दानवाः सन्दिग्धचित्ताः सन्तः, स्वबलाभावे देवैः सह युद्धे विजयं प्रापयितुं न शक्नुमः इति निश्चित्य, युद्धं विना काव्यमातुः शरणं गच्छाम इति सर्वे सममूचुः। यावत् गुरुः शुक्रः प्रत्यागच्छति, तावत् एष क्लेशः सोढव्यः; शुक्रे समुपस्थिते शस्त्रग्रहणपूर्वकं पुनः युद्धं करिष्यामः इति च तैः निश्चितम्। एवमुक्त्वा सर्वे दानवाः सह काव्यमातरं शरणं जग्मुः। सा देवी तेषां भीतिं दृष्ट्वा, तान् अभयम् अदात्। सा काव्यमाता दानवान् उवाच—"मा भैष्ट, मा भैष्ट, दानवा भयम् उत्सृज्य मम समीपे यावत् तिष्ठथ, तावत् भवतां भयं नास्ति।" किन्तु देवाः तां दानवान् काव्यमातया स्वीकृतान् दृष्ट्वा, बलाबलविचारं विना, तान् बलात् अभ्यद्रवन्त। तदा देवी दानवान् देवैः पीड्यमानान् दृष्ट्वा, कोपसमन्विता देवतान् प्रति उवाच—"यूयं सर्वे इन्द्ररहिताः भविष्यथ।" ततः सा सर्वशक्तीः संहृत्य, योगबलसमन्विता देवी इन्द्रस्य समीपं गत्वा तं स्तम्भितवती। इन्द्रं स्तम्भितं दृष्ट्वा, देवाः विस्मयाविष्टाः भयभीताः पलायनं कृतवन्तः। तेषां पलायमानानां मध्ये विष्णुः शक्रं सम्बोध्य उवाच—"त्वं मम मध्ये प्रविश, भगवन्; अहं त्वां नेतास्मि, वरदः।" विष्णुना एवमुक्तः पुरन्दरः विष्णौ प्रविष्टः। इन्द्रं विष्णुना रक्षितं दृष्ट्वा, देवी कोपसमन्विता इदं वचनम् अब्रवीत्—"सर्वभूतसाक्षिणि विष्णुना सह त्वां बलात् दाहयिष्यामि, इन्द्र; मम तपोबलं दृश्यताम्।" तया पराभूतौ तौ देवौ, इन्द्रविष्णू, बद्धौ अभवताम्। तदा विष्णुः इन्द्रं प्रति उवाच—"कथं वयं उभौ विमुच्याव?" इन्द्रः प्रत्युवाच—"त्वं त्वां शीघ्रं हन्याः, यावत् सा नः न दहति; अहं तस्याः विशेषशक्त्या पीडितः अस्मि। विलम्बं मा कुरु।" विष्णुः तदा स्त्रियाः वधस्य कठिनतां विचिन्त्य, चक्रं गृहित्वा तं विपदं दुरापमपाकर्तुं निश्चितवान्। ततः शीघ्रता भीत्या च देवीदुष्टभावं विज्ञाय, क्रुद्धः विष्णुः स्वशस्त्रं आदाय, भीत्या तस्याः शिरः छित्तवान्। तस्याः स्त्रीवधस्य भीषणं कर्म दृष्ट्वा, भृगुः महर्षिः कोपितः अभवत्; ततः भृगुणा विष्णुः भार्यावधकारणात् शप्तः। भृगुः उवाच—"धर्मं जानन् अपि त्वं स्त्रीं हत्वा, अत्र सप्तकृत्वः मनुष्येषु जन्म लप्स्यसे।" तस्य शापस्य प्रभावात्, धर्मस्य पुनः पुनः हानौ, लोकहिताय सः विष्णुः मनुष्येषु अवतरति। ततः भृगुः मन्त्रं जपित्वा, शीघ्रं तस्याः शिरः गृहित्वा, तन्मूर्धनि स्थाप्य, "जीवताद् देवी" इति उक्तवान्। "यदि अहं धर्मं सम्यक् वेद्मि, आचरामि वा, तेन सत्यम् त्वं जीव" इति सः प्रार्थितवान्। ततो शीतलेन जलेन सिञ्चित्वा, "जीव" इति उक्त्वा, देवी पुनः जीविता अभवत्। सा देवी स्वप्नात् इव प्रबुद्धा इति सर्वे प्राणिनः सर्वतः "शुभम्! शुभम्!" इति शब्दं कृतवन्तः। एवं तदा देवी भृगुणा पुनरुत्थापिता, देवतानां साक्षात् आश्चर्यम् अभवत्। भृगुणा अकम्पितेन भार्या जीविता कृताऽभवत्; इन्द्रः तु काव्यभीत्या न शान्तिम् अलभत्, सततं जाग्रन्, जयंतीं प्रति उवाच। सः देवानामधिपः सुविवेकपूर्वकं काव्यस्य दुर्व्रतम् आलोक्य, स्वकन्यां जयंतीं उवाच—"काव्यः शत्रुषु घोरं व्रतम् आचरति; तेन भृगुणा मम मनः व्याकुलम्।" "गच्छ, तं श्रान्तिं हरन्त्या प्रियकृत्या, मनःहर्षकृत्या, विविधैः सेवाभिः तुष्टिं कुरु।" "तं द्विजं संतुष्टं कुरु; त्वं तस्य दत्ता; मम हेतोः सर्वं यत्नं कुरु।" एवं पितुः वचनं गृह्य, जयंती तत्र यत्र सः घोरतपः स्थितः तत्र जगाम। सा तम् अधःमुखं धूमपानरतं, यक्षेण ताड्यमानं, घटेन क्षिप्यमानं च दृष्ट्वा, तथापि स्वस्वरूपे स्थितं, ध्याननिष्ठम्, दुर्बलम् अपि तेजस्विनं काव्यं दृष्ट्वा, पितुराज्ञया तस्य सेवा कृतवती। सौम्यवाक्यैः, मधुरस्तुत्या, काले काले स्निग्धमर्दनैः, शरीरसुखैः, व्रतानुसारसेवाभिश्च, सा तं बहूनि वर्षाणि उपचरत्। सहस्रवर्षात् अनन्तरं, धूमव्रतम् समाप्ते, काव्यः तुष्टः ताम् इच्छितं वरं दातुं समनुजज्ञौ। "एष व्रतः त्वया केवलया कृतः, अन्येन न; तपसा, बुद्ध्या, विद्या, बलैः, तेजसा च, त्वं सर्वदेवान् अतिक्रान्ता भविष्यसि। यत् किमपि इच्छसि, ब्राह्मण, भृगुपुत्र, तत् सर्वं तव।" "सर्वं तद् प्राप्स्यसि, न च कस्यचित् प्रकाशनीयम्। एवमस्तु, त्वं सर्वेषां श्रेष्ठः भविष्यसि।" एवं काव्याय वरान् दत्वा, महेश्वरः पुनः तस्मै भूताधिपत्यम्, ऐश्वर्यं, अभयत्वं च दत्तवान्। तान् वरान् प्राप्य, काव्यः प्रमुदितः, हर्षवशात्, महेश्वरं नीललोहितं स्तुत्वा, दिव्यं स्तोत्रम् उदाहरत्। "नमः शितिकण्ठाय, कनिष्ठाय, दीप्ताय, लीलकाय, काव्यमुनये, संवत्सराय, सोमेशाय।" "जटिलाय, उग्राय, बभ्रुनेत्राय, वरदाय, स्तुत्याय, पुण्याय, देवदेवाय, शीघ्राय नमः।