राजन्, त्वया अद्य कस्य प्रेरणया आगमनं कृतम्? त्वं तरुणः, माल्यभूषितः, सुन्दरः, दीप्तिमान् च दृश्यसे—कस्मात् देशात् आगतः, कस्यां दिशि स्थितः? अथवा अत्र राजधिकारः कश्चित् अस्ति ते? यस्य पुण्यं समाप्तम्, स भूमौ पतितुं प्रवृत्तः, दिवः पतित्वा नरकं गन्तासि; एतद् उक्त्वा अहम् अपि पतिष्यामि, ब्रह्मलोकपालाः मां त्वरयन्ति। धर्मात्मभिः परिवृतस्य तव पतनं सर्वैः साधुभिः सहितं संपद्यते; अहं हि इन्द्रात् एषः वरः लब्धः, यत् अहं भूमौ पतिष्यामि। पतन् अहम् त्वां पृच्छामि, राजन्—कच्चित् ममापि कश्चित् लोकः अत्र अस्ति, व्योम्नि वा स्वर्गे प्रतिष्ठितः? त्वं हि धर्मक्षेत्रस्य विज्ञः इति मन्ये। यावन्ति गावः, अश्वाः च पृथिव्यां प्रतिष्ठिताः, मृगाः पक्षिणः च—तावन्तः स्वर्गे ते लोकाः तेभ्यः तेभ्यः स्थापिताः, राजसिंह, इति विद्धि। एतान् लोकान् तुभ्यं ददामि—मा पत मर्त्यपाताले। राजेन्द्र, स्वर्गे यावन्ति लोकाः, व्योम्नि वा स्वर्गे प्रतिष्ठिताः, तान् शीघ्रं गृहाण, रिपुसूदन। राजश्रेष्ठ, न हि मम यथा अहम्, न अब्राह्मणः, न ब्रह्मवित् अपि दानग्रहणं कर्तुम् अर्हति। यत् यद्वा द्विजातिभ्यः दातव्यम् सदा, तत् पूर्वं दत्तम् मया, राजन्। दीनः अब्राह्मणः न कदापि जीवेत्, यद्यपि ब्राह्मणीं भार्यां वा वीरपत्नीं वा पतिं लभेत्। यदि अहं किञ्चन अप्राप्तपूर्वं कार्यं कुर्यां, तर्हि कः धर्मः स्यात् तत्र? पुनः त्वां पृच्छामि, प्रतर्दन, यदि मे लोकाः स्युः, व्योम्नि वा स्वर्गे यः श्रूयते, त्वां तेषां धर्मज्ञं मन्ये। बहवः लोकाः तव, राजन्—प्रत्येकः सप्तशतानि दिवसान्यायुः, मधुघृतपूरिताः, दुःखरहिताः, किन्तु सीमिताः, तव प्रतीक्षन्ते। पतन् अहं, तान् लोकान् तुभ्यं ददामि; मम लोकाः तव भवन्तु। व्योम्नि वा स्वर्गे प्रतिष्ठिताः, शीघ्रं तत्र गच्छ, मोहं त्यक्त्वा। वस्तुतः, अहं तव समं धर्मं इच्छामि, यतो हि राज्ञः रक्षणं अन्येन राज्ञा भवति। दैवयोगात् आपदि संप्राप्तायां, बुद्धिमान् राजा कदापि निर्दयः न भवेत्। धर्ममार्गं चिन्तयन्, कीर्त्यर्थं तपश्चर्यां कुर्वीत, धर्मं पश्यन्। मम बुद्ध्या च धर्मेण राजा यथा त्वं, तथा मां दारुणं न कदापि कुर्यात्। यदि अहं किञ्चन अप्राप्तपूर्वं कार्यं कुर्यां, तर्हि कः धर्मः स्यात् तत्र? इति वसुमनाः श्रेष्ठराजा ययातये उक्तवान्। पुनः पृच्छामि, वसुमन, अश्वदमन, यदि मे स्वर्गे कश्चित् लोकः अस्ति, राजन्, अथवा यः व्योम्नि प्रसिद्धः, धर्मज्ञं त्वां मन्ये। यथा सूर्यः स्वतेजसा व्योम्नि, पृथिव्यां, दिशः च प्रकाशयति, एवं स्वर्गे तावन्तः लोकाः तेभ्यः स्थाप्यन्ते; ते त्वां प्रतीक्षन्ते। पतन् अहं, तान् लोकान् तुभ्यं ददामि; मम लोकाः तव भवन्तु। शुद्धग्रहणेन तृणमात्रेण अपि तान् क्रयस्व। अहं न कदापि मिथ्याविक्रीयं स्मरामि, बाल्ये अपि, राजन्। न च कदापि अप्राप्तपूर्वं कार्यं कुर्यां, वसुमन, धर्म्यं न तद्। त्वं दत्तान् लोकान् गृहाण, राजन्; यदि न क्रेतुम् इच्छसि, नाहं प्रतिगृह्णीयां, राजन्। सर्वे ते लोकाः तव भवन्तु। पुनः पृच्छामि, शिबे, औशीनर, यदि मे अपि लोकाः स्युः, प्रिये, व्योम्नि वा स्वर्गे प्रतिष्ठिताः, त्वां तेषां धर्मज्ञं मन्ये। न त्वं, राजन्, वाचा वा हृदया वा तान् याचितवान्, न च माम् अवमन्यसे। तस्मात्, अनन्ताः लोकाः स्वर्गे प्रतिष्ठिताः, विस्तीर्णाः, घननादसमाः, विद्युद्रूपाः। त्वं दत्तान् लोकान् गृहाण, राजन्; यदि न क्रेतुम् इच्छसि, दत्त्वा न प्रतिगृह्णीयाम्। गच्छ, प्रिये, तत्र यत्र गन्तासि। यथा त्वं, इन्द्रसमबलः, अनन्तान् लोकान् प्राप्नोषि, राजन्, तथैव अहं अद्य लोके परदत्ते न रमामि; तस्मात्, शिबे, तव वचांसि न रोचन्ते। यदि त्वं, राजन्, अस्माकं प्रतियेकं लोकं न गृह्णासि, तर्हि सर्वे लोकाः दत्त्वा, वयं नरकं गमिष्यामः। यथायोग्यं कुरुष्व, धर्मज्ञ, सत्यदर्शिन, किन्तु अहं स्वकृत्यं न गृह्णामि। मम, यः अप्रसक्तः, तत्र एतत् न प्रवर्तते, राजसिंह; यद् युक्तं तस्मिन् दाने, तदेव अनन्तफलदं भवति। केषां पञ्च सुवर्णरथाः, उन्नतान्, दीप्तिमन्तः, अग्निज्वालासमाः, अत्र स्थिताः? एते सुवर्णरथाः तव च मम च दीप्तिमन्तः; त्वं तान् आरोह्य, मया सह गन्तुम् अर्हसि। स्वस्य रथे उपविश्य, राजन्, व्योम्नि गच्छ; वयं अपि स्वकाले अनुसरिष्यामः। सर्वे अद्य सह गन्तव्यं, स्वर्गः विजितः; एषः शुद्धमार्गः दृष्टः, यः देवानां निवासं प्रति नयति। सर्वे राजानः, नृप, रथान् आरोह्य, प्रस्थिताः, स्वर्गं प्रति जग्मुः, धर्मेण पृथिव्यां च व्योम्नि च दीप्तिमन्तः। अहं मन्ये, अहं प्रथमो गमिष्यामि, इन्द्रः च, मे मित्रं महात्मा, नूनं मां अनुगमिष्यति; किं तु कुतः अयं शिबिः औशीनरः एव शीघ्रं स्वान् अश्वान् प्रेरयामास? सः देवयानाय सर्वं धनं अददात्, निर्दोषः; एषः औशीनरः पुत्रः, अतः शिबिः एव श्रेष्ठः भवति। दानं, शौचं, सत्यम्, अहिंसा, लज्जा, श्रीः, क्षमा, समता, दया—सर्वे एते गुणाः, राजन्, शिबौ प्रतिष्ठिताः, अतीन्द्रियज्ञानेन अनन्यः; एवम् यः लज्जां समाचरति, सः एतान् वहति, अतः शिबिः रथं आरोहिष्यति। ततः अष्टकः पुनः जिज्ञासया, स्वं मातामहं, इन्द्रसमं, पप्रच्छ—"त्वां पृच्छामि, राजन्, सत्यम् आख्याहि—कः त्वं, कुत्र आगतः, कथं प्राप्तः? यत् त्वया कृतम्, तादृशं न ब्राह्मणः न क्षत्रियः अन्यः अपि लोके कर्तुं शक्नोति।" अहं ययातिः, नहुषस्य पुत्रः, पुरोः पिता, भूमिपः; एतत् रहस्यं वः, नप्तृभ्यः, वदामि, यत् भवत्सु प्रसिद्धम्। अहं सर्वां पृथिवीं, धनधान्ययुक्तां, जित्वा, ब्राह्मणेभ्यः अददाम्, शुद्धान् अश्वान्, रम्यांश्च बहून्; ततः देवा अपि पुण्यभागिनः अभवन्। पृथिवीं ब्राह्मणेभ्यः अददाम्, सर्वविधैः उत्तमैः भोज्यैः पूरितां, वन्दनीयगावः, सुवर्णं, मुख्यरत्नानि, अश्वान् हस्तिभिः सह शतानि, सहस्राणि च। सत्येन स्वर्गमपि पृथिवीं च, अग्निः च, नराणां मध्ये दीप्तमस्ति; न हि मम वाक्यं व्यर्थम्, सत्पुरुषाः हि केवलं सत्यम् पूजयन्ति। यः कश्चन द्विजातिभ्यः च अग्निषु च अस्माकं कर्माणि यथारूपं, अनसूयया, निवेदयति, सः अस्माकं लोकं भागं लभते।