ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਂਸ੍ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਸਂਗਵਸ੍ ਤਾਵਦੇਵ ਤੁ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰਿਮੁਹੂਰ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਅਪਰਾਹ੍ਣਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤ ਹਨ, ਤੇ ਇਤਨੇ ਹੀ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ; ਮੱਧ ਦਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤ ਹਨ, ਤੇ ਫਿਰ ਅਪਰਾਹਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਯਾਹ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰਿਮੁਹੂਰ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਰ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਨਾਮ ਸਾ ਵੇਲਾ ਗਰ੍ਹਿਤਾ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ
ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਖਸ਼ੀ ਵੈਲਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਨਿੰਦਿਤ ਹੈ।
ਅਹ੍ਨੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਦਸ਼ ਪਞ੍ਚ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ ਤਤ੍ਰਾष੍ਟਮੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤੋ ਯਃ ਸ ਕਾਲਃ ਕੁਤਪਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪੰਦਰਾਂ ਮੁਹੂਰਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਠਵਾਂ ਮੁਹੂਰਤ ਕੁਟਪਾ ਸਮਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਸਰ੍ਵਦਾ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ ਮਨ੍ਦੀਭਵਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ਤਸ੍ਮਾਦਨਨ੍ਤਫਲਦਸ੍ ਤਦਾਰਮ੍ਭੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਮੱਧ ਦਿਨ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਮੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨਾ ਅੰਤਹੀਣ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਃ ਖਡ੍ਗਪਾਤ੍ਰਂ ਚ ਤਥਾ ਨੇਪਾਲਕਮ੍ਬਲਃ ਰੂਪ੍ਯਂ ਦਰ੍ਭਾਸ੍ਤਿਲਾ ਗਾਵੋ ਦੌਹਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚਾष੍ਟਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਮੱਧ ਦਿਨ, ਤਲਵਾਰ ਵਾਲਾ ਬਰਤਨ, ਨੇਪਾਲੀ ਕੰਬਲ, ਚਾਂਦੀ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਕਾਲਾ ਤਿਲ, ਗਾਂ, ਅਤੇ ਅਠਵਾਂ ਦੌਹਿਤ੍ਰ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਟਪਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਾਪਂ ਕੁਤ੍ਸਿਤਮਿਤ੍ਯਾਹੁਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਸਂਤਾਪਕਾਰਿਣਃ ਅष੍ਟਾਵ੍ ਏਤੇ ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕੁਤਪਾ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਇਹਨਾਂ ਅਠ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਤੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕੁਟਪਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਤ੍ਕੁਤਪਾਦ੍ ਯਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ ਮੁਹੂਰ੍ਤਪਞ੍ਚਕਂ ਚੈਤਤ੍ ਸ੍ਵਧਾਭਵਨਮਿष੍ਯਤੇ
ਕੁਟਪਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਰ ਮੁਹੂਰਤ, ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਮੁਹੂਰਤ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦੇਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਦੇਹਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਃ ਕੁਸ਼ਾਃ ਕृष੍ਣਾਸ੍ਤਿਲਾਸ੍ਤਥਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯਾਲਮ੍ ਏਤਤ੍ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਦਿਵੌਕਸਃ
ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਤਿਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਤਿਲੋਦਕਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਦੇਯੋ ਜਲਸ੍ਥੈਸ੍ਤੀਰ੍ਥਵਾਸਿਭਿਃ ਸਦਰ੍ਭਹਸ੍ਤੇਨੈਕੇਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੇਵਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਰਭਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤਿਲ ਮਿਲਿਆ ਪਾਣੀ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸਾਧਨਕਾਲੇ ਤੁ ਪਾਣਿਨੈਕੇਨ ਦੀਯਤੇ ਤਰ੍ਪਣਂ ਤੂਭਯੇਨੈਵ ਵਿਧਿਰੇष ਸਦਾ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤਰਪਣ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵਿਧੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਾਯੁष੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ਪੁਰਾ ਮਲਯੇ ਨ ਕਥਿਤਂ ਤੀਰ੍ਥਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਆਯੁ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਮਲਯ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਇਹ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਸ੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਃ ਪਠੇਦ੍ਵਾਪਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਸਂਜਾਯਤੇ ਨਰਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਉਹ ਸੁਭਾਗਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਚ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਥਾ ਤੀਰ੍ਥਨਿਵਾਸਿਭਿਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਸ਼ਨਂ ਪਰਮ੍
ਸ੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਮੁਕ ਜਾਵੇ।
ਇਦਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਯਸ਼ਸੋ ਨਿਧਾਨਮ੍ ਇਦਂ ਮਹਾਪਾਪਹਰਂ ਚ ਪੁਂਸਾਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਰ੍ਕਰੁਦ੍ਰੈਰਪਿ ਪੂਜਿਤਂ ਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਃ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਯਸ਼ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਹਾ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸੋਮਃ ਪਿਤॄਣਾਮਧਿਪਃ ਕਥਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦ ਤਦ੍ਵਂਸ਼੍ਯਾ ਯੇ ਚ ਰਾਜਾਨੋ ਬਭੂਵੁਃ ਕੀਰ੍ਤਿਵਰ੍ਧਨਾਃ
ਸੋਮਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸਰਪੰਚ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ, ਹੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ? ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਰਾਜੇ ਹੋਏ ਜੋ ਆਪਣੀ ਕੀਰਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ?
ਆਦਿष੍ਟੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਅਤ੍ਰਿਃ ਸਰ੍ਗਵਿਧੌ ਪੁਰਾ ਅਨੁਤ੍ਤਮਂ ਨਾਮ ਤਪਃ ਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਪ੍ਤਵਾਨ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਤ੍ਰਿ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 'ਅਨੁੱਤਮ' ਨਾਮ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਤਪस्या ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਕੀਤੀ।
ਯਦਾਨਨ੍ਦਕਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜਗਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਰ੍ਕਰੁਦ੍ਰਾਣਾਮ੍ ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਮਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਉਹ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਪਰਮ ਅੰਗ ਹੈ—
ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕृਚ੍ ਛਾਨ੍ਤਮਨਸਸ੍ ਤਦਨ੍ਤਰ੍ਨਯਨੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ਤਪਸਾ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਕਾਰਕਮ੍
ਉਹ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਯਸ੍ਮਾਦੁਮਾਪਤਿਃ ਸਾਰ੍ਧਮ੍ ਉਮਯਾ ਤਮਧਿष੍ਠਿਤਃ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾष੍ਟਮਾਂਸ਼ੇਨ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੋਮੋ ऽਭਵਚ੍ਛਿਸ਼ੁਃ
ਉਮਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਤੋਂ, ਸੋਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਬਣਿਆ।
ਅਧਃ ਸੁਸ੍ਰਾਵ ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਧਾਮ ਤਚ੍ਚਾਮ੍ਬੁਸਮ੍ਭਵਮ੍ ਦੀਪਯਨ੍ਵਿਸ਼੍ਵਮਖਿਲਂ ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਯਾ ਸਚਰਾਚਰਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਚਮਕ ਨਿਕਲੀ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਦ੍ਦਿਸ਼ੋ ਜਗृਹੁਰ੍ਧਾਮ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪੇਣ ਸੁਤੇਚ੍ਛਯਾ ਗਰ੍ਭੋ ਭੂਤ੍ਵੋਦਰੇ ਤਾਸਾਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤੋ ऽਬ੍ਦਸ਼ਤਤ੍ਰਯਮ੍
ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਚਮਕ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਉਥੇ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਆਸ਼ਾਸ੍ਤਂ ਮੁਮੁਚੁਰ੍ਗਰ੍ਭਮ੍ ਅਸ਼ਕ੍ਤਾ ਧਾਰਣੇ ਤਤਃ ਸਮਾਦਾਯਾਥ ਤਂ ਗਰ੍ਭਮ੍ ਏਕੀਕृਤ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ
ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹ ਗਰਭ ਲੈ ਕੇ, ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ—
ਯੁਵਾਨਮਕਰੋਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਾਯੁਧਧਰਂ ਨਰਮ੍ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੇ ऽਥ ਸਹਸ੍ਰਾਸ਼੍ਵੇ ਵੇਦਸ਼ਕ੍ਤਿਮਯੇ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ—
ਆਰੋਪ੍ਯ ਲੋਕਮਨਯਦ੍ ਆਤ੍ਮੀਯਂ ਸ ਪਿਤਾਮਹ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਭਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮ੍ ਅਸ੍ਮਤ੍ਸ੍ਵਾਮੀ ਭਵਤ੍ਵਯਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ 'ਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਸਾਡਾ ਸਰਪੰਚ ਹੋਵੇ।'
ऋषਿਭਿਰ੍ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ ਓषਧੀਭਿਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ਤੁष੍ਟੁਵੁਃ ਸੋਮਦੇਵਤ੍ਯੈਰ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਂਗ੍ਰਹੈਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਸੋਮਾ ਦੇ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਨੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ।
ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਭੂਦ੍ ਅਧਿਕੋ ਧਾਮਸਮ੍ਭਵਃ ਤੇਜੋਵਿਤਾਨਾਦਭਵਦ੍ ਭੁਵਿ ਦਿਵ੍ਯੌषਧੀਗਣਃ
ਜਦ ਉਹ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵਧੀਕ ਚਮਕ ਨਿਕਲੀ। ਉਸ ਚਮਕ ਤੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਤਦ੍ਦੀਪ੍ਤਿਰਧਿਕਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਰਾਤ੍ਰੌ ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ ਤੇਨੌषਧੀਸ਼ਃ ਸੋਮੋ ऽਭੂਦ੍ ਦ੍ਵਿਜੇਸ਼ਸ਼੍ਚਾਪਿ ਗਦ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਧੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਮਾ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦਾ ਸਰਪੰਚ ਬਣਿਆ ਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਰਪੰਚ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦਧਾਮਰਸਂ ਚਾਪਿ ਯਦਿਦਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਣ੍ਡਲਮ੍ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਵਰ੍ਧਤੇ ਚੈਵ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਕृष੍ਣੇ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰਸ ਤੇ ਚਮਕ, ਜੋ ਚੰਦ ਦਾ ਮੰਡਲ ਹੈ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਦੀ ਤੇ ਘਟਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਚੰਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਤੇ ਘਟਦੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ।
ਵਿਂਸ਼ਤਿਂ ਚ ਤਥਾ ਸਪ੍ਤ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸੋ ਦਦੌ ਰੂਪਲਾਵਣ੍ਯਸਂਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ ਤਸ੍ਮੈ ਕਨ੍ਯਾਃ ਸੁਵਰ੍ਚਸਃ
ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀਹ ਤੇ ਸੱਤ ਕੁੜੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜੋ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਮੋਹਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਚਮਕ ਬੜੀ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ।
ਤਤਃ ਪਦ੍ਮਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ੈਵ ਤੁ ਤਪਸ਼੍ਚਚਾਰ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਰ੍ ਵਿष੍ਣੁਧ੍ਯਾਨੈਕਤਤ੍ਪਰਃ
ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।