एते सप्त ऋषेः सुताः—यति, ययातिः, साम्यतिः, उद्भवः, पुरुः, शरीयतिः, मेघजातिश्च—वंशं प्रवर्धयामासुः। तेषां मध्ये यतिर्वै बाल्य एव योगी वनवासश्चाभवत्, ययातिस्तु धर्मनिष्ठः सदा राज्यं पालयामास। तस्य भार्ये अभवतां—वृषपर्वणः कन्या शर्मिष्ठा, तथा भर्गवस्य धर्मपुत्री देवयानी च। ययातेरपि पञ्च पुत्राः आसीत्; तेषां नामानि शृणु—देवयान्यां जातौ तस्य यदुः तुर्वसुः च। तथा शर्मिष्ठायां द्रुह्युः, अनुश्च, पुरुश्च समुत्पन्नाः; तेषां यदुः पुरुश्च वंशवर्धकौ बभूवतुः। नहुषस्य पुत्रो ययातिः सत्यवीर्यः राजा बभूव, पृथिवीं धर्मेण पालयन् विधिवत् यज्ञान् अकरोत्। स पितृन् देवांश्च भक्त्या सदा सम्पूजयामास, ययातिः चाजितः सर्वान् प्रजाः वशे स्थापयामास। स राजा धर्मेण प्रजाः रक्षन् बहून् कल्पान् अतीत्य, जरा नाम भीषणा रूपहरिणी तेनाभिभूतः। जरया पीडितः स राजा पुत्रान्—यदुं, पुरुं, तुर्वसुम्, द्रुह्युम्, अनुं च—उवाच। स कामयामास—“युवतिभिः सह रम्यं यौवनं भोक्तुमिच्छामि; पुत्राः, मम साहाय्यं दत्त।” तदा ज्येष्ठः देवयान्यां जातः यदुः प्रत्युवाच—“किं नः तव यौवनस्य साहाय्येन कार्यम्?” ययातिः पुनः पुत्रान् उवाच—“मम जरा युष्माभिः स्वशरीरेण गृह्यतां, यथा अहं युवतया रमामि।” “दीर्घैः यज्ञैः उशनसः शापेन च मम रतिः ह्रासिता; अहं तृप्तो नास्मि, पुत्राः। युष्माकं कश्चन मम जरां स्वशरीरेण धारयतु, यथा अहं नूतनरूपेण युवैः सह रमामि।” तेषां यदुवर्यादीनां कश्चन न तस्य जरां स्वीकृतवान्; तदा राजर्षिः तान् चत्वारः शप्तवान्, यथा श्रुतम्। ततः सत्यव्रतः कनिष्ठः पुरुः उवाच—“मा मम जरां ददात; अहं यौवनं नूतनं च शरीरेण सुखी स्याम्। अहं तव जरां गृह्णीयाम्, राज्ये च तवाज्ञया स्थास्यामि”—इति स राजर्षिः तपसा विश्रब्धः। स तदा स्वपुत्राय पुरवे जरां न्यास्य, तस्य वीर्येण राजा यौवनं समासाद्य, युवराज्यं प्राप। पुरोः यौवनं लब्ध्वा ययातिः राज्यं पालयामास। सहस्रवर्षाणि स विजयी बभूव। तथापि स तृप्तो नाभवत्, पुत्रं पुरुम् उवाच—“त्वया मम पुत्रः प्राप्तः; त्वं मम वंशकर्तासि। पुरोः वंशः लोके कीर्तिं प्राप्स्यति।” ततः स राजसिंहः पुरुं राज्ये अभिषिच्य, कालान्ते स्वं गन्तव्यं प्राप्तवान्। तस्य पुरोः वंशं वर्णयिष्यामि, यत्र भरताः जाताः, भरतवंशवर्धनाः। कस्मात् कारणात् पुरोः वंशः पृथिव्यां श्रेष्ठत्वं प्राप्तवान्, यदोरपि ज्येष्ठस्य वंशः न संपद्यते? सुत, ययातेरन्यं पुण्यं, अमृतायुष्मत्, सुरैरपि स्तुतं चरितं विस्तरेण कथय। एष एव प्रश्नः पूर्वं शतानिकेन शौनकं प्रति पृष्टः—ययातेरमृतं पुण्यं चरितं शृणु। ययातिः अस्माकं ज्येष्ठः, प्रजापतेः दशमः पौत्रः आसीत्; कथं स दुर्लभां शुक्रकन्यां प्राप्तवान्? तपस्विन्, एतद्विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि; पुरूरवसः वंशधरान् राज्ञः क्रमशः कथय। ययातिः राजर्षिः, तस्य तेजो देवराजसमम् आसीत्। पूर्वे शुक्रवृषपर्वणौ तस्मै स्वकन्ये दत्तवन्तौ। यथापृच्छसि, नहुषपुत्रस्य ययातेर् देवयानीयुतं कथयिष्यामि। त्रिषु लोकेषु देवानां दानवानां च, स्थावरजङ्गमैः सहितं, राज्यार्थं महान् विवादः उत्पन्नः। विजयम् इच्छन्तः देवाः आङ्गिरसवंशजं ब्राह्मणं यज्ञपुरोहितं चक्रुः, अन्ये तु काव्यं उशनसं। तौ द्वौ ब्राह्मणौ नित्यं तीव्रं प्रतिपक्षं कुर्वन्तौ तत्र स्थितौ। तस्मिन्सङ्ग्रामे देवाः समागतान् दानवान् जघ्नुः। काव्यः तु स्वविद्याबलेन तान् पुनः जीवयामास; ते पुनरुत्थाय देवैः सह युध्यन्ते स्म। यदा दानवाः देवान् युद्धे जघ्नुः, बृहस्पतिः, महात्मा, तान् न पुनरजीवयत्। स तु न तां विद्यां वेद, या महाकाव्येन ज्ञाता—मृतसंजीवनी। तस्मात् देवाः विषण्णाः अभवन्। तदा देवाः काव्य उशनसः भीताः, बृहस्पतेः ज्येष्ठपुत्रं कचं समुपेत्य, तं प्रार्थयामासुः— “सह नो भव, साहाय्यं कुरु, श्रेष्ठं चोपकारं कुरु। सा विद्या तस्मिन् ब्राह्मणे अनन्ततेजसि वर्तते। शीघ्रं तां शुक्रात् प्राप्नुहि। हविषां भागोऽपि ते भविष्यति। स ब्राह्मणः वृषपर्वणः समीपे वसति; त्वं द्विज श्रेष्ठः तं द्रष्टुमर्हसि। स तत्र दानवान् रक्षति, अदानवान् न रक्षति। त्वं विना अन्यः कश्चन तं तर्पयितुं न शक्नोति। तस्य महात्मनः प्रियतमा देवयानी तत्र वर्तते; त्वं विना अन्यः कश्चन तस्याः प्रीतिं प्राप्नुयात्।” एवं स कथा प्रवृत्ता, ययातेरुत्तमं चरितं पुण्यं च पुण्यफलप्रदं च, ऋषे, शृणु।