ततः परस्परं संवाद्य हास्यं कृत्वा च, सत्यं ज्ञात्वा भगवती भार्गवी स्वगृहं अगच्छत्। ततः नृपः ययातिः देवयानीयां द्वौ पुत्रौ उत्पादितवान्—यदुं च तुर्यवं च, ये इन्द्रविष्णूविव अन्यौ आसीताम्। राजर्षेः ययातेर् शर्मिष्ठा वृषपर्वणः कन्या त्रयः पुत्रान् अप्रसूत्—द्रुह्युम्, अनुं, पूरुम्। काले कस्यचित्, प्रभास्वरमन्दस्मिता देवयानी ययातिना सह, हे राजन्, हरितवनं गतवती। तत्र सा दिव्यरूपान् बालकान् स्वच्छन्दं क्रीडन्तः दृष्ट्वा विस्मिता इदं वचनं अब्रवीत्—"कस्य पुत्राः एते, हे राजन्, देवपुत्रसदृशाः, सुन्दररूपतेजसः, तव सदृशाः?" इति नृपं पृच्छित्वा, बालकान् अपि अपृच्छत्—"किम् नामानि, किम् वंशाः? किम् ब्राह्मणः पितरः भवतः, बालकाः?" "सत्यं यथार्थं ब्रूता, श्रोतुम् इच्छामि।" ततः तस्थलीया स्त्रिया निर्देशेन तं उत्तमं नृपं दर्शयामासुः। बालकाः ऊचुः—"शर्मिष्ठा अस्माकं जननी।" इत्युक्त्वा तेन सह नृपं उपगच्छन्। नृपः तान् देवयानीयां सन्निधौ न स्वागतवान्। ततः रुदन्तः बालकाः शर्मिष्ठां अगच्छन्। तत् बालकानां नृपस्नेहं दृष्ट्वा, तत्त्वं विज्ञाय, राणी शर्मिष्ठा इदं वचनं अब्रवीत्—"मम वश्या अपि, त्वया अप्रियं किम् कृतम्? असुराचारमुपगता, न भयं जानासि?" "मुनिना यद् उक्तं तत् सत्यं, हे शुभस्मिते। न्यायेन धर्मेण च वर्तमाना, न त्वां भीता। यदा त्वया नृपः वृतः, मया अपि वृतः; सखीपतिः धर्मतः स्वपतिः भवति, हे सुन्दरी।" "त्वं मया पूज्या, मान्या, ब्राह्मणीनां ज्येष्ठा; किन्तु राजर्षिः मम तवातिरिक्तः पूज्यः, न जानासि किम्?" इति श्रुत्वा देवयानी इदं अब्रवीत्—"हे नृप, अद्य अहं अत्र न स्थास्यामि; त्वया मम अनिष्टं कृतम्।" तां कृष्णां, अश्रुपूर्णनेत्रां, सहसा उत्तिष्ठन्तीं दृष्ट्वा, सा दुःखिता पितुः समीपं शीघ्रं जगाम। नृपः विह्वलः, ताम् अनुवर्त्य, सान्त्वयितुम् प्रयत्नं कृतवान्, किन्तु सा रुष्टनेत्रा न प्रत्यावर्तत्। सा अश्रुपूर्णनेत्रा, नृपं किंचित् अपि न उक्त्वा, शीघ्रं काव्य उशनः समीपं अगच्छत्। पितरं दृष्ट्वा, प्रणम्य, तस्य पुरतः स्थितवती; ततः ययातिः भर्गवं पूजितवान्। "धर्मोऽधर्मेण अभिभूतः, दुष्कृतं वर्धितम्; शर्मिष्ठा वृषपर्वणः कन्या तपस्विन्येव आचरितवती।" "त्रयः पुत्राः तया नृपययातिना जाताः; मम दारुणायाः कन्यायाः द्वौ पुत्रौ, हे पितः, तुभ्यं कथयामि।" "अयं नृपः धर्मज्ञः, हे श्रेष्ठभृगु, सीमां उल्लङ्घितवान्; काव्य, इदं तुभ्यं वदामि।" "त्वं धर्मज्ञः, हे महा नृप, किन्तु त्वया प्रियं किंचित् अधर्मं कृतम्; अतः शीघ्रं दुरधिगमं जरा त्वां गृहीष्यति।" "यो नारीं ऋतुम् याचन्तीं न ददाति, स गर्भघ्नः इति ब्राह्मणवक्ता इह वदन्ति।" "यदि नारीं गुप्तं ऋतुम् इच्छन्तीं समुपेत्य, धर्मतः न गच्छति, स ब्रह्मघ्नः इति विद्वांसः वदन्ति।" "एतानि कारणानि, हे श्रेष्ठभृगु, अधर्मभीतः शर्मिष्ठां उपगच्छम्।" "किन्तु तवार्थं न आचरितवान्; त्वं मम वशः नासि, हे नृप। मिथ्याचारविषये चौर्यं न भवति, हे नहुषनन्दन।" ततः नहुषपुत्रं ययातिं उशनः कोपात् शप्तवान्; तस्य युवत्वं त्वरितं त्यक्त्वा, जरा प्राप्ता। ययातिः, युवत्वेन असन्तुष्टः, देवयानीयां, "युवत्वं मा गच्छतु, हे ब्राह्मण, मम प्रियं कुरु, यथा जरा मा मा प्रविशेत्।" इति प्रार्थितवान्। "न मिथ्या वदामि, युवत्वं प्राप्तवान्; यदि इच्छसि, अन्यस्मै जरा दातुं शक्यते।" "यः मम युवत्वं दास्यति, स राज्यं, पुण्यं, कीर्तिं लप्स्यते; स पुत्रः तव अनुमोदितः भवतु।" "यथा इच्छसि, जरा स्थानान्तरेयम्, हे नहुषपुत्र; सत्यम् आचर, पापं न भविष्यति।" "यः पुत्रः तुभ्यं युवत्वं दास्यति, स नृपः, दीर्घायु, प्रसिद्धः, बहुपुत्रवान् भविष्यति।" ततः जरां लब्ध्वा ययातिः स्वनगरं प्रत्यागत्य, ज्येष्ठं श्रेष्ठं पुत्रं यदुं सम्बोधितवान्, हे ब्राह्मण। "जरा, वल्मानि, श्वेतकेशाः, हे पुत्र, काव्य उशनः शापात् मम प्राप्ताः; अहं युवत्वेन असन्तुष्टः अस्मि।" "त्वं, यदु, जरां पापेन सह स्वीकुरु; तव युवत्वेन अहं इन्द्रियसुखं भोक्ष्ये।" "यदा सहस्रवर्षाणि पूर्णानि, तदा तव युवत्वं प्रत्यर्पयिष्यामि, पुनः जरां पापेन सह स्वीकुर्यामि।" "यः श्वेतकेशः, श्वेतदंष्ट्रः, दुःखी, जरया क्षीणः, वल्मिभिः अंगानि चिह्नितानि, दृष्टुं कठिनः, दुर्बलः, कृशः—" "कर्तव्यं कर्तुं अशक्तः, युवावस्थायाम् अपि स्वजनैः तिरस्कृतः—एवं जरां न इच्छामि।