ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਤੁ ਸੁਖਂ ਤਾਵਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਿ ਲੋਕੇषੁ ਭਾਵ੍ਯਤੇ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸਂਭੋਗੈਸ਼੍ ਚੇਤਸਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਃ
ਪੁੱਤ੍ਰੀ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ, ਦੂਜੀ ਮਨ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ।
ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਸ ਤੁ ਦਿਗ੍ਵਾਸਾ ਭੀਮਃ ਪਿਤृਵਣੇਸ਼ਯਃ ਕਪਾਲੀ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕੋ ਨਗ੍ਨੋ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਥਿਰਕ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਸਵਭਾਵ ਤੋਂ ਹੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਸਮਸ਼ਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਖਪਰੀ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਭਿਖਾਰੀ, ਨੰਗਾ, ਵਿਅੰਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਅਡੋਲ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋਨ੍ਮਤ੍ਤਕਾਕਾਰੋ ਬੀਭਤ੍ਸਕृਤਸਂਗ੍ਰਹਃ ਯਤਿਨਾ ਤੇਨ ਕਸ੍ਤੇ ऽਰ੍ਥੋ ਮੂਰ੍ਤਾਨਰ੍ਥੇਨ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਉਹ ਮਸਤ ਤੇ ਪਾਗਲ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ, ਭਿਆਨਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਯਤੀ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਖੀ ਮੂਰਤ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਦਿ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਭੋਗਮਿਚ੍ਛਸਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ ਤਤ੍ਕਥਂ ਤੇ ਮਹਾਦੇਵਾਦ੍ ਭਯਭਾਜੋ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਾਤ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਹੁਣ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੂੰ ਉਸ ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਨਫਰਤਯੋਗ ਹੈ, ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?
ਸ੍ਰਵਦ੍ਰਕ੍ਤਵਸਾਭ੍ਯਕ੍ਤਕਪਾਲਕृਤਭੂषਣਾਤ੍ ਸ਼੍ਵਸਦੁਗ੍ਰਭੁਜਂਗੇਨ੍ਦ੍ਰਕृਤਭੂषਣਭੀषਣਾਤ੍
ਉਹ ਲੁਹੂ ਤੇ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਕਪਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ 'ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਜਗਰ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਵਾਸਿਨੋ ਰੌਦ੍ਰਪ੍ਰਮਥਾਨੁਗਤਾਤ੍ ਸਤਿ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮੁਕੁਟਵ੍ਰਾਤਨਿਘृष੍ਟਚਰਣੋ ऽਰਿਹਾ
ਉਹ ਸਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਰੌਦ੍ਰ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਕੁਟਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਹਰਿਰਸ੍ਤਿ ਜਗਦ੍ਧਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀਕਾਨ੍ਤੋ ऽਨਨ੍ਤਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਨਾਥੋ ਯਜ੍ਞਭੁਜਾਮਸ੍ਤਿ ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਃ
ਹਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਪਿਆਰਾ, ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ; ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਵਜਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਨਿਧਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਤਿ ਜ੍ਵਲਨਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਕृਤ੍ ਵਾਯੁਰਸ੍ਤਿ ਜਗਦ੍ਧਾਤਾ ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਃ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਅੱਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ; ਹਵਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਹੈ।
ਤਥਾ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣੋ ਰਾਜਾ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਮਤਿਮਾਨ੍ਵਿਭੁਃ ਏਭ੍ਯ ਏਕਤਮਂ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ ਨ ਤ੍ਵਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ—ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ?
ਉਤਾਨ੍ਯਦੇਹਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯਾ ਸੁਖਂ ਤੇ ਮਨਸੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ ਏਵਮੇਤਤ੍ਤਵਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭਵੋ ਨਾਕਸਂਪਦਾਮ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਪਰਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਲ੍ਯਾਣਪ੍ਰਾਪ੍ਤਯਸ੍ਤਵ
ਜਾਂ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਜਨਮ ਤੇਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੁੱਖ ਤੇ ਸੁਵਰਗ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦੇਵੇਗਾ।
ਪਿਤੁਰੇਵਾਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਰੇਭ੍ਯੋ ਯਨ੍ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਅਤਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਯੇ ਕ੍ਲੇਸ਼ਃ ਸ ਵਾਪ੍ਯਤ੍ਰਾਫਲਸ੍ਤਵ
ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਫਲਦਾਇਕ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੋ ਭਦ੍ਰੇ ਸੁਸ੍ਵਲ੍ਪੋ ਹ੍ਯਤਿਦੁਰ੍ਲਭਃ ਅਸ੍ਯ ਤੇ ਵਿਧਿਯੋਗਸ੍ਯ ਧਾਤਾ ਕਰ੍ਤਾਤ੍ਰ ਚੈਵ ਹਿ
ਭਾਗਾਂਵਾਲੀ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਮੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਤੇ ਔਖਾ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਇਸ ਜੋੜ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਪੂਰਨਤਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਕੇਵਲ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਤੁ ਕੁਪਿਤਾ ਮੁਨਿਵਰ੍ਯੇषੁ ਸ਼ੈਲਜਾ ਉਵਾਚ ਕੋਪਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸ੍ਫੁਰਦ੍ਭਿਰ੍ਦਸ਼ਨਚ੍ਛਦੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ, ਜੋ ਸਾਧੂਆਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਦੰਦ ਭੀੜੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਸਦ੍ਗ੍ਰਹਸ੍ਯ ਕਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ ਵ੍ਯਸਨਸ੍ਯ ਕ੍ਵ ਯਨ੍ਤ੍ਰਣਾ ਵਿਪਰੀਤਾਰ੍ਥਬੋਦ੍ਧਾਰਃ ਸਤ੍ਪਥੇ ਕੇਨ ਯੋਜਿਤਾਃ
ਝੂਠੇ ਲਗਾਵਟ ਵਿੱਚ ਕੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ? ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਕੋਈ ਰੋਕ ਹੈ? ਜੋ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਲਾਇਆ?
ਏਵਂ ਮਾਂ ਵੇਤ੍ਥ ਦੁष੍ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਹ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਥਾਨਾਸਦ੍ਗ੍ਰਹਪ੍ਰਿਯਾਮ੍ ਨ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤਿਵਿਚਾਰੋ ऽਸ੍ਤਿ ਯਤ੍ਰੇਹਾਸਦ੍ਗ੍ਰਹਾਵਿਤੌ
ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਅਕਲਹੀਨ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਥਾਂ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਝੂਠੇ ਲਗਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੂਠੇ ਲਗਾਵਟਾਂ 'ਚ ਹੀ ਲੱਗੀ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸਮਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ ਨੂਨਂ ਨ ਵੇਤ੍ਥ ਤਂ ਦੇਵਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਜਗਤਃ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੋ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ; ਪਰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਸਦਾ-ਕਾਇਮ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਅਜਮੀਸ਼ਾਨਮਵ੍ਯਕ੍ਤਮ੍ ਅਮੇਯਮਹਿਮੋਦਯਮ੍
ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਾਪ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਆਸ੍ਤਾਂ ਤਦ੍ਧਰ੍ਮਸਦ੍ਭਾਵਸਂਬੋਧਸ੍ਤਾਵਦਦ੍ਭੁਤਃ ਵਿਦੁਰ੍ਯਂ ਨ ਹਰਿਬ੍ਰਹ੍ਮਪ੍ਰਮੁਖਾ ਹਿ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਸਮਝ ਬਣੀ ਰਹੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਯਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਭਵਾਤ੍ਸ੍ਵੋਤ੍ਥਂ ਭੁਵਨੇषੁ ਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍ ਪ੍ਰਕਟਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਤਦਪ੍ਯਤ੍ਰ ਨ ਵੇਤ੍ਥ ਕਿਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—even ਉਹ ਵੀ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ?
ਕਸ੍ਯੈਤਦ੍ਗਗਨਂ ਭੂਰਿਤਃ ਕਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਃ ਕਸ੍ਯ ਮਾਰੁਤਃ ਕਸ੍ਯ ਭੂਃ ਕਸ੍ਯ ਵਰੁਣਃ ਕਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਵਿਲੋਚਨਃ
ਇਹ ਵੱਡਾ ਆਕਾਸ਼ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਅੱਗ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ? ਹਵਾ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ? ਧਰਤੀ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ? ਵਰੁਣ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਕਿਸ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰ ਹਨ?
ਕਸ੍ਯਾਰ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇषੁ ਲਿਙ੍ਗਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੁਰਾਸੁਰਾਃ ਯਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੀਸ਼੍ਵਰਂ ਦੇਵਾ ਵਿਧੀਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਮਹਰ੍षਯਃ
ਕਿਸ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ 'ਇਸ਼ਵਰ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਪ੍ਰਭਵਂ ਚੈष ਤੇषਾਮਪਿ ਨ ਵੇਤ੍ਥ ਕਿਮ੍ ਅਦਿਤਿਃ ਕਸ੍ਯ ਮਾਤੇਯਂ ਕਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ? ਅਦਿਤੀ ਕਿਸ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ? ਜਨਾਰਦਨ ਕਿਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ?
ਅਦਿਤੇਃ ਕਸ਼੍ਯਪਾਜ੍ਜਾਤਾ ਦੇਵਾ ਨਾਰਾਯਣਾਦਯਃ ਮਰੀਚੇਃ ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਦਿਤਿਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਪੁਤ੍ਰਿਕਾ
ਅਦਿਤੀ ਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਦੇਵਤੇ, ਨਾਰਾਯਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਜਨਮ ਲਏ। ਕਸ਼ਯਪ ਮਰੀਚੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।
ਮਰੀਚਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪੁਤ੍ਰੌ ਤੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਕਿਲ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹਿਰਣ੍ਮਯਾਤ੍ਤ੍ਵਣ੍ਡਾਦ੍ ਦਿਵ੍ਯਸਿਦ੍ਧਿਵਿਭੂਤਿਕਮ੍
ਮਰੀਚੀ ਤੇ ਦਕਸ਼, ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਸਿਧੀਆਂ ਸਨ।
ਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭੂਦ੍ਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਂਸ਼ਕਾਃ ਪ੍ਰਕृਤੌ ਤੁ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਮਧੁਦ੍ਵਿਡ੍ਜਨਨਕ੍ਰਿਯਾ
ਕਿਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਆਦਿ ਤੱਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਏ? ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਮਧੂ ਦੇ ਵਧੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।
ਜਾਤਾ ਸਸਰ੍ਜ षਡ੍ਵਰ੍ਗਾਨ੍ ਬੁਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਜਾਨ੍ ਅਜਾਤਕੋ ऽਭਵਦ੍ਵੇਧਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਜਨਮਿਆ ਤੇ ਛੇ ਵਗਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਚਿਆ। ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਅਵਯਕਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਬਣਿਆ।
ਯਃ ਸ੍ਵਯੋਗੇਨ ਸਂਕ੍ਸ਼ੋਭ੍ਯ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਕृਤਵਾਨਿਦਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸਿਦ੍ਧਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਮ੍ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਲੋਕਕਰ੍ਤृਤਾਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਇਆ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਭ ਸਿਧੀਆਂ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪਾਈ।
ਵਿਦੁਰ੍ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦਯੋ ਯਚ੍ਚ ਸ੍ਵਮਹਿਮ੍ਨਾ ਸਦੈਵ ਹਿ ਕृਤ੍ਵਾਨ੍ਯਂ ਦੇਹਮ੍ ਅਨ੍ਯਾ ਦृਕ੍ ਤਾਦृਕ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਹਰਿਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਸਦਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ: ਹਰੀ ਨੇ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਧਾਰ ਕੇ ਫਿਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਕੁਰੁਤੇ ਜਗਤਃ ਕृਤ੍ਯਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਾਧਮਮਧ੍ਯਮਮ੍ ਏਵਮੇਵ ਹਿ ਸਂਸਾਰੋ ਯੋ ਜਨ੍ਮਮਰਣਾਤ੍ਮਕਃ
ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੰਮ—ਚੰਗੇ, ਮੰਦੇ ਤੇ ਮੱਧਮ—ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਵਾਲਾ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਫਲਂ ਹ੍ਯੇਤਨ੍ ਨਾਨਾਰੂਪਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍ ਅਥ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵਃ ਸ੍ਵਕਾਂ ਛਾਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯਤ੍
ਇਹ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾਇਆ।