ਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਯਸ੍ਤਾਵਦ੍ ਆਸਨ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਹਾਮੁਨੇ ਕਥਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਚਿਤ੍ਰਂ ਲੋਕਂ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਕੌਣ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਸਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਇਆ?
ਕਥਮੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਨष੍ਟਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇ ਦਗ੍ਧੇ ਦੇਵਾਸੁਰਨਰੇ ਪ੍ਰਨष੍ਟੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇ
ਜਦ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਇਕ ਖਾਲੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਦ ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਸਭ ਮਿਟ ਗਏ—
ਨष੍ਟਾਨਿਲਾਨਲੇ ਲੋਕੇ ਨष੍ਟਾਕਾਸ਼ਮਹੀਤਲੇ ਕੇਵਲਂ ਗਹ੍ਵਰੀਭੂਤੇ ਮਹਾਭੂਤਵਿਪਰ੍ਯਯੇ
ਜਦ ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਲੁਕ ਗਈ, ਜਦ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ-ਪਲਟ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ—
ਵਿਭੁਰ੍ਮਹਾਭੂਤਪਤਿਰ੍ ਮਹਾਤੇਜਾ ਮਹਾਕृਤਿਃ ਆਸ੍ਤੇ ਸੁਰਵਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਿਧਿਮਾਸ੍ਥਾਯ ਯੋਗਵਿਤ੍
—ਕੀ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਯੋਗ ਜਾਨਣ ਵਾਲਾ, ਨਿਯਮ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ?
ਸ਼ृਣੁਯਾਂ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨੇਤਦਸ਼ੇषਤਃ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠ ਯਸ਼ੋ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਚੋਪਵਿष੍ਟਾਨਾਂ ਭਗਵਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਯਸ਼ਸਃ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਯਾ ਤਵ ਸ੍ਪृਹਾ ਤਦ੍ਵਂਸ਼੍ਯਾਨ੍ਵਯਭੂਤਸ੍ਯ ਨ੍ਯਾਯ੍ਯਂ ਰਵਿਕੁਲਰ੍षਭ
ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ, ਹੇ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਦਿਪੁਰਾਣੇषੁ ਵੇਦੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਵਦਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੈ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਸੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਆਦਿ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਯਥਾ ਚ ਤਪਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸਮਦ੍ਯੁਤਿਃ ਪਰਾਸ਼ਰਸੁਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਗੁਰੁਰ੍ਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋ ऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤਪ ਨਾਲ ਦੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ ਸੀ—
ਤਤ੍ਤੇ ऽਹਂ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਿ ਯਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਤੁਂ ਮਯਾ ਸ਼ਕ੍ਯਮ੍ ऋषਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਮੈਂ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਿੰਨਾ ਮੈਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਉੱਤਨਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਕਃ ਸਮੁਤ੍ਸਹਤੇ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਪਰਂ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਾਯਨਸ਼੍ਚ ਯਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨ ਵੇਦਯਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਕੌਣ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਵਿਸ਼੍ਵਵੇਦਾਨਾਂ ਤਦ੍ਰਹਸ੍ਯਂ ਮਹਰ੍षੀਣਾਮ੍ ਤਮੀਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਤਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਨਾਮ੍ ਤਦਧ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਦਾਂ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਨਰਕਂ ਚ ਵਿਕਰ੍ਮਿਣਾਮ੍
ਉਹ ਕਰਤਬ ਜੋ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭੇਦ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਆਤਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਤੇ ਬੁਰਾ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਨਰਕ ਹੈ—
ਅਧਿਦੈਵਂ ਚ ਯਦ੍ਦੈਵਮ੍ ਅਧਿਯਜ੍ਞਂ ਸੁਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ ਤਦ੍ਭੂਤਮਧਿਭੂਤਂ ਚ ਤਤ੍ਪਰਂ ਪਰਮਰ੍षੀਣਾਮ੍
ਉਹ ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਯਜਨ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ—
ਸ ਯਜ੍ਞੋ ਵੇਦਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਸ੍ ਤਤ੍ਤਪਃ ਕਵਯੋ ਵਿਦੁਃ ਯਃ ਕਰ੍ਤਾ ਕਾਰਕੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਮਨਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞ ਏਵ ਚ
ਉਹ ਯਜਨ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਤਪ ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਰਣ ਵਾਲਾ, ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਬੁੱਧੀ, ਮਨ ਤੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—
ਪ੍ਰਣਵਃ ਪੁਰੁषਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਏਕਸ਼੍ਚੇਤਿ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਾਣਃ ਪਞ੍ਚਵਿਧਸ਼੍ਚੈਵ ਧ੍ਰੁਵ ਅਕ੍ਸ਼ਰ ਏਵ ਚ
ਓਮ, ਪੁਰਖ, ਸਿਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਕ ਹੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਨਾਸ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਵੀ।
ਕਾਲਃ ਪਾਕਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਤਾ ਚ ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯ ਏਵ ਚ ਉਚ੍ਯਤੇ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਦੇਵੈਃ ਸ ਏਵਾਯਂ ਨ ਤਤ੍ਪਰਮ੍
ਕਾਲ, ਪਕਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸਵ-ਅਧਿਆਇ—ਇਹਨਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਉਹ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
ਸ ਏਵ ਭਗਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਰੋਤਿ ਵਿਕਰੋਤਿ ਚ ਸੋ ऽਸ੍ਮਾਨ੍ਕਾਰਯਤੇ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸੋ ऽਤ੍ਯੇਤਿ ਵ੍ਯਾਕੁਲੀਕृਤਾਨ੍
ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੇ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਚਿੰਤਿਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਯਜਾਮਹੇ ਤਮੇਵਾਦ੍ਯਂ ਤਮੇਵੇਚ੍ਛਾਮ ਨਿਰ੍ਵृਤਾਃ ਯੋ ਵਕ੍ਤਾ ਯਚ੍ਚ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਚ੍ਚਾਹਂ ਤਦ੍ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਵਃ
ਅਸੀਂ ਉਸ ਮੂਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਉਸੇ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਉਹੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਯਚ੍ਚ ਵੈ ਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯਂ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਪਰਿਜਲ੍ਪ੍ਯਤੇ ਯਾਃ ਕਥਾਸ਼੍ਚੈਵ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਯੋ ਵਾਥ ਤਤ੍ਪਰਾਃ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਸ਼੍ਵਪਤਿਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਤੁ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਚਰਚਾ ਹੋਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰਿਵਾਇਤਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਯਦਮृਤਮਕ੍ਸ਼ਰਂ ਪਰਂ ਯਦ੍ ਯਦ੍ਭੂਤਂ ਪਰਮਮਿਦਂ ਚ ਯਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤ੍ ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਚ੍ ਚਰਮਚਰਂ ਯਦਸ੍ਤਿ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪੁਰੁषਵਰਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ਪੁਰਾਣਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਸੱਚ ਹੈ, ਅਮਰ ਹੈ, ਨਾਸ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉੱਚਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਲਦਾ ਜਾਂ ਟਿਕਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਸਰਵੋਚ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯਾਹੁਃ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਤੁ ਕृਤਂ ਯੁਗਮ੍ ਤਸ੍ਯ ਤਾਵਚ੍ਛਤੀ ਸਂਧ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾ ਰਵਿਨਨ੍ਦਨ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਉਹਦੀ ਲੰਬਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
ਯਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਤੁष੍ਪਾਦਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਧਰ੍ਮਃ ਪਾਦਵਿਗ੍ਰਹਃ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਨਿਰਤਾਃ ਸਨ੍ਤੋ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਯਤ੍ਰ ਮਾਨਵਾਃ
ਉਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਅਧਰਮ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਧਰ੍ਮਪਰਾ ਰਾਜਵृਤ੍ਤੌ ਸ੍ਥਿਤਾ ਨृਪਾਃ ਕृष੍ਯਾਮਭਿਰਤਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਵਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਰਾਜੇ ਰਾਜਕਾਜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੈਸ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਦਾ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ੌਚਂ ਚ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਵਰ੍ਧਤੇ ਸਦ੍ਭਿਰਾਚਰਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਖ੍ਯਾਯਤੇ ਚ ਵੈ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੱਚ, ਪਵਿਤਰਤਾ ਤੇ ਧਰਮ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਕਾਰ੍ਤਯੁਗਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਪਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਧਰ੍ਮਸਙ੍ਗਾਨਾਮ੍ ਅਪਿ ਵੈ ਨੀਚਜਨ੍ਮਨਾਮ੍
ਇਹ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਨੀਚ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ।
ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਮਿਹੋਚ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਤਾਵਚ੍ਛਤੀ ਸਂਧ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਉਹਦੀ ਲੰਬਾਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਮਧਰ੍ਮਃ ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਧਰ੍ਮੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ਯਤ੍ਰ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਤ੍ਰੇਤਾਧਰ੍ਮੋ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਉਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਤੇ, ਧਰਮ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਤੇ ਚੰਗੀਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਦਾ ਨਿਯਮ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਵਿਕृਤਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤ੍ਵੇਤੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਸ੍ਯ ਵੈਕृਤ੍ਯਾਦ੍ ਯਾਨ੍ਤਿ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਮਾਃ
ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਚਾਰ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਗਾੜ ਕਾਰਨ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏषਾ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਗਤਿਰ੍ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾ ਦੇਵਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਯ ਤੁ ਯਾ ਚੇष੍ਟਾ ਤਾਮਪਿ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਇਹ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਵਿਅਕਤੀ ਚਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬਣਾਈ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਦੀ ਚਾਲ ਵੀ ਸੁਣ।
ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਦ੍ਵੇ ਸਹਸ੍ਰੇ ਤੁ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਰਵਿਨਨ੍ਦਨ ਤਸ੍ਯ ਤਾਵਚ੍ਛਤੀ ਸਂਧ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਗੁਣਾ ਯੁਗਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਦਵਾਪਰ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਉਸ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਉਹਦੀ ਲੰਬਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਯੁਗ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।