दिशः पुत्रकाम्यया तं तेजोमयं भावं स्त्रीरूपेण गृह्णन्त्यः, तद्गर्भरूपेण तासां गर्भेषु त्रिशतं वर्षाणि स्थितम्। अथ तं गर्भं धारयितुं अशक्ताः दिशः तं मुमुचुः। तदा ब्रह्मा तं गर्भं गृहित्वा संयुक्तवान्। ब्रह्मा तं युवानं सर्वायुधधारिणं वीरं कृतवान्। तं सहस्राश्वयुक्तरथं स्थापयित्वा वेदशक्तिसंपन्नः प्रभुः तं रथमारोप्य स्वलोकं नीतवान्। तत्र ब्रह्मर्षयः ऊचुः—"एषः अस्माकं प्रभुः भवतु।" ऋषयः, देवाः, गन्धर्वाः, ओषधयः च तं स्तुतवन्तः। सोम, ब्रह्मादिदेवताः च स्तोत्रसमूहैः तं संस्तुवन्ति स्म। तस्य स्तुयमानस्य तस्मात् अधिकं तेजः उत्पन्नम्। तस्मात् प्रभया दिव्यौषधिसमूहः पृथिव्याम् उत्पन्नः। तस्मात् तस्य तेजः रात्रौ सदा अधिकं भवति। एवं सोमः ओषधीश्वरः द्विजाधिपः च अभवत्। वेदानां सारः च यत् तेजः च सोममण्डलरूपं, तत् शुक्लकृष्णपक्षयोः सदा वर्धते च क्षीयते च। प्रचेतसः पुत्रः दक्षः तस्मै सप्तविंशतिं कन्याः सौन्दर्यलावण्यसम्पन्नाः दिव्यतेजस्विन्यः दत्तवान्। ततः सोमः पूर्णं विष्णुध्यानपरः दशसहस्रसहस्रपद्मतुल्यं तपः कृतवान्। तदा प्रसन्नः श्रीनारायणः हरिः तं उवाच—"वरं वृणीष्व" इति। सोमः तदा वरान् अयाचत—"इन्द्रलोकं विजेष्याम्, मम गृहे भोगिनः साक्षात् प्रतीयन्ताम्।" "मम राजसूये देवगणाः ब्रह्मादयः ऋत्विजः स्युः, त्रिशूलधारी शिवः रक्षकः भवतु" इति। एवं "एवमस्तु" इति उक्त्वा सः विष्णुना सह राजसूयं चकार। अत्रिः होतृ, भृगुः अध्वर्यु, चतुर्मुखः उद्गाता अभवन्। सः ब्रह्मपदं प्राप्तवान्, हरिः स्वयम् पर्यवेक्ष्य, सनकादयः सदस्याः स्मृताः। तत्र दश विश्वेदेवाः चमसाध्वर्यवः अभवन्। तैः त्रयः लोकाः दक्षिणार्हणार्थं दत्ताः। अभिषेकान्ते नव कन्याः, कामबाणपीडिता, तस्य रूपदर्शनकाङ्क्षिण्यः, तं उपतस्थुः। तत्र लक्ष्मीः नारायणं परित्यज्य, सिनीवाली कर्दमं, द्युतिर्विभावसुं, तुष्टिः च धातारं परित्यज्य, प्रभा प्रभाकरं, कूहू हविष्मन्तं, कीर्तिः जयन्तं, वसुः मरीचिकश्यपं, धृतिः पितरं नन्दिं च परित्यज्य, सोममेव समाश्रित्य तेन कामिता अभवन्। एतस्मिन्नेव काले पतिषु अपराधे अपि, न ताः शप्तुं शक्ताः, न शस्त्रैः प्रत्युत्तरं दातुं, नापि अन्यैः उपायैः। एवं सोमः दश दिशाः पालयन्, महत्तपसा मुनिसंस्कृतं दुर्लभं ऐश्वर्यं प्राप्य सप्तलोकानां एकाधिपः अभवत्। अथ कदाचित् सोमः कानने विचरन्, पुष्पमाल्यभूषितां, स्थूलकटीस्तनभारश्रमक्लिष्टां, पुष्पच्छेदेनापि श्रान्तां तारां ददर्श। सा सुराचार्यपत्नी, विशाललोचनारम्या, कामबाणपीडिता, सोमेन रहसि केशेषु गृहीता। सा अपि कामवशा तेन सह रममाणा, तस्य रूपतेजसा मोहितचित्ता, चिरकालं तत्र स्थित्वा सोमगृहं नीताभवत्। स्वगृहे अपि सोमः तया तारया सह रमणासक्तचित्तः तृप्तिम् अलभत। बृहस्पतिः तया वियुक्त्या संतप्तः, तस्याः चिन्तनपरायणः अभवत्। न सः शप्तुं शक्तः, नापि मन्त्रैः, शस्त्रैः, वह्निना, विषेण, नापि अन्यैः उपायैः, न तन्त्राभिचारैः, वाक्पतेः तं दोषं निवारयितुं अशकत्। बृहस्पतिः, परदारकान्तार्दितः, सोमं स्वपत्नीं दातुम् याचितवान्। तथापि सोमः तया रमणसुखबद्धः तां न दत्तवान्। तदा चतुर्मुखमहेश्वरः, साध्याः, मरुतः, लोकपालाश्च समं निवेद्य अपि, सोमः तां न दत्तवान्। तदा शिवः कोपाविष्टः अभवत्। सः वामदेवाख्यः, येषां पदद्वयं कोटिरुद्रैः पूज्यते, गिरिशः धनुर्धरः, बृहस्पतेः स्नेहात् निरोधितः, अजयगवधनुः गृहित्वा, प्रेतगणगणैः, सिद्धैः च सह, सोमस्य युद्धाय निर्गतः। तृतीयनेत्रदीप्तः, ज्वलन्मुखः, भीमसेनसमः, गणनाथाद्याः चतु:षष्ट्या गणैः, यक्षाधिपतिना सह, रथारूढैः अनुगतः। वेतालयक्षसर्पकिन्नरसमूहाः, एकपद्ममेकार्बुदसंख्यया, त्रिलक्षद्वादशसहस्ररथैः सोमः अपि क्रुद्धः तत्र प्राप्तः। नक्षत्रराक्षसदैत्यदानवसेनाभिः, शनैश्चरमङ्गलबलसमन्वितः, सप्तलोकाः भीताः, पृथिवी सागरद्वीपयुक्ता कम्पिता। तदा पिनाकी ज्वलदस्त्रगृहणेन सोमं प्रति अग्रे गतः। तयोः सेनयोर्युद्धं भीमसेनतुल्यं, घोरं, उग्रं, सर्वजनसंहारकरं अभवत्। तेजस्विन्यस्त्रशररूपेण तयोः सेनाः संपूर्णं नष्टाः। ज्वलन्त्यस्त्राणि स्वर्गपृथिवीपातालानि दग्धवन्ति। रुद्रः क्रुद्धः ब्रह्मशिरस्त्रं मुमोच, सोमः अपि सोमास्त्रं अप्रतिहतं सृष्टवान्। तयोः अस्त्रयोः पतनेन समुद्रे, पृथिव्यां, आकाशे च भयम् उत्पन्नम्। तयोः अस्त्रयोः लोकसंहाराय उद्युक्तयोः ब्रह्मा अपि त्रस्तः अभवत्। तदा ब्रह्मा देवैः सह तयोः मध्ये प्रविश्य तौ निरोद्धुम् अयत्नोत्। सः उवाच—"किमर्थं सोम त्वया लोकविनाशहेतुकं कर्म कृतम्?" यत् त्वया परदाराहरणाय घोरं युध्दं कृतम्, तस्मात् त्वं लोके पापग्रहः भविष्यसि, शान्तेऽपि अहितकरः। इदानीं युद्धान्ते वाक्पतेः भार्यां प्रत्यर्पय, परद्रव्यस्य प्रतिसंपादनं न लज्जायाः विषयः।