यदा सहस्रवर्षाणि पूर्णानि स्युः, तदा अहं ते यौवनं पुनः दास्यामि, पुनश्च पापं जरया सह गृह्णीयामिति पितरं पुत्राय प्रतिजज्ञे। वृद्धः राजा न राज्यं न रथं न अश्वं न स्त्रीं न कामान् अश्नुते; स कामरहितः स्यात्—एवंरूपां जरां नाहं इच्छामि। यदि त्वं, मम हृदयसम्भूतः, यौवनं मम न ददासि, तर्हि द्रुह्यो, त्वं कदापि प्रियतमं वाञ्छितं न प्राप्स्यसि। यत्र नौकायात्रा एव सदा प्लवेषु भवति, तत्र त्वं तव च सन्ततयः राज्यभोगरहिताः प्रसिद्धा भविष्यन्ति। अनु, त्वं जरां तस्य दुःखेन सह स्वीकुरु, अहं तव यौवनेन सह सहस्रवर्षाणि जीविष्यामि। बालवत् क्षीणः नरः अयुक्तकाले भोजनं करोति, मलिनवत्, न यज्ञे अग्नौ सम्यक् हविर्ददाति—एवंरूपां जरां नाहं इच्छामि। त्वं, मम हृदयसम्भूतः, यौवनं मम न ददासि; त्वं जरायाः दोषं उक्तवान्, अतः त्वं ताम् एव स्वीकरोतु। तव अपि, हे अनु, सन्ततयः यौवनं प्राप्य नश्यन्ति; त्वं अपि एवं भविष्यसि, यदा तव अग्निः शम्यते। पुरो, त्वं जरां तस्य दुःखेन सह गृहाण; त्वं मम आत्मनः अपि प्रियः, त्वं च महान् भविष्यसि। प्रिय पुत्र, काव्य उशनसः शापेन मम जरा, वलयः, पलितानि आगतानि, अहं च यौवनेन न तृप्तः। तव तेजसा अहं अल्पकालं कामान् भोक्ष्ये; यदा सहस्रवर्षाणि पूर्णानि स्युः, तदा अहं ते यौवनं दास्यामि, जरां च पुनः गृह्णीयाम्। एवं उक्तः पुरुः पितरं प्रत्युवाच—"यथा भवतीच्छति, महाबाहो, तथा अहं तव आज्ञां करिष्यामि।" "राजन्, अहं जरां तस्य दुःखेन सह गृह्णीयाम्; त्वं मम यौवनं गृहाण, यथेष्टं कामान् भोक्ष्यस्व।" "जरया आवृतः अहं तव रूपं वयश्च धारयिष्यामि; यौवनं दत्त्वा अहं तव इच्छया जीविष्यामि।" "पुरो, अहं त्वया तुष्टः, पुत्र; तुभ्यं वरं ददामि—तव सन्ततयः सर्वेभ्यः कामेभ्यः, धनधान्येभ्यः च समृद्धाः भविष्यन्ति।" एवं उक्त्वा स राजा महर्षिः काव्यस्य महाव्रतम् अनुस्मरन्, जरां तां महात्मनः पुत्राय न्यास्यत्। ततः नहुषस्य सुतः ययातिः पुरोः यौवनसमन्वितः, प्रमुदितः, प्रियान् कामान् अश्नोत्। स कामान् धर्म्यांश्च, यथाकामं, उत्साहेन, यथाकालं च, हर्षेण च, अश्नोत्; धर्मस्य विरुद्धं न किञ्चित् अकरोत्। स देवान् यज्ञैः तर्पयामास, पितॄन् श्राद्धैः, क्लिष्टान् दयया, द्विजश्रेष्ठान् इच्छितैः दानैः। स अतिथीन् अन्नपानैः पूजयामास, प्रजाः रक्षामास, दया दर्शयामास, शूद्रान् च दस्यून् च निगृह्णाति स्म। धर्मेण स ययातिः सर्वान् प्रजाः यथोचितं तुष्यति स्म, इन्द्रवत् राज्यं कृत्वा। स राजा, सिंहगमनो, यौवनयुक्तः, कामेषु रतः, धर्मं न लङ्घयन्, परमं सुखं अश्नोत्। स राजा, शुभान् कामान् प्राप्य, तृप्तः अपि श्रान्तः अभवत्; नृपतिः सहस्रवर्षपर्यन्तकालस्य अन्तं स्मरन्। स महाबलः, यथाकालं ज्ञात्वा, कालविभागान् चिन्तयन्, कालस्य परिसमाप्तिं दृष्ट्वा, पुत्रं पुरुम् इदं वचनं अब्रवीत्— "कामाः विषयभोगैः कदापि न तृप्यन्ति; घृतदत्ताग्निवत् ते केवलं वर्धन्ते। यावद् धान्यं, यावद् सुवर्णं, यावद् गवः, यावद् स्त्रियः पृथिव्यां सन्ति—एतत् सर्वं एकस्य जनस्य न पर्याप्तम्; अतः तृप्तिं पश्येत्। हे रिपुंसूदन, हर्षेण, उत्साहेन, यथाकामं, युवावस्थायाः सुखानि मया त्वया सह भुक्तानि। पुरो, अहं तुष्टः; स्वस्ति ते अस्तु! इदं तव यौवनं गृहाण, इदं च राज्यं गृहाण; त्वं मम प्रियः पुत्रः।" एवम् उक्त्वा नहुषस्य सुतः राजा ययातिः जरां स्वीकृतवान्, पुरुः स्वं यौवनं पुनः प्राप्तवान्। यदा राजा कनिष्ठं पुत्रं पुरुम् अभिषेक्तुम् इच्छति स्म, तदा ब्राह्मणमुख्यैः सह वर्णाः इदं वचनं ऊचुः— "भोः, कथं त्वं राज्यं पुरवे दास्यसि, यस्य माता देवयानी, पितामहः शुक्रः, ज्येष्ठं पुत्रं यदुम् उत्सृज्य?" "तव ज्येष्ठः पुत्रः यदुः, ततो तुर्यवसु, द्रुह्युः शर्मिष्ठायाः पुत्रः, ततोऽनुः, ततो पुरुः। कथं कनिष्ठः ज्येष्ठं विहाय राज्यं लभते? वयं त्वां सूचयामः—स्वधर्मं पालय।" "सर्वे वर्णाः ब्राह्मणमुख्यैः सहिताः मम वचनं शृण्वन्तु—राज्यं ज्येष्ठाय कदापि न दास्यामि। मम ज्येष्ठः यदुः मम आज्ञां न अकरोत्; पितरं विरुद्धं अचरत्, एवं पुत्रः न सतां मध्ये पुत्रः इति गण्यते। यः मातृपितृवचनं करोति, हितं आचरति, धर्ममार्गं अनुसरति, स एव पुत्रः, स एव पितरौ प्रति पुत्रवत् आचरति। मया यदुना, तथैव तुर्यवसुना, द्रुह्युना, अनुना च अवमानितः अस्मि; अतः अहं महता मानभङ्गेन युक्तः। पुरुः मम आज्ञां पूर्णां कृतवान्, विशेषतः मां पूजितवान्; स कनिष्ठः अपि, मम उत्तराधिकारी, यतः स मम जरां अजीगणत्। मम कामः पुरुणा, पुत्ररूपेण, सिद्धः; च काव्य उशनसा, शुक्रेण, मम वरः दत्तः। यः पितरं अनुवर्तते, स एव पुत्रः, स एव राजा, स एव पृथिव्याः ईश्वरः; सर्वे अनुमोदन्तु—पुरुः अभिषिक्तः भवतु।