ब्राह्मणः सम्यगाहूतः शिष्यः स्वाध्यायनिरतः, गुरोः सेवायाम् उद्यतः, प्रातःकाले उत्तिष्ठन्, सर्वप्रथमं सुप्त्वा, सौम्यः, आत्मसंयतः, धृतिमान्, जागरूकः, स्वाध्यायपरः च, एवमिदं ब्रह्मचर्यं सम्यगाचरन् सफलतां प्राप्नोति। गृहस्थः धर्मेण सम्पादितं धनं सम्पाद्य, यज्ञान् कुर्यात्, सदा दद्यात्, अतिथीन् भोजयेत्, परदत्तं न स्वीकरोति—एष प्राचीनो गृहस्थधर्मः। तपस्वी स्वबलमाश्रित्य, अधर्मं वर्जयन्, परार्थं ददाति, सर्वेषां अहिंसकः सन्, नियताहारविहारः, वने वसन्, परमसिद्धिं प्राप्नोति। न तु जीविकां शिल्पेन कुर्वन्, कलहं वर्जयन्, इन्द्रियनिग्रही, सर्वेषु अनासक्तः, अचलाश्रयः, अल्पाभिलाषी, देशान् विचरन्, स एव परिव्राजकः। या रात्रिः काममोहितैः जनैः सुखरूपा, तस्यां रात्रौ मुनिः, आत्मसंयमेन वनस्थः, तादृशः भवितुं यतते। वनवास्यः दश पूर्वजान्, दश उत्तरजान्, स्वं च एकविंशम्, सम्यक् समर्प्य, वने पंचभूतत्यागेन पुण्यं लभते। देवर्षिषु कियन्ति मौनव्रतानि सन्ति? कियन्ति वा तानि? तद् वद—श्रोतुमिच्छामः। यो मुनिः वने वसन् ग्रामं पृष्ठतः कृत्वा, अथवा ग्रामवासी वनं पृष्ठतः कृत्वा, स एव नरपतिसु श्रेष्ठः। कथं वने वसतः ग्रामः पृष्ठतः स्यात्? अथवा ग्रामवसतः वनं पृष्ठतः स्यात्? यो मुनिः लौकिकं कर्म नाचरति, स वननिष्ठः सन्, तस्य ग्रामः पृष्ठतः भवति। अग्निहीनः, अचलाश्रयः, कुटुम्बवर्जितः, केवलं यथाल्पं वस्त्रं याचेत—एवं परिव्राजकः स्यात्। यथाल्पं भोजनं जीविताय याचेत—एवं ग्रामवसतः वनं पृष्ठतः भवति। यः मुनिः सर्वकामान् त्यक्त्वा, कर्माणि परित्यज्य, इन्द्रियजयेन मौनं आचरति, स एव अस्मिन्लोके सिद्धिं प्राप्नोति। यस्य दन्ताः शुद्धाः, नखाः छिन्नाः, सदा स्नातः, भूषितः, कृष्णवर्णः अपि शुद्धकर्मा—तं कः न पूजयेत्? मुनिः दीर्घतपसा कृशः, मांसास्थिरुधिरक्षयः, द्वन्द्वातीतः, मौनस्थितः सन्, तदा लोकेऽस्मिन्परत्र च विजित्य, गौवत् वदनेन अन्नं याचमानः, सर्वे लोका अमृतत्वाय तस्य स्यु:। राजन्, एतेषां द्वयोः कः पूर्वं देवैः सह संयोगं प्राप्नोति? सूर्यचन्द्रमसौ यथा स्पर्धेते। यः गृहेषु वसन्, कामनिष्ठेषु मध्ये अपि आत्मसंयतः परिव्राजकवत् ग्रामे विचरति—स एव पूर्वं प्राप्नोति। यदि कश्चिद् दीर्घायुष्कः न स्यात्, विकृतः वा, स तपस्याचर्यां कृत्वा, घोरं तपः कुर्यात्। यत् क्रूरं तत् न कर्तव्यम्; यः धर्मसेवी, लाभे निष्ठां न कृत्वा, स एव धर्मः, सा एकाग्रता, सा एव श्रेष्ठता। राजन्, त्वया अद्य केन प्रेषितः असि? त्वं युवा, माल्यधरः, सुन्दरः, दीप्तिमान्—कुतः आगतः, क्व वा गन्तासि? किं वा राज्यम् अत्र अस्ति? यस्य पुण्यं समाप्तम्, स भूमौ पतिष्यति, दिवः पतित्वा, इह नरके पतिष्यति। एतत् उक्त्वा पतिष्यामि; ब्रह्मलोकपालाः मां प्रेरयन्ति। सत्पुरुषैः परिवृतः, तव पतनं सर्वैः साधुभिः सह स्यात्; इन्द्रात् एष वरः लब्धः यत् अहं भूमौ पतिष्यामि। राजन्, त्वं यदा अधः पतसि, मम किमत्र लोकाः सन्ति—व्योम्नि वा, स्वर्गे वा? त्वां धर्मक्षेत्रवित् मन्ये। यावन्तः गावः, अश्वाः, मृगाः, पक्षिणः च पृथिव्यां, तावन्तः स्वर्गे लोकाः तव सन्ति—एतत् विद्धि, राजसिंह। एतान् लोकान् तुभ्यं ददामि—माव पत, राजन्; यावन्तः स्वर्गे, व्योम्नि, स्वर्गस्थाः वा, तान् शीघ्रं गृहाण। राजन्, नाहं, न अब्राह्मणः, न ब्रह्मविदपि, दानग्रहणं कुर्यात्। यत् द्विजातिभ्यः दातव्यं, तद् पूर्वं दत्तम्। हीनब्राह्मणः न जीवेत्, यद्यपि ब्राह्मणपत्नी वा वीरपत्नी च स्यात्। यदि कर्तुं यत् अनपूर्वं, ज्ञातुमिच्छन्, किम् तत्र पुण्यम्? राजन्, यदि मम लोकाः स्युः, व्योम्नि वा, स्वर्गे वा, त्वां धर्मवित् मन्ये। बहवः लोकाः तव, राजन्—सप्तशतानि दिवसानाम्, मधुघृतपूर्णाः, दुःखरहिताः, परिमिताः, तव प्रतीक्षन्ते। पतन्तं त्वां, एतान् लोकान् ददामि; मम लोकाः तव भूयुः। स्वर्गस्थाः, व्योम्नि वा, शीघ्रं प्रतिपद्य, मोहं त्यक्त्वा। अहं तव धर्मफलम् इच्छामि; राजा अन्येन रक्षितः भवति। दैवेनापदि समुपस्थितायां, बुद्धिमान् राजा क्रूरं कर्म न कुर्यात्। धर्ममार्गं चिन्तयन्, कीर्तये तपः कुर्यात्, धर्मपालनं च। मम बुद्ध्या, धर्मदृष्ट्या च, राजा यथा त्वं, कथं माम् अन्यथा आचरिष्यति? यदि कर्तुं यत् अन्यैः न कृतम्, ज्ञातुमिच्छन्, किम् तत्र पुण्यम्? एवं वसुमानाः श्रेष्ठो राजा ययातये उवाच। वसुमानन्, अश्वदमन, त्वां पृच्छामि—यदि मम स्वर्गे लोकः स्यात्, वा व्योम्नि प्रसिद्धः, त्वां धर्मवित् मन्ये। यथा सूर्यः स्वतेजसा गगनं, पृथिवीं, दिशः च प्रकाशयति, एवं स्वर्गे बहवः लोकाः तव प्रतीक्षन्ते। पतन्तं त्वां, एतान् लोकान् ददामि; मम लोकाः तव भूयुः। यदि शुद्धचित्तः स्याः, तृणेनापि क्रेतुमर्हसि। राजन्, बाल्येऽपि मिथ्याविक्रयः न स्मर्यते; न च अन्यैः अकृतं कर्तुमिच्छामि, वसुमानन्, न स धर्मः। त्वं तान् लोकान् गृहाण, ये मया दत्ताः; यदि न क्रेतुमिच्छसि, न प्रतिगृह्णीयाम्; सर्वे लोकाः तव स्यु:। शिबे, उशीनरस्य पुत्र, त्वां पृच्छामि—यदि मम अपि लोकाः स्युः, प्रिये, व्योम्नि वा, स्वर्गस्थाः वा, त्वां धर्मवित् मन्ये। एवं स धर्ममार्गः, व्रतानां विविधानां, लोकानां च, सतां संवादे सम्यगुपदिष्टः।