ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਯਪਿ ਵਿਭੁਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਨ੍ਯਮਿਤੌਜਸਮ੍ ਨष੍ਟਾਰ੍ਕਪਵਨਾਕਾਸ਼ੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇ ਜਗਤਿ ਸਂਵृਤੇ
ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਵੀ ਅਸੀਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਸੁਖਮ ਸੰਸਾਰ ਢੱਕ ਗਿਆ, ਤੇ ਸੂਰਜ, ਹਵਾ, ਅਸਮਾਨ ਸਭ ਲੁਕ ਗਏ।
ਸਂਸ਼ੋषਮਾਤ੍ਮਨਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਮੁਦ੍ਰਾਨਪਿ ਦੇਹਿਨਃ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਸਂਪ੍ਲਾਵ੍ਯ ਚ ਤਥਾ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯੇਕਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਤੇ ਵੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇਕੱਲਾ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੌਰਾਣਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯਮਿਤਵਿਕ੍ਰਮਃ ਏਕਾਰ੍ਣਵਜਲਵ੍ਯਾਪੀ ਯੋਗੀ ਯੋਗਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਅਸੀਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਇਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ, ਜੋਗੀ ਜੋਗ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਹੋਇਆ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨੇਕਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੁਗਾਨ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵਾਮ੍ਭਸਿ ਨ ਚੈਨਂ ਕਸ਼੍ਚਿਦਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁਗਾਂ ਲਈ, ਇਕ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ — ਨਾ ਅਪ੍ਰਗਟ, ਨਾ ਪ੍ਰਗਟ — ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਕਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਰੁषੋ ਨਾਮ ਕਿਂਯੋਗਃ ਕਸ਼੍ਚ ਯੋਗਵਾਨ੍ ਅਸੌ ਕਿਯਨ੍ਤਂ ਕਾਲਂ ਚ ਏਕਾਰ੍ਣਵਵਿਧਿਂ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਜੋਗ ਕੀ ਹੈ, ਕੌਣ ਜੋਗ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ?
ਕਰਿष੍ਯਤੀਤਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਇਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ ਨ ਬੁਧ੍ਯਤੇ
ਭਗਵਾਨ ਕੀ ਕਰੇਗਾ, ਇਹ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ।
ਨ ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਨੈਵ ਗਮਿਤਾ ਨ ਜ੍ਞਾਤਾ ਨੈਵ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗਃ ਤਸ੍ਯ ਨ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਤਮृਤੇ ਦੇਵਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ; ਕੁਝ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹੀ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਨਭਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਪਵਨਮ੍ ਅਪਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਂ ਭੁਵਨਧਰਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਪਿਤਾਮਹਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਨਿਲਯਂ ਮਹਾਮੁਨਿਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯ ਭੂਯਃ ਸ਼ਯਨਂ ਹ੍ਯਰੋਚਯਤ੍
ਅਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਚਾਨਣ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪਿਤਾਮਾ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ — ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਵਿਛਾਉਣ ਲਈ ਚੁਣਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੇਕਾਰ੍ਣਵੀਭੂਤੇ ਸ਼ੇਤੇ ਲੋਕੇਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਸਲਿਲੇਨੋਰ੍ਵੀਂ ਹਂਸੋ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਤਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਹੰਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਛਾ ਗਿਆ।
ਮਹਤੋ ਰਜਸੋ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਰ੍ਣਵਸਰਃਸੁ ਵੈ ਵਿਰਜਸ੍ਕਂ ਮਹਾਬਾਹੁਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਦ੍ਵਿਦੁਃ
ਵੱਡੇ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨਿਰਮਲ, ਮਹਾਂਬਾਹੂ, ਅਟੱਲ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਰੂਪਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਨ ਤਮਸਾ ਸਂਵृਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ਮਨਃ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਮਾਧਾਯ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਮਾਸਤ
ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੱਚਾਈ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ।
ਯਾਥਾਤਥ੍ਯਂ ਪਰਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਭੂਤਂ ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੁਰਾ ਰਹਸ੍ਯਾਰਣ੍ਯਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਯਚ੍ਚੌਪਨਿषਦਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਹ ਪਰਮ ਗਿਆਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁਪਤ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਪਨਿਸ਼ਦਕ ਸਿੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰੁषੋ ਯਜ੍ਞ ਇਤ੍ਯੇਤਦ੍ ਯਤ੍ਪਰਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸ ਏष ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਯਜਨ ਹੈ; ਜੋ ਪਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ 'ਪੁਰੁਸ਼' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ।
ਯੇ ਚ ਯਜ੍ਞਕਰਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਯੇ ਚਰ੍ਤ੍ਵਿਜ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਅਸ੍ਮਾਦੇਵ ਪੁਰਾ ਭੂਤਾ ਯਜ੍ਞੇਭ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਤਥਾ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਯਜਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪੁਜਾਰੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜੇ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ ਉਦ੍ਗਾਤਾਰਂ ਚ ਸਾਮਗਮ੍ ਹੋਤਾਰਮਪਿ ਚਾਧ੍ਵਰ੍ਯੁਂ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਮਸृਜਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਹੋਤ੍ਰ ਪੁਜਾਰੀ, ਅਤੇ ਅਧਵਰਯੁ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਰਚਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਚ੍ਛਂਸਿ ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਤਾਰਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਤੌ ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣੌ ਪृष੍ਠਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਪ੍ਰਸ੍ਤਾਰਮੇਵ ਚ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤੋਤਾ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ; ਪਿੱਠ ਤੋਂ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਪ੍ਰਸਤੋਤਾ ਨੂੰ ਵੀ।
ਉਦਰਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤਾਰਂ ਪੋਤਾਰਂ ਚੈਵ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਅਚ੍ਛਾਵਾਕਮਥੋਰੁਭ੍ਯਾਂ ਨੇष੍ਟਾਰਂ ਚੈਵ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਉਦਰ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਹਰਤਾ ਅਤੇ ਪੋਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ, ਅੱਛਾਵਾਕਾ; ਗੋਡਿਆਂ ਤੋਂ, ਨੇਸ਼ਟਾ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਮਥ ਚਾਗ੍ਨੀਧ੍ਰਂ ਸੁਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਚ ਜਾਨੁਤਃ ਗ੍ਰਾਵਸ੍ਤੁਤਂ ਤੁ ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਉਨ੍ਨੇਤਾਰਂ ਚ ਯਾਜੁषਮ੍
ਫਿਰ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ, ਅਗਨੀਧ੍ਰ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਿਆ; ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ, ਗ੍ਰਾਵਸਤੁਤ ਅਤੇ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਉਨਨੇਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ।
ਏਵਮੇਵੈष ਭਗਵਾਨ੍ षੋਡਸ਼ੈਵ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਤॄਨ੍ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਾਨਾਮ੍ ऋਤ੍ਵਿਜੋ ऽਸृਜਦੁਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਨੇ ਇਹ ਸੋਲਾਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁਜਾਰੀ ਬਣਾਏ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਹਨ।
ਤਦੇष ਵੈ ਵੇਦਮਯਃ ਪੁਰੁषੋ ਯਜ੍ਞਸਂਜ੍ਞਿਤਃ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚੈਤਨ੍ਮਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਾਙ੍ਗੋਪਨਿषਦਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਇਹੀ ਪੁਰੁਸ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਵੇਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮ, ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਚੈਵ ਯਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਭੂਤ੍ਪੁਰਾ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਤਦ੍ਯਥਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਕੁਤੂਹਲਮ੍
ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਅਜੋਬਾ ਘਟਨਾ ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਇਕੱਲਾ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਜਗਾਈ।
ਗੀਰ੍ਣੋ ਭਗਵਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕੁਕ੍ਸ਼ਾਵੇਵ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ਬਹੁਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਯੁਸ੍ ਤਸ੍ਯੈਵ ਵਰਤੇਜਸਾ
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਰੱਖਦਾ ਰਿਹਾ।
ਅਟਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨ ਪृਥਿਵੀਂ ਤੀਰ੍ਥਗੋਚਰਾਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਮਾਣਿ ਚ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਦੇਵਤਾਯਤਨਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਗਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਸਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰਾਣਿ ਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਪੁਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ਜਪਹੋਮਪਰਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ ਤਪੋ ਘੋਰਂ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਦੇਸ਼, ਰਾਜ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਂ ਵੇਖੇ, ਜਪ ਅਤੇ ਹੋਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਤਪ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ।
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਸ੍ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਨੈਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਵਿਨਿਃਸृਤਃ ਸ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਮਨ੍ਨ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜਾਨੀਤੇ ਦੇਵਮਾਯਯਾ
ਫਿਰ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ, ਦੇਵ ਮਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ।
ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯਾਪ੍ਯਸ੍ਯ ਵਦਨਾਦ੍ ਏਕਾਰ੍ਣਵਮਥੋ ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤਮਸਾਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ऽਨ੍ਵਵੈਕ੍ਸ਼ਤ
ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ।
ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਭਯਂ ਤੀਵ੍ਰਂ ਸਂਸ਼ਯਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਜੀਵਿਤੇ ਦੇਵਦਰ੍ਸ਼ਨਸਂਹृष੍ਟੋ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਗਤਃ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਲਈ ਸੰਦੇਹ ਆਇਆ; ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਚਿਨ੍ਤਯਞ੍ਜਲਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ ਕਿਂ ਨੁ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਮ ਚਿਨ੍ਤੇਯਂ ਮੋਹਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ऽਨੁਭੂਯਤੇ
ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਿਆ: 'ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਭਟਕਾਵਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?'
ਵ੍ਯਕ੍ਤਮਨ੍ਯਤਮੋ ਭਾਵਸ੍ ਤੇषਾਂ ਸਂਭਾਵਿਤੋ ਮਮ ਨ ਹੀਦृਸ਼ਂ ਜਗਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਮ੍ ਅਯੁਕ੍ਤਂ ਸਤ੍ਯਮਰ੍ਹਤਿ
ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਦੁੱਖ, ਜੋ ਅਣਉਚਿਤ ਤੇ ਸੱਚਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਨष੍ਟਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਪਵਨੇ ਨष੍ਟਪਰ੍ਵਤਭੂਤਲੇ ਕਤਮਃ ਸ੍ਯਾਦਯਂ ਲੋਕ ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਮਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਗਏ, ਪਹਾੜ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਮਿਟ ਗਏ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, 'ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੰਸਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?' ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿਆ।