रुधिरं शुक्रं च पुष्पं च, पुरुषस्य उत्पन्नं यत् तत् त्रीणि मिलित्वा, कामबलात् गर्भं रूपं प्राप्त्वा, तत् तत्र प्रविशति। तानि विटपेषु, औषधिषु, आपः, वायौ, भूमौ, आकाशे, चतुष्पद् द्विपद् प्राणिषु च प्रविशन्ति; एवं सर्वे गर्भरूपं प्राप्नुवन्ति। तत्र जिज्ञासा जाता—अत्र गर्भः अन्यं शरीरं प्राप्नोति वा, स्वेच्छया प्रविशति वा? मानवयोनि प्रवेशे किम्? तत्त्वम् पृच्छामि, संशयात्। शरीरस्य अंगानि कथं उत्पद्यन्ते, दृष्टिः श्रोत्रं च, चेतना च कथं लभ्यते? सर्वं ब्रूहि, पितः, यतः त्वं क्षेत्रविद् इति सर्वे मन्यन्ते। समये वायुः गर्भं शुक्रपुष्पेण सह योनौ स्थापयति; तत्र सूक्ष्मभूतानि स्वं स्थानं स्थापयन्ति, शनैः शनैः गर्भं पोषयन्ति। जातः सन्, ग्राह्यत्वं प्राप्त्वा, चेतनां प्राप्नोति; ततः जनः श्रोत्रेण शब्दं, नेत्रेण रूपं पश्यति। घ्राणेन गन्धं, जिह्वया रसं, त्वचा स्पर्शं, मनसा दिव्यं विज्ञानं प्राप्नोति। एतानि अष्टौ शक्तयः महात्मनः जीववत् शरीरमध्ये संचितानि इति विद्धि। तत्र स्थितः जनः, दग्धः, भूमौ निहितः, वा परित्यक्तः, अस्तित्वं नष्ट्वा, विनाशं याति; ततः किं स्वं पश्यति? प्राणान् त्यक्त्वा, निद्रितः इव, शुभाशुभं कर्म विचार्य, शरीरं परित्यज्य, पुण्यपापानुसारं अन्यां योनिं प्राप्नोति, राजसिंह। सद्कर्मिणः शुभां योनिं प्राप्नुवन्ति; दुष्कर्मिणः अशुभां योनिं प्राप्नुवन्ति। कृमयः कीटाः दुष्कर्मात् जायन्ते; अधिकं वक्तुं न इच्छामि, महोदय। चतुष्पदः द्विपदः पक्षिणः—सर्वे गर्भे एव उत्पद्यन्ति; एषा सम्पूर्णा घोषणा। किं पुनः पृच्छसि, राजसिंह? कर्मणा कः परमं विज्ञानं प्राप्नोति—तपसा वा, ज्ञानेन वा? सर्वं ब्रूहि, यथा शुभलोकान् क्रमशः प्राप्न्यात्। तपः, दानम्, शमः, दमः, लज्जा, सरलता, सर्वभूतदया—सप्त द्वाराणि दिव्यलोकस्य, मनीषिभिः इह जनानां उद्घोषितानि। एतानि सर्वाणि तपसि स्थितानि; अहंकारदूषितानि तु नश्यन्ति, तमसा आक्रान्तानि—इति मनीषिणः सदा वदन्ति। यो विद्वान् इति मन्यते, परस्य यशः ज्ञानात् नाशयति, तस्य लोकाः सीमिताः, ब्रह्मफलम् न लभते। चत्वारि कर्माणि भयदायकानि यथाऽयुक्तं कृतानि—अहंकारदूषितं यज्ञम्, मौनम्, अध्ययनम्, दानम्। सम्मानितः जनः न उत्सुकः स्यात्; अपमानितः दुःखी न स्यात्। सत्पुरुषः सत्पुरुषं सम्मानयति; दुष्टः सत्पुरुषस्य मनः न प्राप्नोति। "ददाति", "यजति", "अधीयते", "शृणोति"—एतानि निर्भयाणि, सदा अनन्यथा आचर्याणि। तद् पुरातनं आश्रयम् यत् मनीषिणः मनसा पश्यन्ति, सम्मानसहितम्—तद् परमं शुभं संयोग्य, इह च परत्र च परमं शान्तिं प्राप्नुवन्ति। कथं गार्हस्थः देवत्वं प्राप्नोति? कथं भिक्षुः? कथं आचार्यकर्मनिष्ठः, वा वनवासी धर्मस्थः? एतेषु प्रश्नः बहुजनैः उपस्थापितः। यः छात्रः आह्वाने अध्ययनं कुर्यात्, गुरुषु सेवायाम् परिश्रमी, प्रातः उत्तिष्ठति, अन्ते विश्राम्यति, मृदु, दम्य, दृढ, जागरूक, स्वाध्यायनिष्ठः—एष ब्रह्मचारी सिद्धिम् प्राप्नोति। धर्मेण अर्जितं धनं यज्ञे प्रयोजयेत्, सदा दद्यात्, अतिथीन् भोजयेत्; परदत्तं न स्वीकरोत्। एषा गार्हस्थस्य पुरातना शिक्षा। स्वबलात् जीवेत्, दुष्कर्मं वर्जयेत्, दद्यात्, सर्वं न हिंसयेत्—एवं मुनिः वनवास्यः नियताहारक्रियायाः, परमं सिद्धिम् प्राप्नोति। यो न शिल्पेन जीवति, सदा विवादमुक्तः, इन्द्रियनिग्रही, सर्वेभ्यः विरक्तः, अनिश्चितशय्यः, अल्पेच्छः, बहु देशेषु विचरति—सः भिक्षुः। या रात्रिः जनाः कामेन आक्रान्ताः सुखं पश्यन्ति—तस्यां रात्रौ मुनिः वनस्थः, आत्मनिग्रही, तद्रूपं स्यात्। वनवासी पितृणां दश पूर्वान्, दश उत्तरान्, स्वं च एकविंशं यज्ञेन समर्प्य, वनस्थले शरीरभूतान् त्यक्त्वा पुण्यं प्राप्नोति। देवर्षिषु मौनव्रतानि कति? कति वर्तन्ते? वदतु, श्रोतुम् इच्छामः। यो वनस्थले ग्रामं परित्यज्य वसति, वा ग्रामस्थः वनं परित्यज्य—सः मुनिः नराधिपः। कथं वनस्थस्य ग्रामं परित्यक्तं? वा ग्रामस्थस्य वनं परित्यक्तं? लौकिकं न अाचरेत्; वननिष्ठः मुनिः एषः। तस्य वनस्थस्य ग्रामं परित्यक्तं। अग्निहीनः, अनिश्चितवासः, कुटुम्बरहितः मुनिः, वस्त्रं केवलं यावद् वस्त्रयेत्, तावद् इच्छेत्। अन्नं केवलं यावद् जीवितं धारयेत्, तावद् इच्छेत्; तदा ग्रामस्थस्य वनं परित्यक्तम्। यः मुनिः कामान् त्यक्त्वा, कर्माणि परित्यज्य, इन्द्रियजयः, मौनव्रती—सः इह सिद्धिम् प्राप्नोति। को न पूजयेत् यः दन्तधौतः, नखच्छिन्नः, सदा स्नातः, अलङ्कृतः, कृष्णवर्णः, शुद्धकर्मनिष्ठः? यदा मुनिः तपसा कृशः, मांसास्थिरुधिरक्षयः, द्वन्द्वातीतः, मौनस्थः—तदा इमं लोकं परं च विजित्य, गवां मुखवत् अन्नं याचन्, सर्वे लोका अमृतत्वाय योग्याः स्युः। एतेषां द्वयोः, राजन्, कः देवसंयोगं पूर्वं प्राप्नोति—यथा सूर्यचन्द्रमसौ यथाक्रमेण यान्ति? यः गार्हस्थेषु, कामनिष्ठेषु, संयतः, ग्रामे भिक्षुरूपेण विचरति—सः पूर्वं प्राप्नोति। यः दीर्घायुः न प्राप्तः, वा विकलः, तपः आचरति, तेन तद् कृत्वा, घोरं तपः आचर्येत्। यत् क्रूरं, तत् अयोग्यं; यः धर्मसेवकः, लाभे न स्थितः, सः न अधिपः, राजन्, सा आर्जवता, सा समाधिः, सा आर्यत्वम्। एवं शास्त्रवाक्यानुसारम् गर्भोत्पत्तिः, देहविकासः, ज्ञानप्राप्तिः, कर्मफलम्, धर्ममार्गः, तपश्चर्या, गार्हस्थ्यव्रतं, वनवास्यधर्मः, भिक्षुवृत्तिः, मौनव्रतानि, पुण्यपथः, सर्वे प्रतिपादिताः।