द्रुह्यस्य द्वौ वीर्यवन्तौ पुत्रौ बभूवतुः—सेतुश्च केतुश्च। तयोः सेतोरपि शरद्वान्नाम पुत्रः, तस्याप्यात्मजः गन्धारः अभवत्। गन्धारस्यैव नाम्ना गन्धारदेशः प्रसिद्धः, तत्र च आरट्टप्रदेशे जाता अश्वाः श्रेष्ठतमाः स्मृताः। गन्धारस्य धर्मा नाम पुत्रः, तस्यापि घृतः, ततः प्रचेताः प्राज्ञः अभवत्। स प्रचेताः शतं पुत्रान् अजनयत्, सर्वे राजानः, ये विदेशेषु अपि राज्यम् अकुर्वन्, उत्तरदिशि च निवसन्। अनोरपि त्रयः पुत्रा बभूवुः—सभानरः, काक्षुषः, परमेषुश्च। सभानरस्य पुत्रः कोलाहलः विद्वान् राजा, तस्य धर्मात्मा पुत्रः संजयः कीर्तिमान् अभवत्। संजयस्य वीर्यवान् पुत्रः पुरंजयः, तस्य महाबलिनो जनमेजयः पुत्रः। जनमेजयस्य महाशालः पुत्रः, स इन्द्रतुल्यः कीर्तिसम्पन्नः राजा अभवत्। महाशालस्य धर्मात्मा पुत्रः महामना, स सप्तद्वीपाधिपतिः सम्राट् अभवत्। महामनसः द्वौ सुप्रसिद्धौ पुत्रौ—उशीनरः धर्मज्ञः, तितिक्षुश्च। उशीनरस्य पञ्च पत्न्यः आसन्, राजर्षिसन्ततयः—भृशा, कृशा, नवा, दर्शा, दृषद्वती च। एतेभ्यः पत्निभ्यः उशीनरस्य पुत्राः जाताः, ये स्वकुलप्रसिद्धाः, तपसा च गुणवन्तः, पूज्याश्च अभवन्। भृशायाः पुत्रो नृगः, नवायाः नवः, कृशायाः कृशः, दर्शायाः सुव्रतः, दृषद्वत्याः शिबिः—स उशीनराणां राजा अभवत्। शेभेः चत्वारः पुत्राः बभूवुः—पृथुदर्भः, सुवीरः, केकयः, भद्रकः—येषां कीर्तिः सर्वत्र प्रसिद्धा। तेषां राज्येषु केकयाः, भद्रकाः, सौवीराः, पौराश्च समृद्धाः; केकयाः अपि नृगवंश्या अभवन्। सुव्रतस्य अम्बष्ठाः, कृशस्य नगरवृषलाः, नवस्य नवराष्ट्राः अभवन्; अद्य तितिक्षोः वंशं शृणु। तितिक्षुः प्राच्यां दिशि प्रसिद्धः राजा अभवत्; तस्य पुत्रो बृहद्रथः, तस्य सेनः, सेनस्य सुतपा, सुतपस्य बली। बली, वंशे क्षीणे, पुत्रकाम्यया मानुषरूपेण जातः। स महान्योगी बली, बन्धनैः बद्धः अपि, स्वदेहात् पञ्च पुत्रान् उत्पादितवान्—सर्वे राजर्षयः। तेन अङ्गः, वङ्गः, सुह्मः, पुन्द्रः, कलिङ्गश्च उत्पन्नाः; तेषां देशः बलेय इति प्रसिद्धः, तत्र ब्राह्मणाः बलेयाः तस्यैव वंशजाः इति प्रभो। बलीं प्रति प्रसन्नः ब्रह्मा तस्मै परं योगबलं कल्पपर्यन्तजीवितं च वरदत्तवान्। तस्मै युद्धे अजयित्वं, धर्मे परमं ज्ञानं, त्रिकालदर्शनं, सन्ततिषु प्राधान्यं च अदात्। युद्धे चाप्रतिमां जयश्रीं, धर्मार्थदर्शित्वं, चातुर्वर्ण्यनियमाधिकारं च सः प्राप। तेषां पञ्च पुत्राणां वंशाः—वङ्गाः, अङ्गाः, सुह्माः, पुन्द्राः, कलिङ्गाश्च। अङ्गस्य विशेषतः वंशं शृणु। कथं स महानात्मा बलीः पञ्च पुत्रान् उत्पादितवान्? का नाम तस्य भार्या, कः मुनिः तेषां जनकः? कथं तेन ते उत्पादिताः? तेषां महिमानं बलं च सर्वं शृणु। कदाचित् उशिजा नाम प्रसिद्धः ऋषिः आसीत्, तस्य धर्मपत्नि ममता नाम। बाल उशिजा भ्रातुः पत्न्यां कामयमानः आसीत्। तदा बलवान् बृहस्पतिः अपि तां ममतां कामात् उपागच्छत्। सा सती, शुभवर्णा, स्वश्वशुरे बृहस्पतौ उवाच—"त्वं भ्रातुः पत्न्यां मां न स्पृश। मम गर्भे तव ज्येष्ठभ्रातुः पुत्रः अस्ति; त्वं आत्मनं संयमय।" सा पुनरुवाच—"भगवन्, एष गर्भस्थः उशिजात्मा बालः वेदं सहाङ्गैः पठति, क्रुद्धः अपि स्यात्। त्वं बीजं व्यर्थं न कदापि क्षिपसि, अतः मां न स्पृश। किं युक्तं, तदाचर।" एवमुक्तः स तेजस्वी बृहस्पतिः अपि, महात्मा सन्, कामवशात् मनः न संयमयामास। सा अनिच्छन्ती अपि, तेन समागतः; तदा स वीर्यं स्रवयन्, गर्भस्थः बालः वाचम् उदाहरत्—"पितः, वाक्पते, अत्र द्वयोः स्थानं नास्ति; त्वं बीजं व्यर्थं न क्षिपसि, अहं च पूर्वजः।" एवं श्रुत्वा बृहस्पतिः क्रोधात् तं गर्भस्थं बालं शशाप—"यतः त्वं गर्भस्थः सन् माम् एवमुक्तवान्, अतः दीर्घकालं तमसि पतिष्यसि।" ततः शापात् दीर्घतमाः नाम ऋषिः जातः; तस्मात् बृहद्कीर्तिः अभवत्, स बृहस्पतेः तुल्यतेजाः। स ब्रह्मचारी भ्रातुः आश्रमे निवसन्, तत्र धर्मान्, सौरभेयान् च विद्यान् वृषभात् उपालभत। तस्य पित्रा भ्रात्रा च तस्मिन्काले पालनं कृतम्। तत्र वसतः, कश्चित् वृषभः आगतः। यज्ञस्य हेतोः सुरभेः पुत्रः कुशान् सञ्चिनोति स्म; तदा दीर्घतमाः तस्य वृषभस्य शृङ्गयोः गृहीत्वा तं चतुर्पादं धारयामास।