ਕਰ੍ਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਣੀਤਾ ਮਰ੍ਯਾਦਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਸਂਸਾਰਿਣਾਮਿਯਮ੍ ਯੋ ਜਾਯਤੇ ਹਿ ਯਦ੍ਬੀਜੋ ਜਨਿਤੁਃ ਸ ਹ੍ਯਸਾਰ੍ਥਕਃ
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹੱਦ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਵੀ ਬੀਜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ, ਜੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਬੇਮਤਲਬ ਹੈ।
ਜਨਿਤਾ ਚਾਪਿ ਜਾਤਸ੍ਯ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦਿਤਿ ਯਤ੍ਸ੍ਫੁਟਮ੍ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣੈਵ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਵਿਵਿਧਾ ਭੂਤਜਾਤਯਃ
ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਅਸਲ ਜਨਮ ਦਾਤਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਣ੍ਡਜੋ ਹ੍ਯਣ੍ਡਜਾਜ੍ਜਾਤਃ ਪੁਨਰ੍ਜਾਯੇਤ ਮਾਨਵਃ ਮਾਨੁषਾਚ੍ਚ ਸਰੀਸृਪ੍ਯਾਂ ਮਨੁष੍ਯਤ੍ਵੇਨ ਜਾਯਤੇ
ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ, ਅੰਡੇ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਜਨਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਜਾਤੌ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਯਾਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯੋਤ੍ਕਰ੍षਣੇਨ ਤੁ ਅਪੁਤ੍ਰਜਨ੍ਮਿਨਃ ਸ਼ੇषਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਸਮਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਨਮ ਧਰਮ ਦੀ ਉੱਚਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਜੀਵ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ।
ਮਨੁਜਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਯਤੋ ਨ ਗृਹਧਰ੍ਮਿਣਃ ਕ੍ਰਮੇਣਾਸ਼੍ਰਮਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਵ੍ਰਤਾਦਨੁ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਘਰ ਦੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ। ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤੁਰ੍ਨਿਯੋਗੇਨ ਸਂਸਾਰੋ ਯੇਨ ਵਰ੍ਧਿਤਃ ਸਂਸਾਰਸ੍ਯ ਕੁਤੋ ਵृਦ੍ਧਿਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਯੁਰ੍ਯਦਤਿਗ੍ਰਹਾਃ
ਜਿਸ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਸਾਰੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੋਕ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਤਃ ਕਰ੍ਤ੍ਰਾ ਤੁ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਸੁਤਲਾਭਃ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਿਤਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਮੋਹਨਾਰ੍ਥਾਯ ਨਰਕਤ੍ਰਾਣਸਂਸ਼੍ਰਯਾਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਕਰਤਾਰ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਲਈ ਤੇ ਨਰਕ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਵਿਰਹਿਤਾ ਸृष੍ਟਿਰ੍ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਾਤਿਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯੈਵ ਕृਪਣਾ ਦੈਨ੍ਯਭਾषਿਣੀ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਲੋਚਨਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਮ੍ ਉਜ੍ਝਿਤਂ ਤਾਸੁ ਵੇਧਸਾ
ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਹੀ ਦਇਆਣੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਰਤਾਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੂਕ੍ਤਮਸਂਦਿਗ੍ਧਂ ਬਹੁਵਾਰਂ ਮਹਾਫਲਮ੍ ਦਸ਼ਪੁਤ੍ਰਸਮਾ ਕਨ੍ਯਾ ਯਾ ਨ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛੀਲਵਰ੍ਜਿਤਾ
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੁੜੀ ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਤ੍ਫਲਭ੍ਰष੍ਟਂ ਪੁਂਸਿ ਗ੍ਲਾਨਿਕਰਂ ਪਰਮ੍ ਕਨ੍ਯਾ ਹਿ ਕृਪਣਾ ਸ਼ੋਚ੍ਯਾ ਪਿਤੁਰ੍ਦੁਃਖਵਿਵਰ੍ਧਿਨੀ
ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੁੜੀ ਦਇਆਣੀ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯਾਪਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪੂਰ੍ਣਸਰ੍ਵਾਢ੍ਯਾ ਪਤਿਪੁਤ੍ਰਧਨਾਦਿਭਿਃ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਦੁਰ੍ਭਗਾ ਹੀਨਾ ਪਤਿਪੁਤ੍ਰਧਨਾਦਿਭਿਃ
ਜੇ ਉਹ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਆਦਿ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ, ਜਿਸਦੇ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਆਦਿ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਕੀ ਹਾਲਤ ਹੈ?
ਤ੍ਵਂ ਚੋਕ੍ਤਵਾਨ੍ਸੁਤਾਯਾ ਮੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਦੋषਸਂਗ੍ਰਹਮ੍ ਅਹੋ ਮੁਹ੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੁष੍ਯਾਮਿ ਗ੍ਲਾਮਿ ਸੀਦਾਮਿ ਨਾਰਦ
ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਖਾਮੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਏ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਥੱਕ ਗਿਆ, ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਨਾਰਦ।
ਅਯੁਕ੍ਤਮਥ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮਪਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ ਅਨੁਗ੍ਰਹੇਣ ਮੇ ਛਿਨ੍ਦ੍ਧਿ ਦੁਃਖਂ ਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਂ ਮੁਨੇ
ਹੁਣ ਅਣਉਚਿਤ ਜਾਂ ਅਣਪਹੁੰਚੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ, ਮੂਨੀ, ਮੇਰੇ ਤੇ ਜੋ ਕੁੜੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਆਇਆ, ਉਹ ਦੂਰ ਕਰ।
ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ऽਪ੍ਯਸਂਦਿਗ੍ਧੇ ਮਨਃ ਪਰਿਭਵਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ ਤृष੍ਣਾ ਮੁष੍ਣਾਤਿ ਨਿष੍ਣਾਤਾ ਫਲਲੋਭਾਸ਼੍ਰਯਾਸ਼ੁਭਾ
ਚਿੱਤ ਸਾਫ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਅਪਮਾਨ ਦਾ ਘਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਲਚ, ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੀ ਤੇ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਹਿ ਪਰਮਂ ਜਨ੍ਮ ਕੁਲਾਨਾਮੁਭਯਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ਇਹਾਮੁਤ੍ਰ ਸੁਖਾਯੋਕ੍ਤਂ ਸਤ੍ਪਤਿਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ, ਚੰਗੀਆਂ ਜਾਂ ਆਮ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਨਮ, ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਲਈ, ਚੰਗਾ ਪਤੀ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਲਭਃ ਸਤ੍ਪਤਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਵਿਗੁਣੋ ऽਪਿ ਪਤਿਃ ਕਿਲ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਵਿਨਾ ਪੁਣ੍ਯੈਃ ਪਤਿਰ੍ਨਾਰ੍ਯਾ ਕਦਾਚਨ
ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਪਤੀ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਮਾੜਾ ਪਤੀ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਬਿਨਾ ਪੁੰਨ ਦੇ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਯਤੋ ਨਿਃਸਾਧਨੋ ਧਰ੍ਮਃ ਪਰਿਮਾਣੋਜ੍ਝਿਤਾ ਰਤਿਃ ਧਨਂ ਜੀਵਿਤਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਪਤ੍ਯੌ ਨਾਰ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਰਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਧਨ ਸਿਰਫ ਜੀਊਣ ਲਈ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਔਰਤ ਦੀ ਆਸਰਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਿਚ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਧਨੋ ਦੁਰ੍ਭਗੋ ਮੂਰ੍ਖਃ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਵਰ੍ਜਿਤਃ ਦੈਵਤਂ ਪਰਮਂ ਨਾਰ੍ਯਾਃ ਪਤਿਰੁਕ੍ਤਃ ਸਦੈਵ ਹਿ
ਜੋ ਪਤੀ ਗਰੀਬ, ਬਦਕਿਸਮਤ, ਮੂਰਖ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੂਬੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਦੇਵਤੇ ਸਦਾ ਔਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਯਾ ਚੋਕ੍ਤਂ ਹਿ ਦੇਵਰ੍षੇ ਨ ਜਾਤੋ ऽਸ੍ਯਾਃ ਪਤਿਃ ਕਿਲ ਏਤਦ੍ਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਮਤੁਲਮ੍ ਅਸਂਖ੍ਯਂ ਗੁਰੁ ਦੁਃਸਹਮ੍
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪਤੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਇਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦੁੱਖ ਅਣਗਿਣਤ, ਭਾਰੀ ਤੇ ਸਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ।
ਚਰਾਚਰੇ ਭੂਤਸਰ੍ਗੇ ਯਦਦ੍ਯਾਪਿ ਚ ਨੋ ਮੁਨੇ ਨ ਸ ਜਾਤ ਇਤਿ ਬ੍ਰੂषੇ ਤੇਨ ਮੇ ਵ੍ਯਾਕੁਲਂ ਮਨਃ
ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣ ਵਿਚ ਵੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵੀ ਉਹ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਨੁष੍ਯਦੇਵਜਾਤੀਨਾਂ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਨਿਵੇਦਕਮ੍ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਦੌ ਵਿਹਿਤੈਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ ਕਿਲ
ਇਨਸਾਨਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਸੇਯਮ੍ ਉਤ੍ਤਾਨਹਸ੍ਤੇਤਿ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤਾ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵ ਉਤ੍ਤਾਨਹਸ੍ਤਤਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਯਾਚਤਾਮੇਵ ਨਿਤ੍ਯਦਾ
ਇਸਨੂੰ 'ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ' ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੀ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭੋਦਯਾਨਾਂ ਧਨ੍ਯਾਨਾਂ ਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਾਮ੍ ਸ੍ਵਛਾਯਯਾਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰਣੌ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤੌ ਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣੌ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਚੰਗੀ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪੈਰ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼੍ਰੇਯਸਾਂ ਹ੍ਯਾਸ਼ਾ ਮੁਨੇ ਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਨਃ ਸ਼ਰੀਰਲਕ੍ਸ਼ਣਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਪृਥਕ੍ਫਲਨਿਵੇਦਿਨਃ
ਉਥੇ ਵੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ; ਹੋਰ ਸਰੀਰਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸੌਭਾਗ੍ਯਧਨਪੁਤ੍ਰਾਯੁਃ ਪਤਿਲਾਭਾਨੁਸ਼ਂਸਨਮ੍ ਤੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਵਿਹੀਨੇਯਂ ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਥ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵ
ਚੰਗੇ ਭਾਗ, ਧਨ, ਪੁੱਤਰ, ਉਮਰ ਤੇ ਪਤੀ ਮਿਲਣ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਇਸ ਤੋਂ ਵੰਝੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਜਾਨਾਸਿ ਸਤ੍ਯਵਾਗਸਿ ਚਾਪ੍ਯਤਃ ਮੁਹ੍ਯਾਮਿ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਹृਦਯਂ ਦੀਰ੍ਯਤੀਵ ਮੇ
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹੋ; ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਟੁੱਟਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਰਤਃ ਸ਼ੈਲੋ ਮਹਾਦੁਃਖਵਿਚਾਰਣਾਤ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਦਖਿਲਂ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ ਛੈਲਰਾਜਮੁਖਾਮ੍ਬੁਜਾਤ੍ ਸ੍ਮਿਤਪੂਰ੍ਵਮੁਵਾਚੇਦਂ ਨਾਰਦੋ ਦੇਵਚੋਦਿਤਃ
ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਨੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਹੱਥ ਹਟਾ ਲਿਆ; ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੁਖ-ਕਮਲ ਤੋਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੇ, ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ।
ਹਰ੍षਸ੍ਥਾਨੇ ऽਪਿ ਮਹਤਿ ਤ੍ਵਯਾ ਦੁਃਖਂ ਨਿਰੂਪ੍ਯਤੇ ਅਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਮੋਹਂ ਯਾਸਿ ਮਹਾਗਿਰੇ
ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਭਟਕਣ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ।
ਇਮਾਂ ਸ਼ृਣੁ ਗਿਰਂ ਮਤ੍ਤੋ ਰਹਸ੍ਯਪਰਿਨਿष੍ਠਿਤਾਮ੍ ਸਮਾਹਿਤੋ ਮਹਾਸ਼ੈਲ ਮਯੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਚਾਰਣੇ
ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜੋ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭੇਤ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਮਨ ਲਾ।
ਨ ਜਾਤੋ ऽਸ੍ਯਾਃ ਪਤਿਰ੍ਦੇਵ੍ਯਾ ਯਨ੍ਮਯੋਕ੍ਤਂ ਹਿਮਾਚਲ ਨ ਸ ਜਾਤੋ ਮਹਾਦੇਵੋ ਭੂਤਭਵ੍ਯਭਵੋਦ੍ਭਵਃ ਸ਼ਰਣ੍ਯਃ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਸ਼ਂਕਰਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਹੇ ਹਿਮਾਚਲ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਦੇਵੀ ਲਈ ਪਤੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਆਸਰਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੰਕਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ—ਉਹ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।