सा पूर्वं भरतस्य उपदिष्टान् सर्वान् हस्तमुद्राः विस्मृत्य, विरहदुःखेन कोपिता अभवत्। तदा भरतः तां भूमौ शप्तवान्। ‘‘पञ्चपञ्चाशद्वर्षाणि त्वं लता रूपेण स्थास्यसि; तत्र पुरूरवाः भूतभावं अनुभविष्यति।’’ शापानन्तरं उर्वशी स्वपत्युः समीपं गत्वा दीर्घकालं तत्रावसत्। भरतशापस्य समाप्तौ, उर्वशी बुद्धवंशजाय पतये पुत्रं प्रासूत्। उर्वशी अष्टपुत्रान् प्रासूत। तेषां नामानि शृणु—आयुः, दीर्घायुः, अश्वायुः, धनायुः, धृतिमान्, वसु, शुचिविद्या, शतायुः। सर्वे दिव्यबलसम्पन्ना अभवन्। आयोः पुत्रौ नहुषस्य—वृद्धशर्मा तथा राजिः, दम्भः, विपाप्मा—एते पञ्च वीर्यवान् अभवन्। राजेः शतं पुत्राणि, प्रसिद्धानि राजपुत्रत्वेन, जातानि। राजिः निष्पापं नारायणं तपसा उपास्य, विष्णोः प्रसादात् वरं प्राप्य, देवदानवमानुषान् विजित्य अभवत्। ततः देवासुरयुद्धं त्रिशतवर्षपर्यन्तं अभवत्। प्रह्लादशक्रयोः घोरयुद्धे कश्चन न विजयी अभवत्। तदा देवदानवैः पृष्टः चतुर्मुखः भगवान् उवाच—‘‘यत्र राजिः तिष्ठति, तयोः को विजयी भवेत्?’’ विजयाय पृष्टः राजा याचितः—‘‘सहायो भव।’’ दैत्याः ऊचुः—‘‘यदि त्वं अस्माकं स्वामी भवसि, तर्हि असुराणां पर्याप्तम्; यदसुरैः स्वीकृतं, तदेव देवैः अपि स्वीकृत्य भवतु।’’ ‘‘युद्धे अस्माकं स्वामी भूत्वा शत्रून् विनाशय; ततः सर्वे, ये वज्रधारिणा अपि अजिताः आसन्, तेन हताः।’’ इन्द्रः तस्य कर्मणा तुष्टः, पुत्रत्वं स्वीकृत्य, राज्यं इन्द्राय दत्त्वा, राजिः पुनः तपः कर्तुं गतः। अनन्तरं राजेः पुत्राः तपोबलसम्पन्नाः इन्द्रस्य तेजः, यज्ञभागं, राज्यं च बलात् अपहृत्य, तं पीडितवन्तः। राज्यहीनः, राजिपुत्रैः दीनः, इन्द्रः दुःखितः बृहस्पतिं अभ्यधावत्—‘‘मम यज्ञभागः नास्ति, राज्यं नास्ति, जयः नास्ति; हे बृहस्पते, बुद्धिसम्पन्न, मम राज्यं पुनः प्राप्तुं यत्नं कुरु।’’ तदा बृहस्पतिः शत्रुनिवारण-होमैः, पुष्टिकर्मभिः इन्द्रं गर्वितं, बलसम्पन्नं च कृतवान्। ततः बृहस्पतिः जैनदर्शनं स्वीकृत्य, वेदबाह्यं मतम् उपदिश्य, राजिपुत्रान् मोहितवान्। वेदज्ञः अपि सन्, तान् त्रिवेदात् पतितान् कृतवान्, विवादयुक्तं मतं स्वीकृत्य। इन्द्रः तान् धर्मात् बहिष्कृतान् वज्रेण हत्वा, नहुषस्य सप्त धर्मात्मानः पुत्रान् वर्णयामि। यतिः, ययातिः, साम्यतिः, उद्भवः, पुरुः, शर्यतिः, मेघजातिः—एते सप्त वंशवृद्धिं कृतवन्तः। यतिः बाल्ये एव योगी, वनवासिन् अभवत्; ययातिः धर्मनिष्ठः सदा राज्यं पालयामास। वृशपर्वणः कन्या शर्मिष्ठा तस्य पत्नी अभवत्; तथा भर्गवकन्या देवयानी धर्मपत्न्यः अभवत्। ययातिः पञ्च पुत्रान् प्रासूत; तेषां नामानि कथयामि—देवयान्याः यदुः, तुर्वसुश्च। शर्मिष्ठायाः द्रुह्युः, अनु, पुरुः च। तेषु यदुः, पुरुः वंशवृद्धिकारकौ अभवताम्। नहुषपुत्रः ययातिः सत्यवीर्यवान् राजा अभवत्; पृथिवीं रक्षितवान्, यज्ञान् विधिनि कृतवान्। स पूर्वजैः, देवैः च भक्त्या सदा पूजां कृतवान्; अजेयः स राजा सर्वान् प्रजाः जितवान्। स धर्मेण प्रजाः रक्षित्वा, बहून् कल्पान् राज्यं कृत्वा, वृद्ध्याः घोरया, रूपविनाशिनीया, पीडितः अभवत्। तदा वृद्ध्याः दुःखितः राजा पुत्रान्—यदुं, पुरुं, तुर्वसुं, द्रुह्युम्, अनुं—उवाच। ‘‘युवतीषु रम्यं सुखं भोक्तुम् इच्छामि; युवत्वं भोगाय इच्छामि; पुत्राः, सहाय्यं दत्त।’’ तदा ज्येष्ठः देवयान्याः पुत्रः यदुः प्रत्युवाच—‘‘किम् अस्माकं युवत्वेन सहाय्ये?’’ ययातिः पुत्रान् उवाच—‘‘मम वृद्ध्याः स्थानं स्वगात्रे स्वीक्रियताम्, यद्वा युवत्वेन अहं भोगान् प्राप्तुम् इच्छामि।’’ ‘‘दीर्घयज्ञैः, उशनाः ऋषेः शापेन, मम कामः क्षीणः; न तृप्तः अस्मि, पुत्राः।’’ ‘‘युष्माकं कोऽपि वृद्ध्याः बाधां स्वगात्रे धारयतु, यथा अहं नूतनरूपेण युवान् सन् सुखान् लभेय।’’ तेषु, यदुं आरभ्य, कश्चन वृद्ध्याः स्वीकर्तुं न इच्छति; तदा राजर्षिः तान् चत्वारः शप्तवान्। अनन्तरं कनिष्ठः, सत्यनिष्ठः पुरुः उवाच—‘‘मम वृद्ध्याः न दत्तव्यः; युवत्वेन, नूतनगात्रेण सुखं लभेय।’’ ‘‘मम वृद्ध्याः गृह्णामि, राज्ये तव आज्ञया स्थास्यामि।’’ इति राजर्षिः तपोबलम् आश्रित्य उक्तवान्। तदा वृद्ध्याः पुरुं पुत्रं प्रति स्थानितवान्; राजा पुरोः तेजसा युवान् अभवत्। पुरोः युवत्वेन ययातिः राज्यं पालयामास; सहस्रवर्षपर्यन्तं अजेयः अभवत्। तदा अपि तृप्तिं न प्राप्य, पुत्रं पुरुं उवाच—‘‘त्वया वंशः प्राप्तः; त्वं वंशकर्ता असि, पुत्र।