अथ सर्वे दानवाः, यदा मह्यं भृगुवंशजः वा वाङ्गिरसः वा गुरुः, अस्माकं पूज्यः, अस्याज्ञायाः वशे वयं स्थिताः, त्वं गच्छ, विलम्बं मा कुरु इति उक्त्वा, तदा ते सर्वे असुराः बृहस्पतिं प्राप्नुवन्, यदा ते काव्येन उक्तं महद् हितं न स्वीकृतवन्तः। तदा भृगुपुत्रः काव्यः तेषां गर्वं दृष्ट्वा कोपितः अभवत्—अहं हि तान् उपदिश्य अपि दानवान् तेन तैः मां न पूज्यते इति। अतः सः काव्यः तान् इत्येव शप्तवान्—युष्माकं चेतना नश्यति, पराजयः भविष्यति इति; एवं उक्त्वा सः यथागतं निर्गतः। काव्येन तान् असुरान् शप्तान् इति ज्ञात्वा बृहस्पतिः स्वकार्यसिद्धिं प्राप्य हृष्टः स्वस्वरूपं पुनः प्राप्तवान्। दानवानां बुद्ध्या पराजयं ज्ञात्वा सः स्वकार्यं सम्पाद्य तत्रैव अन्तर्धानम् अकरोत्; तस्य अन्तर्धानेन दानवाः मोहग्रस्ताः अभवन्। ते परस्परं वदन्तः—धिग्, वयं प्रमुष्टाः!—इति पृष्ठतः पराङ्मुखाः भूत्वा एकमेकं पश्यन्तः, आङ्गिरसेन आहताः। मायया प्रमुष्टाः, स्वस्वकार्ये वञ्चिताः, तदा तुष्टिहीनाः शीघ्रं काव्यं ययुः, प्रह्लादेन अग्रे गच्छन्तः काव्यस्य पृष्ठतः। ततः ते काव्यं समुपेत्य, शिरः नतं कृत्वा तस्थुः; तान् पुनः समागतान् दृष्ट्वा काव्यः यजमानान् संबोधितवान्—यूयं सर्वे मया उपदिष्टाः सन्तः मां न पूजितवन्तः, अतः तेन अवमाननेन पराजयम् आप्तवन्तः। एवं शुक्रम् उक्तवन्तम्, प्रह्लादः अश्रुपूर्णकण्ठः उवाच—मां मा त्यज, भृगुपुत्र। भृगवन्, शरणागतान् भक्तांश्च त्वं पूजनीयः; त्वयि अदृश्यमाने दिव्यगुरुणा वयं प्रमुष्टाः। दीर्घतपसा त्वं भक्तान् वेदितुम् अर्हसि। यदि त्वं नः न अनुगृह्णासि, हे भृगुपुत्र, तर्हि त्वया गर्हिताः वयं अधःपातालं गच्छामः। काव्यः तेषां सत्यं विज्ञाय, दयया कृपया च, प्रार्थितः सन् कोपं निगृह्य उवाच—मा भैष्ट, मा पातालं गच्छत। यानि योजितानि कार्याणि, तानि मम सन्निधौ नूनं भविष्यन्ति; अन्यथा न शक्यते, हि दैवं बलवत्तरम्। या चेतना अद्य नष्टा, तां पुनः प्राप्स्यथ; देवांश्च एकवारं जित्वा पातालं यास्यथ। यदा नियतकालः प्राप्तः, ब्रह्मा एवमुक्तवान्—मदीयया प्रसादेन त्वं त्र्योकान् महाबलः भुङ्क्ते। दश सम्पूर्णानि युगानि अतीतानि, देवान् अतिक्रम्य ब्रह्मा एव सर्वं कालं अध्यास्त। सावर्ये मन्वन्तरे पुनः राज्यं भवता प्राप्यते; तव पौत्रः बलिः भूयोऽपि लोकनाथः भविष्यति। एवं तव पौत्रः विष्णुना स्वयम् उक्तः—यदा लोकाः अपहृताः, तदा तस्य वराः तस्यैव अभवन्। तस्य निश्चयेन कृतकार्यत्वात्, सत्त्वेन तव आत्मभूता एषा सिद्धिः। बलिः देवाधिपः भविष्यति इति भगवान् मम उक्तवान्; अतः सः अदृश्यः भूत्वा सर्वभूतेभ्यः कालं प्रतीक्षते। अन्यः अपि वरः आत्मभूता त्वया लब्धः; अतः त्वं असुरैः सह कालान्तं निर्भयः भव। पूर्वं एषः न उक्तः, महाबाहो, ब्रह्मणा भविष्यज्ञेन मम प्रतिबन्धात्। एते द्वौ मम शिष्यौ बृहस्पतेः अपि, मम समीपम् आगतौ; तौ देवैः सह सर्वभूतान् धारयिष्यतः। एवं उक्त्वा, सर्वे असुराः, शुद्धकर्मणा काव्येन सह, प्रह्लादेन महात्मना सह, हृष्टाः प्रस्थिताः। शुक्रस्य निश्चितं वचनं श्रुत्वा, विजयाशां पुनः प्राप्य, सर्वे सशस्त्राः असुराः देवांश् समाह्वयन्। तान् असुरान् युद्धाय समागतान् दृष्ट्वा, सर्वे देवाः स्वबलं समाहृत्य युद्धम् अकरोत्। तस्मिन् देवासुरसङ्ग्रामे शतसंवत्सरपर्यन्ते, असुरैः देवाः पराजिताः; तदा देवाः परस्परं मन्त्रयामासुः। यज्ञेन तौ द्वौ आह्वयामः; तदा वयं असुरान् जेष्यामः इति; एवं देवैः शण्डामर्कौ आहूतौ। तौ द्वौ ब्राह्मणौ यज्ञे आहूय, देवाः ताभ्यां ऊचुः—असुरान् परित्यज्य, दानवान् जित्वा युष्मान् पूजयिष्यामः। एवं संमते, शण्डामर्कौ देवपक्षे स्थितौ; तदा देवाः विजयं प्राप्य, दानवाः पराजिताः। शण्डामर्कयोः परित्यागेन दानवाः शक्तिहीनाः अभवन्; एवं प्राचीनकाले काव्यशापेन दैत्याः निपातिताः। काव्यशापेन निर्बलाः, सर्वसमर्थ्यविहीनाः, देवैः अपाकृत्य पातालं प्रविष्टाः। एवं देवैः निगृहीताः, दानवाः महता प्रयासेन विजिताः; तदा आरभ्य, भृगुषापात् एषः धर्मः प्रवृत्तः। पुनः पुनः, धर्मस्य ग्लानौ विष्णुः अवतीर्य, धर्मव्यवस्थापनाय असुरविनाशाय च जातः। प्रह्लादाज्ञया ये असुरा न स्थितवन्तः, ये च मनुष्यैः वध्याः, तान् सर्वान् भगवतः ब्राह्मणत्वं न्ययोजयत्। धर्मात् नारायणस्य अंशः चाक्षुषे मन्वन्तरे उत्पन्नः; देवाः यज्ञं वैवस्वते मन्वन्तरे अपालयन्। तस्य अवतारे ब्रह्मा मुख्यऋत्विक् आसीत्; चतुर्थे युगे, देवाः क्लेशिताः, तदा एव। सागरान्ते, हिरण्यकशिपोर्वधाय, द्वितीये नृसिंहाख्ये अवतारे, रुद्रः मुख्यऋत्विक् अभूत्। एवं, महर्षे, एषा कथा सम्पूर्णा, यथाशास्त्रं प्रवृत्ता।