श्रूयतां, असुराणां मध्ये त्रय इन्द्रा बभूवुः, ये बलवन्तः सन्तः दशयुगपर्यन्तं दैत्येषु स्थित्वा सर्वमिदं जगत् व्यवहत्सुः। तस्मिन्नेव काले, बलिना तेन त्रैलोक्यं निर्व्यग्रं शासितम्, प्रतिद्वन्द्वविहीनं दशयुगपर्यन्तं स्थितमासीत्। यदा प्रह्लादो हतः, त्रिषु लोकेषु कालधर्मेण, तदा पाकेन्द्रस्य शासनसमये शुक्रः असुरान् परित्यज्य देवान् प्रति जगाम। यज्ञकाले तु शुक्रेण देवान् प्रति गते, दितिसुताः तमाहुः—"किं नः राज्यं परित्यज्य, यज्ञं प्रतियासि, अस्माकं पश्यताम्?" तदा ते विगताशाः सन्तः, "त्रातुं न शक्नुमः, अधः पतामः," इति वदन्तः, शुक्रेण सान्त्वनपूर्वकं सौम्यया वाचा प्रोक्ताः। स उवाच—"मा भैष्ट, दानवा, मम शक्त्या मन्त्रैः, औषधिभिः, रसायनैः, श्रेष्ठधनेन च वः धारयिष्यामि। एतानि सर्वाणि मयि सन्ति, तेषां पादाः देवेषु; सर्वमिदं युष्मदर्थं दास्यामि, यन्मया धृतम्।" ततः शुक्रेण रक्षितान् दानवान् दृष्ट्वा, देवाः संमन्त्र्य, तान् गृहीतुं चिकीर्षवः, ऊचुः—"शुक्रः सर्वमिदं स्वशक्त्या अस्मद्विरुद्धं करोति; शीघ्रं गच्छामः, यावत् स तान् नोपदिशति। शेषान् बलात् हत्वा अधः पठयामः।" ततो रोषात् देवाः दानवान् प्रति जग्मुः। तदा तेषां ह्यमर्द्यमानानां शुक्रं प्रति प्रधावन्ति; तान् देवैः शीघ्रं धाव्यमानान् दृष्ट्वा शुक्रः किञ्चित् कृतवान्। शुक्रेण स्वसंरक्षणं प्रत्याहृत्य, देवाः दैत्यैः पीड्यमानाः, शुक्रं दृढस्थितं दृष्ट्वा, निरभयाः दानवान् परित्यज्य जग्मुः। तदा काव्यः ब्राह्मणः, पूर्वमुपप्लुत्य, तान् हितवचनं स्मारयन् प्रोवाच—"त्रिभिः पादैः वामनेन त्रैलोक्यं युष्माभ्यं हृतम्; बलिः बद्धः, जम्भः हतः, विरोचनः च निहतः। द्वादशयुद्धेषु महासुरा देवैः निहताः; नानाप्रकारैः यूयं प्रमुख्यतः विनष्टाः। शेषाः युष्माकं स्वल्पाः; मम मतं, युद्धं न भूयात्। उपायं वक्ष्यामि—कालप्रतीक्षा क्रियताम्।" "महादेवं प्रति गच्छामि, विजयप्रदं मन्त्रं प्राप्स्यामि; तैः मन्त्रैः, ये अप्रतिहताः स्युः, प्राप्ते देवैः सह युद्धे, नूनं विजयः भविष्यति।" तदनु असुराः देवांश्च ऊचुः—"वयं सर्वे शस्त्राणि निक्षिप्तवंतः, कवचानि च त्यक्त्वा, रथविहीनाः स्मः। वनं गत्वा, वल्कलाम्बरधारिणः तपश्चर्यामः, प्रह्लादस्य वाक्यं श्रुत्वा, यथार्थं प्रोक्तम्।" एवं देवाः, निःशङ्काः प्रमुदिताः, दैत्येषु शस्त्रन्यासे कृतवत्यां, तस्मिन्नवसरे निर्गता। तदा काव्यः तान् उवाच—"किञ्चित्कालं तपस्यासक्ताः, एकचित्ताः स्थेयुः, यावत् कार्यकालः सम्पद्यते। हे दानवाः, पितुः आश्रमे स्थित्वा माम् प्रतीक्षध्वम्।" इत्युक्त्वा असुरान् उपदिश्य, काव्यः महादेवं प्रति जगाम। "भगवन्, ये मन्त्राः बृहस्पतिना न लभ्यन्ते, तान् इच्छामि, देवानां पराभवाय, असुरविजयाय च।" इत्युक्ते, देवः उवाच—"हे भार्गव, सहस्रवर्षपर्यन्तं व्रतमाचर, धूमाशनः शिरसा अधः स्थित्वा; ततः सम्पूर्णे व्रते, मन्त्रान् दास्यामि। शुभमस्तु।" शुक्रः, भृगुपुत्रः, अनुमतिं प्राप्य, देवपादौ स्पृष्ट्वा, "एवं भवतु, भगवन्, यथाज्ञापितं व्रतमद्य करिष्यामि," इति प्रोक्तवान्। ततः शुक्रे निर्गच्छन्, देवेन कुंडधारः धूमवाहः तस्मै प्रेषितः। तत्र, असुरार्थे, शुक्रः ब्रह्मचर्येण महेश्वरस्थानं सम्प्राप्तः, मन्त्रार्थं स्थितवान्। असुरैः स्वशासनं यथान्यायं त्यक्तं ज्ञात्वा, देवाः, क्रोधसंयुक्ताः, बृहस्पतिप्रधानाः सर्वशस्त्रधारिणः, तान् असुरान् आक्रमन्। देवान् शस्त्रपाणीन् समुपागतान् दृष्ट्वा, असुरगणाः सहसा भयात् उत्थाय, तान् उचुः—"शस्त्रन्यासे, अभयदाने, आचार्ये व्रतस्थे, अस्माकं शरणदाने कृतवत्यां, किं नः हन्तुमिच्छथ?" "वयं गुरुविहीनाः, शस्त्रपरित्यक्ताः, वल्कलाजिनवासिनः, अकर्मण्याः, सर्वविहीनाः स्मः।" "युद्धेन देवाः न शक्याः जितुम्; तस्मात्, युद्धं विना, काव्यमातुः शरणं गच्छामः।" "यावत् आचार्यः प्रत्यागच्छति, तावत् कष्टं सहिष्यामः; शुक्रे प्रत्यागते, शस्त्रपाणयः युद्धं करिष्यामः।" इत्युक्त्वा, सर्वे काव्यमातरं शरणम् ययुः; सा तेषां भीतिम् दृष्ट्वा, अभयं दत्तवती। "मा भैष्ट, मा भैष्ट, दानवाः, भीतिं त्यजत; मम सन्निधौ स्थिता, न ते भीतिः।" इति देवी तान् समाश्वासयत्। तान् परिगृह्य, देवाः बलात् असुरान् आक्रमन्, न शक्तिं न दुर्बलत्वं विचिन्त्य। तदा, असुरान् देवैः पीड्यमानान् दृष्ट्वा, देवी कोपसमन्विता, देवतान् उवाच—"सर्वान् इन्द्रविहीनान् करिष्यामि।" सर्वशक्तिं संहृत्य, इन्द्रं प्रति गत्वा, देवी महत्तपसा योगयुक्ता तम् स्तम्भयामास। तदा इन्द्रे स्तम्भिते, देवाः मूकाः सन्तः, भीताः पलायितवन्तः। तेषां पलायितेषु, विष्णुः शक्रं उवाच—"माम् प्रविश, ते श्रेयः स्यात्; अहं त्वां नेतास्मि, श्रेष्ठ देव।" इत्युक्ते, पुरन्दरः विष्णुं प्रविष्टवान्; इन्द्रं विष्णुना संरक्षितं दृष्ट्वा, देवी कोपसमन्विता तान् वचनानि प्रोवाच।