ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਯ ਪੁਨਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਕਦਾਚਿਦਤੋ ਭਵੇਤ੍ ਤਤਃ ਪਿਤृਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਃ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤੁष੍ਟਿਮਾਗਤਃ
ਚੌਥੇ ਲਈ ਮੁੜ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਫਿਰ, ਪਿਤਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਦਿਮਧ੍ਯਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਮृਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤਸ੍ਮੈ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਦੀਯਤੇ
ਉਹ ਅਗਨਿਸਵਾਤ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਦਰਜਾ ਤੇ ਉੱਤਮ ਅਮਰਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਪੀੰਡੀਕਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ।
ਪਿਤृष੍ਵੇਵ ਤੁ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪਿਣ੍ਡੋ ਯੇषੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਵ੍ ਉਪਰਾਗਾਦਿਪਰ੍ਵਸੁ
ਉਹ ਪਿੰਡ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਗ੍ਰਹਣ ਤੇ ਹੋਰ ਪਰਵਾਂ 'ਤੇ, ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਪਿਣ੍ਡਮਾਚਰੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਮ੍ ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟੇ ਮृਤੇ ऽਹਨਿ ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮृਤਾਹੇ ਯਃ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਦਿਨ, ਤਿੰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਕੋ ਪਿੰਡ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਮਰਨ ਦੇ ਦਿਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸਦੈਵ ਪਿਤृਹਾ ਸ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਮਾਤृਭ੍ਰਾਤृਵਿਨਾਸ਼ਕਃ ਮृਤਾਹੇ ਪਾਰ੍ਵਣਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਨਧੋ ऽਧੋ ਯਾਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਤਰ-ਹੰਤਾ, ਮਾਂ-ਭਰਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਰਨ ਦੇ ਦਿਨ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਪृਕ੍ਤੇष੍ਵਾਕੁਲੀਭਾਵਃ ਪ੍ਰੇਤੇषੁ ਤੁ ਗਤੋ ਭਵੇਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਲਝਣ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਸਾਲ ਇਕੋ ਪਿੰਡ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਦਬ੍ਦਂ ਤੁ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਉਦਕੁਮ੍ਭਂ ਵਿਮਤ੍ਸਰਃ ਪ੍ਰੇਤਾਯਾਨ੍ਨਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਸੋ ऽਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਨਾ ਈਰਖਾ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪ੍ਰੇਤ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਆਮਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਯਦਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਵਿਧਿਜ੍ਞਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦਸ੍ਤਦਾ ਤੇਨਾਗ੍ਨੌਕਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਣ੍ਡਾਂਸ੍ਤੇਨੈਵ ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਆਮ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕਰੇ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਏ।
ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣੇ ਅਸ਼ੇषਤ੍ਰਿਤਯੇ ਪਿਤਾ ਯਦਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਕਾਲੇਨ ਤਦਾ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਬਨ੍ਧਨਾਤ੍
ਸਪੀੰਡੀਕਰਣ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਪਿਤਾ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਜੋੜ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤੋ ऽਪਿ ਲੇਪਭਾਗਿਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕੁਸ਼ਮਾਰ੍ਜਨਾਤ੍ ਲੇਪਭਾਜਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਾਦ੍ਯਾਃ ਪਿਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਃ ਪਿਣ੍ਡਭਾਗਿਨਃ ਪਿਣ੍ਡਦਃ ਸਪ੍ਤਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਸਾਪਿਣ੍ਡ੍ਯਂ ਸਾਪ੍ਤਪੌਰੁषਮ੍
ਮੁਕਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਕੁਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸਫਾਈ ਕਰਕੇ ਉਹ ਲੇਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਪਿਤਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਜੋ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਲੇਪ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਸੱਤਵੇਂ ਪਿਤਰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਪੀੰਡੀਕਰਣ ਸੱਤ ਪੜ੍ਹਦੇ ਤੱਕ ਹੈ।
ਕਥਂ ਕਵ੍ਯਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਹਵ੍ਯਾਨਿ ਚ ਜਨੈਰਿਹ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਿਤृਲੋਕਸ੍ਥਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਪਕਃ ਕੋ ऽਤ੍ਰ ਗਦ੍ਯਤੇ
ਇਥੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ? ਇਸ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਯਦਿ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਹੂਯਤੇ ਯਦਿ ਵਾਨਲੇ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਾਤ੍ਮਕੈਃ ਪ੍ਰੇਤੈਰ੍ ਦਤ੍ਤਂ ਤਦ੍ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਕਥਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਦੁਜਾਤੀ ਮਨੁੱਖ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਗਈ ਚੀਜ਼, ਚਾਹੇ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜੀ, ਉਹਨਾਂ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ?
ਵਸੂਨ੍ਵਦਨ੍ਤਿ ਚ ਪਿਤॄਨ੍ ਰੁਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਤਾਮਹਾਨ੍ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਂਸ੍ਤਥਾਦਿਤ੍ਯਾਨ੍ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵੈਦਿਕੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਵੈਦਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਸੂ ਪਿਤਰਾਂ ਹਨ, ਰੁਦ੍ਰ ਦਾਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ ਵੱਡੇ ਦਾਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਵੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਰਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਾਪਕਂ ਹਵ੍ਯਕਵ੍ਯਯੋਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਚ ਉਪਯੋਜ੍ਯਾਤਿਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ ਪਕਾਇਆ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ; ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਭਰੋਸਾ, ਪੂਰੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਦਯਸ੍ਤੇषਾਮ੍ ਆਧਿਪਤ੍ਯੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ਨਾਮਗੋਤ੍ਰਕਾਲਦੇਸ਼ਾ ਭਵਾਨ੍ਤਰਗਤਾਨਪਿ
ਅਗਨਿਸਵਾਤ ਤੇ ਹੋਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹਨ; ਪਿਤਰਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੱਕ ਨਾਮ, ਗੋਤ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਪ੍ਰੀਣਯਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਤਦਾਹਾਰਤ੍ਵਮਾਗਤਾਨ੍ ਦੇਵੋ ਯਦਿ ਪਿਤਾ ਜਾਤਃ ਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮਾਨੁਯੋਗਤਃ
ਇਹ ਭੋਜਨ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਭੋਜਨ ਲਈ ਉਹ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਪਿਤਾ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੋਵੇ,
ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਨਮਮृਤਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਤ੍ਵੇ ऽਪ੍ਯਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ਦੈਤ੍ਯਤ੍ਵੇ ਭੋਗਰੂਪੇਣ ਪਸ਼ੁਤ੍ਵੇ ਚ ਤृਣਂ ਭਵੇਤ੍
ਉਸ ਲਈ ਭੋਜਨ ਅਮ੍ਰਿਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦੈਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਖ-ਭੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਘਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨ੍ਨਂ ਵਾਯੁਰੂਪੇਣ ਸਰ੍ਪਤ੍ਵੇ ऽਪ੍ਯੁਪਤਿष੍ਠਤਿ ਪਾਨਂ ਭਵਤਿ ਯਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਤ੍ਵੇ ਤਥਾਮਿषਮ੍
ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦਾ ਭੋਜਨ ਹਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਯਕਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦਨੁਜਤ੍ਵੇ ਤਥਾ ਮਾਯਾ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵੇ ਰੁਧਿਰੋਦਕਮ੍ ਮਨੁष੍ਯਤ੍ਵੇ ऽਨ੍ਨਪਾਨਾਨਿ ਨਾਨਾਭੋਗਰਸਂ ਭਵੇਤ੍
ਦਾਨਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਾਇਆ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪ੍ਰੇਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਹੂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਸੁਆਦਾਂ ਵਾਲੇ ਭੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਤਿਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਕਾਨ੍ਤਾ ਭੋਜ੍ਯਂ ਭੋਜਨਸ਼ਕ੍ਤਿਤਾ ਦਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸਵਿਭਵਾ ਰੂਪਮਾਰੋਗ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਰਤੀ ਸੁਖ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹਨ, ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਹੈ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਤੇ ਰੂਪ ਤੇ ਸਿਹਤ ਵੀ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਪੁष੍ਪਮਿਦਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਫਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮਾਗਮਃ ਆਯੁਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਧਨਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਸੁਖਾਨਿ ਚ
ਭਰੋਸਾ ਫੁੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਫਲ ਹੈ; ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ, ਵਿਦਿਆ, ਸਵਰਗ, ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਸੁਖ ਵੀ।
ਰਾਜ੍ਯਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰੀਤਾਃ ਪਿਤृਗਣਾ ਨृਣਾਮ੍ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚ ਪੁਰਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਕੌਸ਼ਿਕਸੂਨਵਃ ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਜਨ੍ਮਸਮ੍ਬਨ੍ਧੈਰ੍ ਗਤਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਮੂਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੰਜ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਉੱਚੇ ਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ।
ਕਥਂ ਕੌਸ਼ਿਕਦਾਯਾਦਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਯੋਗਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਜਨ੍ਮਸਮ੍ਬਨ੍ਧੈਃ ਕਥਂ ਕਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਉੱਚਾ ਜੋਗ ਕਿਵੇਂ ਪਾਇਆ? ਪੰਜ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਖਤਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਨਾਮ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਮਹਾਨृषਿਃ ਨਾਮਤਃ ਕਰ੍ਮਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਤਾਨ੍ਸਪ੍ਤ ਨਿਬੋਧਤ
ਕੌਸ਼ਿਕ ਨਾਮ ਦਾ ਧਰਮਵਾਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੁਰੁਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਕਰਮ ਸੁਣੋ।
ਸ਼੍ਵਸृਪਃ ਕ੍ਰੋਧਨੋ ਹਿਂਸ੍ਰਃ ਪਿਸ਼ੁਨਃ ਕਵਿਰੇਵ ਚ ਵਾਗ੍ਦੁष੍ਟਃ ਪਿਤृਵਰ੍ਤੀ ਚ ਗਰ੍ਗਸ਼ਿष੍ਯਾਸ੍ਤਦਾਭਵਨ੍
ਉਹ ਸਨ: ਸ਼ਵਸ੍ਰਪ, ਕ੍ਰੋਧਨ, ਹਿੰਸਰ, ਪਿਸ਼ੁਨ, ਕਵੀ, ਵਾਗਦੁਸ਼ਟ ਤੇ ਪਿਤਰਵਰਤੀ; ਇਹ ਗਰਗ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣੇ।
ਪਿਤਰ੍ਯੁਪਰਤੇ ਤੇषਾਮ੍ ਅਭੂਦ੍ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਮੁਲ੍ਬਣਮ੍ ਅਨਾਵृष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਮਹਤੀ ਸਰ੍ਵਲੋਕਭਯਂਕਰੀ
ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਕਾਲ ਆ ਗਿਆ; ਵੱਡੀ ਸੁੱਕਾ ਪਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਗਰ੍ਗਾਦੇਸ਼ਾਦ੍ਵਨੇ ਦੋਗ੍ਧ੍ਰੀਂ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਸ੍ਤੇ ਤਪੋਧਨਾਃ ਖਾਦਾਮਃ ਕਪਿਲਾਮੇਤਾਂ ਵਯਂ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪੀਡਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਗਰਗ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੂਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ; ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਆਓ ਇਸ ਕਪਿਲ ਗਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਈਏ।'
ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਯਤਾਂ ਪਾਪਂ ਲਘੁਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤਦਾਨੁਜਃ ਯਦ੍ਯਵਸ਼੍ਯਮਿਯਂ ਵਧ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਰੂਪੇਣ ਯੋਜ੍ਯਤਾਮ੍
ਜਦ ਉਹ ਪਾਪ ਦੀ ਸੋਚ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਬੋਲੇ, 'ਜੇ ਇਹ ਗਾਂ ਮਾਰਣੀ ਹੀ ਪੈਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰੀਏ।'
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਨਿਯੋਜ੍ਯਮਾਨੇਯਂ ਪਾਪਾਤ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਯਤਿ ਨੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ਏਵ ਕੁਰ੍ਵਿਤ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਪਿਤृਵਰ੍ਤੀ ਤਦਾਨੁਜੈਃ
ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ, ਇਹ ਪਾਪ ਹੈ।' ਪਰ, ਪਿਤਾ-ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਚਕ੍ਰੇ ਸਮਾਹਿਤਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮ੍ ਉਪਯੁਜ੍ਯ ਚ ਤਾਂ ਪੁਨਃ ਦ੍ਵੌ ਦੈਵੇ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਿਤ੍ਰੇ ਤ੍ਰੀਨਪ੍ਯਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਭੋਗ ਲਾਇਆ। ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਤਿੰਨੋਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਲਈ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।