ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਸੁਪ੍ਰਦਂ ਨਾਮ ਛਾਗਲਾਣ੍ਡਂ ਤਥੈਵ ਚ ਏਤੇषੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦਾਤਾਰਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਵਸੁਪ੍ਰਦਾ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਛਾਗਲਾਂਡਾ ਵੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾਚ ਬਦਰੀਤੀਰ੍ਥਂ ਗਣਤੀਰ੍ਥਂ ਤਥੈਵ ਚ ਜਯਨ੍ਤਂ ਵਿਜਯਂ ਚੈਵ ਸ਼ਕ੍ਰਤੀਰ੍ਥਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਰੀ ਤੀਰਥ, ਗਣ ਤੀਰਥ, ਜਯੰਤ, ਵਿਜਯ ਅਤੇ ਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਪਤੇਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਰੈਵਤਕਂ ਤਥਾ ਤਥੈਵ ਸ਼ਾਰਦਾਤੀਰ੍ਥਂ ਭਦ੍ਰਕਾਲੇਸ਼੍ਵਰਂ ਤਥਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਰੈਵਤਕ ਤੀਰਥ, ਸ਼ਾਰਦਾ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਭਦਰਕਾਲੇਸ਼ਵਰ ਤੀਰਥ ਵੀ ਹਨ।
ਵੈਕੁਣ੍ਠਤੀਰ੍ਥਂ ਚ ਪਰਂ ਭੀਮੇਸ਼੍ਵਰਮਥਾਪਿ ਵਾ ਏਤੇषੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦਾਤਾਰਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਵੈਕੁੰਠ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਭੀਮੇਸ਼ਵਰ ਵੀ ਉੱਚੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤੀਰ੍ਥਂ ਮਾਤृਗृਹਂ ਨਾਮ ਕਰਵੀਰਪੁਰਂ ਤਥਾ ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯਂ ਚ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਗੌਰੀਸ਼ਿਖਰਮੇਵ ਚ
ਮਾਤਾ ਦੇ ਘਰ ਨਾਂ ਦਾ ਤੀਰਥ, ਕਰਵੀਰਪੁਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਸ਼ਿਖਰ ਵੀ ਹਨ।
ਨਕੁਲੇਸ਼ਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਂ ਚ ਕਰ੍ਦਮਾਲਂ ਤਥੈਵ ਚ ਦਿਣ੍ਡਿਪੁਣ੍ਯਕਰਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਪੁਰਂ ਤਥਾ
ਨਕੁਲੇਸ਼ ਦਾ ਤੀਰਥ, ਕਰਦਮਾਲਾ, ਦਿੰਡੀ ਪੁਣਯਕਰ ਅਤੇ ਪੁੰਡਰੀਕਪੁਰ ਵੀ ਹਨ।
ਸਪ੍ਤਗੋਦਾਵਰੀਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥੇਸ਼੍ਵਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਫਲਮੀਪ੍ਸੁਭਿਃ
ਸੱਤ ਗੋਦਾਵਰੀਆਂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸਰਵਤੀਰਥੇਸ਼ਵਰ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਹੀਣ ਫਲ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏष ਤੂਦ੍ਦੇਸ਼ਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸਂਗ੍ਰਹੋ ਮਯਾ ਵਾਗੀਸ਼ੋ ऽਪਿ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ ਕਿਮ੍ ਉ ਮਾਨੁषਃ
ਇਹ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਗਾ?
ਸਤ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਦਯਾ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤੀਰ੍ਥਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਗ੍ਰਹਃ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਗੇਹੇ ऽਪਿ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤੁ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਸਚਾਈ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਦਇਆ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਵਰਨਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਯਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਕੋਟਿਗੁਣਮਿष੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਤੀਰ੍ਥੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਰਾਧ ਲੱਖਾਂ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਂਸ੍ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਸਂਗਵਸ੍ ਤਾਵਦੇਵ ਤੁ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰਿਮੁਹੂਰ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਅਪਰਾਹ੍ਣਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤ ਹਨ, ਤੇ ਇਤਨੇ ਹੀ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ; ਮੱਧ ਦਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤ ਹਨ, ਤੇ ਫਿਰ ਅਪਰਾਹਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਯਾਹ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰਿਮੁਹੂਰ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤਤ੍ਰ ਨ ਕਾਰਯੇਤ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਨਾਮ ਸਾ ਵੇਲਾ ਗਰ੍ਹਿਤਾ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ
ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰਾਖਸ਼ੀ ਵੈਲਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਨਿੰਦਿਤ ਹੈ।
ਅਹ੍ਨੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਦਸ਼ ਪਞ੍ਚ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ ਤਤ੍ਰਾष੍ਟਮੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤੋ ਯਃ ਸ ਕਾਲਃ ਕੁਤਪਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪੰਦਰਾਂ ਮੁਹੂਰਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਠਵਾਂ ਮੁਹੂਰਤ ਕੁਟਪਾ ਸਮਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਸਰ੍ਵਦਾ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ ਮਨ੍ਦੀਭਵਤਿ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ਤਸ੍ਮਾਦਨਨ੍ਤਫਲਦਸ੍ ਤਦਾਰਮ੍ਭੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਮੱਧ ਦਿਨ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਮੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨਾ ਅੰਤਹੀਣ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਃ ਖਡ੍ਗਪਾਤ੍ਰਂ ਚ ਤਥਾ ਨੇਪਾਲਕਮ੍ਬਲਃ ਰੂਪ੍ਯਂ ਦਰ੍ਭਾਸ੍ਤਿਲਾ ਗਾਵੋ ਦੌਹਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚਾष੍ਟਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਮੱਧ ਦਿਨ, ਤਲਵਾਰ ਵਾਲਾ ਬਰਤਨ, ਨੇਪਾਲੀ ਕੰਬਲ, ਚਾਂਦੀ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਕਾਲਾ ਤਿਲ, ਗਾਂ, ਅਤੇ ਅਠਵਾਂ ਦੌਹਿਤ੍ਰ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਟਪਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਾਪਂ ਕੁਤ੍ਸਿਤਮਿਤ੍ਯਾਹੁਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਸਂਤਾਪਕਾਰਿਣਃ ਅष੍ਟਾਵ੍ ਏਤੇ ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕੁਤਪਾ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਇਹਨਾਂ ਅਠ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਤੇ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕੁਟਪਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਤ੍ਕੁਤਪਾਦ੍ ਯਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ ਮੁਹੂਰ੍ਤਪਞ੍ਚਕਂ ਚੈਤਤ੍ ਸ੍ਵਧਾਭਵਨਮਿष੍ਯਤੇ
ਕੁਟਪਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਰ ਮੁਹੂਰਤ, ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਮੁਹੂਰਤ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦੇਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਦੇਹਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਃ ਕੁਸ਼ਾਃ ਕृष੍ਣਾਸ੍ਤਿਲਾਸ੍ਤਥਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯਾਲਮ੍ ਏਤਤ੍ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਦਿਵੌਕਸਃ
ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਤਿਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਤਿਲੋਦਕਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਦੇਯੋ ਜਲਸ੍ਥੈਸ੍ਤੀਰ੍ਥਵਾਸਿਭਿਃ ਸਦਰ੍ਭਹਸ੍ਤੇਨੈਕੇਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੇਵਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦਰਭਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤਿਲ ਮਿਲਿਆ ਪਾਣੀ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸਾਧਨਕਾਲੇ ਤੁ ਪਾਣਿਨੈਕੇਨ ਦੀਯਤੇ ਤਰ੍ਪਣਂ ਤੂਭਯੇਨੈਵ ਵਿਧਿਰੇष ਸਦਾ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤਰਪਣ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵਿਧੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਾਯੁष੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ਪੁਰਾ ਮਲਯੇ ਨ ਕਥਿਤਂ ਤੀਰ੍ਥਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਆਯੁ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਮਲਯ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਇਹ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਸ੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਗਈ ਸੀ।
ਸ਼ृਣੋਤਿ ਯਃ ਪਠੇਦ੍ਵਾਪਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਸਂਜਾਯਤੇ ਨਰਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਉਹ ਸੁਭਾਗਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਚ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਥਾ ਤੀਰ੍ਥਨਿਵਾਸਿਭਿਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਸ਼ਨਂ ਪਰਮ੍
ਸ੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਮੁਕ ਜਾਵੇ।
ਇਦਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਯਸ਼ਸੋ ਨਿਧਾਨਮ੍ ਇਦਂ ਮਹਾਪਾਪਹਰਂ ਚ ਪੁਂਸਾਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਰ੍ਕਰੁਦ੍ਰੈਰਪਿ ਪੂਜਿਤਂ ਚ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਸ਼ਨ੍ਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਃ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਯਸ਼ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਹਾ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸੋਮਃ ਪਿਤॄਣਾਮਧਿਪਃ ਕਥਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦ ਤਦ੍ਵਂਸ਼੍ਯਾ ਯੇ ਚ ਰਾਜਾਨੋ ਬਭੂਵੁਃ ਕੀਰ੍ਤਿਵਰ੍ਧਨਾਃ
ਸੋਮਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸਰਪੰਚ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ, ਹੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ? ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਰਾਜੇ ਹੋਏ ਜੋ ਆਪਣੀ ਕੀਰਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ?
ਆਦਿष੍ਟੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਅਤ੍ਰਿਃ ਸਰ੍ਗਵਿਧੌ ਪੁਰਾ ਅਨੁਤ੍ਤਮਂ ਨਾਮ ਤਪਃ ਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਪ੍ਤਵਾਨ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਤ੍ਰਿ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 'ਅਨੁੱਤਮ' ਨਾਮ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਤਪस्या ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਕੀਤੀ।
ਯਦਾਨਨ੍ਦਕਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜਗਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਰ੍ਕਰੁਦ੍ਰਾਣਾਮ੍ ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਮਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਉਹ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਪਰਮ ਅੰਗ ਹੈ—
ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕृਚ੍ ਛਾਨ੍ਤਮਨਸਸ੍ ਤਦਨ੍ਤਰ੍ਨਯਨੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਤ੍ਤਪਸਾ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਕਾਰਕਮ੍
ਉਹ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਯਸ੍ਮਾਦੁਮਾਪਤਿਃ ਸਾਰ੍ਧਮ੍ ਉਮਯਾ ਤਮਧਿष੍ਠਿਤਃ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾष੍ਟਮਾਂਸ਼ੇਨ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੋਮੋ ऽਭਵਚ੍ਛਿਸ਼ੁਃ
ਉਮਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਤੋਂ, ਸੋਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਬਣਿਆ।
ਅਧਃ ਸੁਸ੍ਰਾਵ ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਧਾਮ ਤਚ੍ਚਾਮ੍ਬੁਸਮ੍ਭਵਮ੍ ਦੀਪਯਨ੍ਵਿਸ਼੍ਵਮਖਿਲਂ ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਯਾ ਸਚਰਾਚਰਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਚਮਕ ਨਿਕਲੀ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ।