श्रीगदाधरवचनात्, तस्य वचः श्रूयताम्: यः वाक्यं तस्य, यः पातालात् ताणं स्पर्शयन्, ब्रह्माण्डस्य अण्डस्य अंशान् उपरि पतितान् कृत्वा, मीनरूपेण विष्णुः सम्पूर्णं पृथिवीं आवृत्य, तव श्रवणात् दुःखं नाशयतु। नारायणं, नरं सर्वोत्तमं, सरस्वतीं च नमस्कृत्य, विजयः इति वदेत्। यः अव्यक्तः, तथापि कर्माणां द्वारा नारायणः इति ज्ञायते, यः त्रिगुणैः त्रिवेदैः च युक्तः अस्ति—तस्मै आत्मजं नमः। नैमिषारण्ये वसन्तः ऋषयः, दीर्घयज्ञकाले समाप्य, सूतं एकाग्रचित्तेन उपविष्टं परंपरां विषदं पृष्टवन्। प्राचीनानि धर्माणि च रम्याणि कथा यदा पठितानि, शौनकादयः तेषां प्रति अनुग्रहं प्रकटितवन्तः। "हे निष्कलङ्क, याः प्राचीनाः कथाः त्वं कथितवान्, ताः अमृतवत् सन्ति; पुनः तान् श्रुतुं इच्छामः।" कथं भगवान्, जगतां स्वामी, चलन्ति च अचलानि प्राणिनः सृष्टिं कृतवान्, तथा भगवतः विष्णोः मत्स्यरूपं गृहीतवान्, किन्तु किमर्थं? किमर्थं भवः भयंकरः जातः, तथा ध्वजधारी कः कपालधारी अभवत्? "हे सूत, एतानि सर्वाणि विवरणेण कथय; यथा यथा अमृतात् तृप्तिः नास्ति, तथा तव वचः अपि न तृप्तिः।" अतः श्रूयताम्, हे द्विज, पवित्रं, शुद्धिं दातुं च जीवनदायकं मत्स्यपुराणं सम्पूर्णं। पौराणिककाले, राजा मनुः, यः महान् तपः समर्पितः, राज्यं तस्य पुत्राय समर्प्य, सूर्यपुत्रवत् धैर्यं धारयन्, सहिष्णुतां प्रकटितवान्। मलयाचलस्य एकस्मिन् क्षेत्रे, सर्वगुणसम्पन्नः, वीरः राजा, सुखदुःखयोः समं, परमयोगं प्राप्य। सहस्त्रवर्षाणां अनन्तरम्, पद्मासनं धृत्वा, तस्य कृते वरं दातुं प्रसन्नः, "यथा इच्छसि, वरं गृहीतुम्।" एषः राजा, "हे grandsire, एकं अद्वितीयं वरं याचामि।" "सर्वे प्राणिनः, स्थावरं च जङ्गमं च, प्रलयकाले रक्षितुम्।" "यथा भवेत्," इति जगतां आत्मा तत्रैव अदृश्यः जातः; देवैः अर्पितः पुष्पाणां महत् वर्षा आकाशात् पतितम्। एकस्मिन् समये, यदा सः तस्य आश्रमे पितृकर्माणि कुर्वन् आसीत्, तदा एकः लघु मीनः, जलं सह, तस्य हस्तयोः पतितः। तं मीनरूपं दृष्ट्वा, दयालुः राजा तस्य रक्षां कर्तुं प्रयत्नं कृतवान्, तं तस्य हस्तगह्वरे स्थित्वा। एकदिवसात् रात्रौ, सः सोपानं षोडश अंगुलमात्रः मीनरूपेण जातः, "माम् रक्ष, मम रक्ष!" इति प्रार्थयामास। तं राजा तस्य जलवासीं एकस्मिन् घटे स्थापयामास; तत्र अपि, रात्रौ, सः त्रयोः हस्तयोः आकारं प्राप्य। पुनः, दुःखेन तस्मिन् मीनः राजा पुत्रं सह, "माम् रक्ष, मम रक्ष! त्वं मम आश्रयः।" तदा सूर्यपुत्रः तं एके कुण्डे प्रक्षिप्तवान्; किन्तु तत्र अपि न समाहितः, तं सरसि स्थापयामास। तत्र प्रक्षिप्तः, सः एक योजने विस्तृतः जातः; पुनः, दुःखेन, "माम् रक्ष, मम रक्ष, हे राजन्!" इति प्रार्थयामास। ततः मनुः तं गङ्गायां प्रक्षिप्तवान्; यदा तत्र अपि सः वृद्धः जातः, तदा पृथिव्याः स्वामी तं महासागरं प्रक्षिप्तवान्। यदा सः सम्पूर्णं महासागरं पूरयित्वा तत्र प्रकटितः, मनुः भयभीतः, "त्वं कः, हे असुरराजन्?" इति प्रष्टुम् आरभत। "अथवा त्वं वासुदेवः; अन्यः कः एषः? यः विंशतिः सहस्रयोजनेन तुल्यः?" "त्वं केशवः, अहं त्वां ज्ञातवान्; त्वं मीनरूपेण मां क्लेशयसि। हृषीकेश, जगतां स्वामी, विश्वस्य धाम, त्वां नमामि।" एवम् उक्तः, भाग्यशाली जनार्दनः मीनरूपेण, "सर्वं कुशलम्, सर्वं कुशलम्! त्वं वास्तवतः मां ज्ञातवान्, पापरहितः।" "अवश्यम्, हे पृथिव्यां स्वामी, पृथिवी, तस्य पर्वताः, वनानि, उद्यानानि च जलं मध्ये निमज्जिष्यन्ति।" "एषः नौका सर्वैः देवैः सह निर्मिता, हे राजन्, महानां प्राणिनां रक्षाय।" "याः प्राणिनः स्वेदात्, अण्डात्, वा अंकुरात् जन्मन्ति, च यः जीवितं जन्मन्ति—ताः सर्वाः असहायाः एषां मध्ये स्थापय, हे धर्मात्मन्।" "यदा नौका कालस्य अन्ते वायुभिः स्पृष्टा, हे राजन्, त्वं एषः मम शृंगं बन्धय।" "ततः, यदा सम्पूर्णं चलन्ति च अचलानि नष्टं जातं, त्वं पृथिव्यां प्रजापतिः भविष्यसि, हे राजन्।" "एवं, कृतयुगे आरम्भे, त्वं सर्वज्ञः स्थिरः राजा भविष्यसि, मन्वन्तरस्य स्वामी च देवैः पूज्यः।" एवं मनुः मधुसूदनं पृष्टवान्, "हे भाग्यशाली, कति वर्षाणि विनाशः भविष्यति?" "कथमेतत्, हे प्रभो, मधुसूदन, प्राणिनः रक्षां कथं करिष्यामि? कथं त्वं पुनः मां संगच्छसि?" "अद्यादि, पृथिव्यां शतवर्षाणि वर्षा न भविष्यति—दुर्वृष्टिः भविष्यति, दुःखं आगच्छति।" "ततः, यदा प्राणिनः अल्पाः च नष्टाः भविष्यन्ति, सप्त सूर्याणां तीव्रं प्रकाशं प्रकटिष्यन्ति, दग्धं अंगारं वर्षयिष्यन्ति।" "यदा युगस्य अन्ते, और्वस्य अग्निः अपि तीव्रः भविष्यति, तथा संकर्षणस्य मुखात् विषाग्निः, भवस्य तृतीयाक्षेपा आग्निः च प्रकटिष्यन्ति।" "द्वितीयं त्रिलोकं दग्ध्वा, महर्षे, सम्पूर्णं पृथिवीं एषा भस्मवत् भविष्यति।" एवं समाप्तम्।