ततः दैत्याः हन्यमानाः शीघ्रं शुक्रं प्रति धावन्ति स्म। तान् देवैः शीघ्रं अनुगतः दृष्ट्वा शुक्रः त्वरितं प्रवरं कर्म अकरोत्। तेन तस्य रक्षणं प्रतिहृत्य, देवाः दैत्यैः पीडिताः शुक्रं दृढं स्थितं अपश्यन्, निर्भयाः दैत्यान् परित्यज्य तस्थुः। ततः काव्यः ब्राह्मणः, पूर्वं घटितं स्मृत्वा, विचिन्त्य हितं वाक्यं तेषां प्रति उक्तवान्। सः अवदत्—“त्रैलोक्यं सर्वं वामनः त्रिभिः पादैः आप्तम्; बलीः बद्धः, जम्भः हतः, विरोचनः च निहतः। महादैत्याः द्वादश युध्देषु देवैः हताः; विविधैः उपायैः तव नायकाः बहवः विनष्टाः। अवशिष्टाः यूयं अल्पाः; मतं मम—अधुना युद्धं न भवतु। उपायं वक्ष्यामि—युक्तकालं प्रतीक्ष्यताम्। अहं महादेवं गच्छामि, विजयप्रदं मन्त्रं प्राप्तुं; तं महात्मनः मन्त्रं लब्ध्वा, येन देवाः प्रतिरोधं कर्तुं न शक्नुवन्ति, पुनः युद्धं कुर्यामः, ततः निश्चितं विजयः भवेत्।” एवं संगम्य, दैत्याः देवैः उक्तवन्तः—“सर्वे वयं शस्त्राणि न्यस्य, कवचं परित्यज्य, रथविहीनाः स्थिताः। वने वल्कलधारिणः तपः करिष्यामः”—एवं प्रह्लादस्य सत्यं वचनं श्रुत्वा। ततः देवाः निःशङ्काः हर्षिताः च, दैत्यैः शस्त्राणि निक्षिप्तानि दृष्ट्वा, तस्मिन् काले निर्गताः। ततः काव्यः तान् उक्तवान्—“किञ्चित्कालं तपस्य स्थिता धैर्येण, यावत् कार्यकालः सम्पूर्णः भवति।” “हे दानवाः, पितुः आश्रमं मम स्थिता प्रतीक्ष्यताम्”—इति दैत्याः उपदिश्य, काव्यः महादेवं प्रति जगाम। सः देवम् उवाच—“हे देव, ये मन्त्राः बृहस्पतिः न जानाति, तान् इच्छामि; देवविजयाय दैत्यविजयाय च।” तेन उक्तः देवः—“हे भार्गव, सहस्रवर्षं व्रतम् कुरु; धूमं खाद्यं कृत्वा, शिरः अधः स्थापयित्वा स्थितः; यदि सम्पूर्णं कुर्याः, मन्त्राः लप्स्यसे। शुभं ते अस्तु।” शुक्रः, भृगुपुत्रः, अनुमतिं लब्ध्वा, देवस्य पादौ स्पृष्ट्वा, “एवं भवतु, प्रभो, अद्यैव व्रतं करिष्यामि”—इति उक्तवान्। ततः शुक्रः निर्गच्छन्, देवः कुंडधारं धूमवाहं तं प्रेषितवान्। तत्र, असुरार्थं, शुक्रः महेश्वरस्य स्थले ब्रह्मचर्ये स्थित्वा, मन्त्रप्राप्त्यर्थं तपः अकरोत्। एतद् ज्ञात्वा, दैत्यैः नीत्या राज्यं परित्यक्तं दृष्ट्वा, देवाः, क्रुद्धाः, अवसरं लब्ध्वा, सर्वे शस्त्रपाणयः बृहस्पतिप्रधानेन असुरान् अभ्यधावन्। देवाः आयान्तः शस्त्रपाणिनः दृष्ट्वा, असुरगणाः आकस्मात् भयेन उत्थाय, तान् उक्तवन्तः—“शस्त्राणि निक्षिप्तानि, अभयम् दत्तम्, गुरुः व्रते स्थितः, युष्माभिः अभयं दत्तम्, किं तु वधाय आगच्छथ।” “गुरुविहीनाः वयं, शस्त्राणि परित्यज्य, वल्कलाजिनधारिणः, निष्क्रियाः, निःसंपत्ति स्थिताः। युद्धेन देवाः न जेतुं शक्याः; युद्धं विना, काव्यमातायाः शरणं गच्छामः। यावत् गुरुः प्रत्यागच्छति, तावत् दुःखं सहामः; शुक्रः आगतः, तदा शस्त्रपाणयः युद्धं करिष्यामः।” एवं उक्त्वा, सर्वे काव्यमातायाः शरणं गत्वा, सा तेषां भयम् दृष्ट्वा, अभयं दत्तवती। सा उवाच—“मा भयध्वम्, मा भयध्वम्—भीतिं त्यजत, हे दानवाः; मम समीपे स्थिताः, न ते भयम् अस्ति।” तस्याः तान् स्वीकृत्य दृष्ट्वा, देवाः बलात् असुरान् अभ्यधावन्, बलाबलम् न विचार्य। ततः असुरान् देवैः पीडितान् दृष्ट्वा, देवी क्रुद्धा देवाः प्रति उक्तवती—“सर्वान् इन्द्रविहीनान् करिष्यामि।” सर्वशक्तिं संहृत्य, सा इन्द्रं समीपं गत्वा, तपस्योगबलसम्पन्ना, तं स्तम्भितवती। इन्द्रं स्तम्भितं दृष्ट्वा, देवाः स्तब्धाः, भयेन पलायनं कृतवन्तः, इन्द्रं पराजितं दृष्ट्वा। देवसंघे पलायिते, विष्णुः शक्रं प्रति उक्तवान्—“माम् प्रविश, शुभं ते; अहं त्वां नेतुम् इच्छामि, श्रेष्ठ देव।” तेन उक्तः पुरन्दरः विष्णुम् प्रविष्टवान्। इन्द्रं विष्णुना रक्षितं दृष्ट्वा, देवी क्रुद्धा, वचनं उक्तवती—“अधुना विष्णुना सह, बलात् त्वां दाहयिष्यामि, हे मघवन्, सर्वसाक्षिणां पुरतः—मम तपोबलं दृश्यताम्।” तया अभिभूतौ, तौ देवौ—इन्द्रः विष्णुश्च—बद्धौ। विष्णुः इन्द्रं प्रति उक्तवान्—“कथं वयं मुक्तिं प्राप्तव्यम्?” इन्द्रः उक्तवान्—“तां तव दाहाय वधय, प्रभो; अहं तस्याः विशेषबलात् अभिभूतः—शीघ्रं वधय, विलम्बं मा कुरु।” विष्णुः, स्त्रीवधस्य कष्टं दृष्ट्वा, चिन्तयन्, चक्रं समादाय, आपदः अपाकरणाय उद्यतवान्। त्वरितः, भयेन प्रेरितः, देवीस्य क्रूरं भावं ज्ञात्वा, कुपितः शस्त्रं आदाय, भयात् तस्याः शिरः छित्त्वा। स्त्रीवधं तं घोरं दृष्ट्वा, भृगुः, ऋषिसाम्राट्, कोपितः अभवत्; ततः विष्णुः भृगुणा स्त्रीवधदोषात् शप्तः। भृगुः उक्तवान्—“धर्मं ज्ञात्वा, स्त्रियम् अनवध्यां हत्वा, तस्मात् सप्तवारं मनुष्येषु जन्म लप्स्यसे।” एवं तस्य शापेन, धर्मः पुनः पुनः नष्टः सति, लोकहिताय, विष्णुः मनुष्येषु जन्म लभते। ततः मन्त्रं विष्णवे जपित्वा, शीघ्रं शिरः गृहीत्वा, तं देहं संयोग्य, वचनं उक्तवान्—“हे देवि, विष्णुना त्वं हता; अहं त्वां जीवनाय। ततः शिरः संयोज्य, ‘जीवताम्’ इति उक्तवान्।