ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਵਪੁਃ ਸ੍ਵਂ ਮਹਿਮ੍ਨਾ ਤਸ੍ਮਾਦਣ੍ਡਾਤ੍ ਸਾਭਿਧਾਨਾਦਚਿਨ੍ਤ੍ਯਃ ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥ੍ਵ੍ਯੋਰ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਖਣ੍ਡਾਵਰਾਮ੍ਯਾਂ ਹ੍ਯ੍ ਅਣ੍ਡਾਦਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਭਾਗਂ ਕਰੋषਿ
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਅੰਡ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਨਾਮ ਤੇ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਉਸ ਅੰਡ ਤੋਂ ਤੂੰ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਵੰਡਦਾ ਹੈਂ।
ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਮੇਰੌ ਯਜ੍ਜਨਾਯੁਸ੍ਤਵਾਭੂਦ੍ ਏਵਂ ਵਿਦ੍ਮਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਣੀਤਸ਼੍ਚਕਾਸ੍ਤਿ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਦੇਵਾ ਜਨ੍ਮਨਃ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਸ੍ਯ ਦ੍ਯੌਸ੍ਤੇ ਮੂਰ੍ਧਾ ਲੋਚਨੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੌ
ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੂ 'ਤੇ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਬਣਿਆ; ਜੋ ਤੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੇ ਸਦੀਵੀ ਜਨਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਅਸਮਾਨ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਹੈ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਲਾਃ ਕੇਸ਼ਾਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਰਨ੍ਧ੍ਰਾ ਦਿਸ਼ਸ੍ਤੇ ਪਾਦੌ ਭੂਮਿਰ੍ਨਾਭਿਰਨ੍ਧ੍ਰੇ ਸਮੁਦ੍ਰਾਃ ਮਾਯਾਕਾਰਃ ਕਾਰਣਂ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੋ ਵੇਦੈਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਜ੍ਯੋਤਿषਾ ਤ੍ਵਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ
ਸੱਪ ਤੇਰੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਕੰਨ ਦੇ ਰੋਹ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇਰੀ ਨਾਭੀ; ਤੂੰ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਮਾਇਆ ਤੇ ਕਾਰਨ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਸ਼ਾਂਤ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਮੁਕਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦਾਰ੍ਥੇषੁ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਵृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਹृਤ੍ਪਦ੍ਮਾਨ੍ਤਃਸਂਨਿਵਿष੍ਟਂ ਪੁਰਾਣਮ੍ ਤ੍ਵਾਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਲਬ੍ਧਯੋਗਾ ਗृਣਨ੍ਤਿ ਸਾਂਖ੍ਯੈਰ੍ਯਾਸ੍ਤਾਃ ਸਪ੍ਤ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਃ ਪ੍ਰਣੀਤਾਃ
ਵੇਦ ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੈ, ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਵਰਣਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਯੋਗ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਸਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਸੱਤ ਸੁਖਮ ਤੱਤ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਬਣਾਏ ਹਨ।
ਤਾਸਾਂ ਹੇਤੁਰ੍ਯਾष੍ਟਮੀ ਚਾਪਿ ਗੀਤਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਗੀਯਸੇ ਵੈ ਤ੍ਵਮਨ੍ਤਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸ੍ਥੂਲਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਂ ਚਕਾਰ ਦੇਵੈਰ੍ਭਾਵਾਃ ਕਾਰਣੈਃ ਕੈਸ਼੍ਚਿਦੁਕ੍ਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਠਵਾਂ, ਜੋ ਗਾਇਆ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਚ ਤੂੰ ਹੀ ਅੰਤ ਵਜੋਂ ਸਤਿ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਸਥੂਲ ਤੇ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਵਰਣਦੇ ਹਨ।
ਸਮ੍ਭੂਤਾਸ੍ਤੇ ਤ੍ਵਤ੍ਤ ਏਵਾਦਿਸਰ੍ਗੇ ਭੂਯਸ੍ਤਾਂ ਤਾਂ ਵਾਸਨਾਂ ਤੇ ऽਭ੍ਯੁਪੇਯੁਃ ਤ੍ਵਤ੍ਸਂਕਲ੍ਪੇਨਾਨ੍ਤਮਾਯਾਪ੍ਤਿਗੂਢਃ ਕਾਲੋ ਮੇਯੋ ਧ੍ਵਸ੍ਤਸਂਖ੍ਯਾਵਿਕਲ੍ਪਃ
ਸਿਰਜਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਇਹ ਜੀਵ ਸਿਰਫ਼ ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਉਪਜੇ; ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸਮਾਂ, ਜੋ ਅੰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਵਾਭਾਵਵ੍ਯਕ੍ਤਿਸਂਹਾਰਹੇਤੁਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਸੋ ऽਨਨ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾਸਿ ਚਾਤ੍ਮਨ੍ ਯੇ ऽਨ੍ਯੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਤੇਭ੍ਯੋ ऽਭਿਗੀਤਃ ਸ੍ਥੂਲਾ ਭਾਵਾਸ਼੍ਚਾਵृਤਾਰਸ਼੍ਚ ਤੇषਾਮ੍
ਤੂੰ ਭਾਵ ਤੇ ਅਭਾਵ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅਨੰਤ ਹੈਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ; ਜੋ ਸੁਖਮ ਹਨ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਸਥੂਲ ਜੀਵ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਵਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।
ਤੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਥੂਲੈਸ੍ਤੈਃ ਪੁਰਾਣੈਃ ਪ੍ਰਤੀਤੋ ਭੂਤਂ ਭਵ੍ਯਂ ਚੈਵਮੁਦ੍ਭੂਤਿਭਾਜਾਮ੍ ਭਾਵੇ ਭਾਵੇ ਭਾਵਿਤਂ ਤ੍ਵਾ ਯੁਨਕ੍ਤਿ ਯੁਕ੍ਤਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਭਾਵਾਨ੍ਨਿਰਸ੍ਯ ਇਤ੍ਥਂ ਦੇਵੋ ਭਕ੍ਤਿਭਾਜਾਂ ਸ਼ਰਣ੍ਯਸ੍ ਤ੍ਰਾਤਾ ਗੋਪ੍ਤਾ ਨੋ ਭਵਾਨਨ੍ਤਮੂਰ੍ਤਿਃ
ਉਹ ਸੁਖਮ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ, ਸਥੂਲ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਪਜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਭੂਤ ਤੇ ਭਵਿੱਖ; ਹਰ ਭਾਵ ਵਿਚ, ਤੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨੰਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਵਿਰੇਮੁਰਮਰਾਃ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਵਿਕਾਰਿਣਮ੍ ਤਸ੍ਥੁਰ੍ਮਨੋਭਿਰ੍ ਇष੍ਟਾਰ੍ਥਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾਸ੍ਤਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਦੀ ਸਤਿ ਕਰ ਕੇ, ਅਮਰ ਲੋਕ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੜੇ ਰਹੇ।
ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤੋ ਵਿਰਿਞ੍ਚਿਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਪਰਮਂ ਗਤਃ ਅਮਰਾਨ੍ਵਰਦੇਨਾਹ ਵਾਮਹਸ੍ਤੇਨ ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਰਮ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਦਿਖਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਨਾਰੀ ਯਾਭਰ੍ਤृਕਾਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਨੁਸ੍ਤੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤਭੂषਣਾ ਨ ਰਾਜਤੇ ਤਥਾ ਸ਼ਕ੍ਰ ਮ੍ਲਾਨਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼ਿਰੋਰੁਹਾ
ਜੋ ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਅਚਾਨਕ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗਹਣੇ ਉਤਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਦੀ ਨਹੀਂ; ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਵੀ ਮੁਰਝਾਏ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਝੁਕੀਆਂ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਐਸਾ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈਂ।
ਹੁਤਾਸ਼ਨਵਿਮੁਕ੍ਤੋ ऽਪਿ ਨ ਧੂਮੇਨ ਵਿਰਾਜਸੇ ਭਸ੍ਮਨੇਵ ਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਦਗ੍ਧਦਾਵਸ਼੍ਚਿਰੋषਿਤਃ
ਅੱਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਤੂੰ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਰਾਖ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਸੜਿਆ ਜੰਗਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਮਾਮਯਮਯੇ ਨੈਵ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤ੍ਵਂ ਵਿਰਾਜਸੇ ਦਣ੍ਡਸ੍ਯਾਲਮ੍ਬਨੇਨੇਵ ਹ੍ਯ੍ ਅਕृਚ੍ਛ੍ਰਸ੍ਤੁ ਪਦੇ ਪਦੇ
ਰੋਗ ਤੇ ਮੌਤ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਡੰਡਾ ਹਰ ਪੈਰ ਤੇ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਬਿਨਾ ਔਖੇ ਹੋਏ।
ਰਜਨੀਚਰਨਾਥੋ ऽਪਿ ਕਿਂ ਭੀਤ ਇਵ ਭਾषਸੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ਤਾਰਾਤੇ ਤ੍ਵਮਰਾਤਿਕ੍ਸ਼ਤੋ ਯਥਾ
ਤੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ? ਤੂੰ ਵੈਰੀ ਵੱਲੋਂ ਜਖਮੀ ਹੋਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੈਰੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ।
ਤਨੁਸ੍ਤੇ ਵਰੁਣੋਚ੍ਛੁष੍ਕਾ ਪਰੀਤਸ੍ਯੇਵ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਵਿਮੁਕ੍ਤਰੁਧਿਰਂ ਪਾਸ਼ਂ ਫਣਿਭਿਃ ਪ੍ਰਵਿਲੋਕਯਨ੍
ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਵਰੁਣਾ ਵਾਂਗ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ; ਖੂਨ ਰਹਿਤ, ਤੂੰ ਸੱਪਾਂ ਵਾਲੀ ਫਾਂਸੀ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।
ਵਾਯੋ ਭਵਾਨ੍ ਵਿਚੇਤਸ੍ਕਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਰਿਵ ਨਿਰ੍ਜਿਤਃ ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਬਿਭੇषਿ ਧਨਦ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯੈਵ ਕੁਬੇਰਤਾਮ੍
ਹਵਾ, ਤੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਇਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਨਰਮ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ; ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੂੰ ਡਰਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਆਪਣੀ ਕੁਬੇਰਾ-ਪਦਵੀ ਛੱਡ ਕੇ?
ਰੁਦ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਿਨਃ ਸਨ੍ਤੋ ਵਦਧ੍ਵਂ ਬਹੁਸ਼ੂਲਤਾਮ੍ ਭਵਨ੍ਤਃ ਕੇਨ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਤੇਜਸ੍ਤੁ ਭਵਤਾਮਪਿ
ਰੁਦ੍ਰੋ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧਾਰੀਆਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸੂਲਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ; ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਜੋਤ ਖੋਹ ਲਈ?
ਅਕਿਂਚਿਤ੍ਕਰਤਾਂ ਯਾਤਃ ਕਰਸ੍ਤੇ ਨ ਵਿਭਾਸਤੇ ਅਲਂ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਭੇਨ ਚਕ੍ਰੇਣ ਮਧੁਸੂਦਨ
ਤੇਰਾ ਹੱਥ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ; ਮਧੁਸੂਦਨ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਕ੍ਰ ਹੁਣ ਕਾਫੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕਿਂ ਤ੍ਵਯਾਨੁਦਰਾਲੀਨਭੁਵਨਪ੍ਰਵਿਲੋਕਨਮ੍ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਸ੍ਤਿਮਿਤਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਭਵਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖ
ਹੇ ਸਭ-ਮੁਖੀ, ਤੂੰ ਅਡੋਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਨਰਮ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਜਗਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਂ?
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸੁਰਾਸ੍ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮੂਰ੍ਤਿਨਾ ਵਾਚਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨਭੂਤਤ੍ਵਾਨ੍ ਮਾਰੁਤਂ ਤਮਚੋਦਯਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਵਚਨ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
ਅਥ ਵਿष੍ਣੁਮੁਖੈਰ੍ਦੇਵੈਃ ਸ਼੍ਵਸਨਃ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤਃ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਂ ਤਦਾ ਪ੍ਰਾਹ ਚਰਾਚਰਗੁਰੁਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਜਦ ਹਵਾ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਹਵਾ ਨੇ ਚਾਰ-ਮੁਖੀ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਤ੍ਵਮਨਨ੍ਤ ਕਰੋषਿ ਜਗਦ੍ਭਵਤਾਂ ਸਚਰਾਚਰਗਰ੍ਭਵਿਭਿਨ੍ਨਗੁਣਾਮ੍ ਅਮਰਾਸੁਰਮੇਤਦਸ਼ੇषਮਪਿ ਤ੍ਵਯਿ ਤੁਲ੍ਯਮਹੋ ਜਨਕੋ ऽਸਿ ਯਤਃ
ਹੇ ਅਨੰਤ, ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈਂ; ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣ ਹਨ; ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਣਨਹਾਰ ਹੈਂ।
ਪਿਤੁਰਸ੍ਤਿ ਤਥਾਪਿ ਮਨੋਵਿਕृਤਿਃ ਸਗੁਣੋ ਵਿਗੁਣੋ ਬਲਵਾਨਬਲਃ ਭਵਤੋ ਵਰਲਾਭਨਿਵृਤ੍ਤਭਯਃ ਕੁਲਿਸ਼ਾਙ੍ਗਸੁਤੋ ਦਿਤਿਜੋ ऽਤਿਬਲਃ
ਪਿਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਗੁਣ, ਤਾਕਤਵਰ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਕਲੀਸ਼ ਦੀ ਉਲਾਦ, ਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਤੇਰੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਚਰਾਚਰਨਿਰ੍ਮਥਨੇ ਕਿਮਿਤਿ ਕਿਤਵਸ੍ਤੁ ਕृਤੋ ਵਿਹਿਤੋ ਭਵਤਾ ਕਿਲ ਦੇਵ ਤ੍ਵਯਾ ਸ੍ਥਿਤਯੇ ਜਗਤਾਂ ਮਹਦਦ੍ਭੁਤਚਿਤ੍ਰਵਿਚਿਗੁਣਾਃ
ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਧੋਖਾ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ? ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਟਿਕਾਊਤਾ ਲਈ ਅਜੋਕੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਅਪਿ ਤੁष੍ਟਿਕृਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਕਾਮਫਲਾ ਵਿਹਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜਨਾਯਕ ਦੇਵਗਣਾਃ ਅਪਿ ਨਾਕਮਭੂਤ੍ਕਿਲ ਯਜ੍ਞਭੁਜਾਂ ਭਵਤੋ ਵਿਨਿਯੋਗਵਸ਼ਾਤ੍ਸਤਤਮ੍
ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਫਲ ਮਿਲੇ, ਪਰ ਯਜਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸੁਰਗ ਤੇਰੇ ਵੰਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ।
ਅਪਹृਤ੍ਯ ਵਿਮਾਨਗਣਂ ਸ ਕृਤੋ ਦਿਤਿਜੇਨ ਮਹਾਮਰੁਭੂਮਿਸਮਃ ਕृਤਵਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਗੁਣਾਤਿਸ਼ਯਂ ਯਮਸ਼ੇषਮਹੀਧਰਰਾਜਤਯਾ
ਵਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਰੇਤਲੇ ਮੈਦਾਨ ਵਾਂਗ ਕਰ ਲਿਆ; ਤੂੰ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮਤਾ, ਤੇ ਸਭ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।
ਸਮਮਿਙ੍ਗਿਤਭਾਵਵਿਧਿਃ ਸ ਗਿਰਿਰ੍ ਗਗਨੇਨ ਸਦੋਚ੍ਛ੍ਰਯਤਾਂ ਹਿ ਗਤਃ ਅਧਿਵਾਸਵਿਹਾਰਵਿਧਾਵੁਚਿਤੋ ਦਿਤਿਜਨੇ ਪਵਿਕ੍ਸ਼ਤਸ਼ृਙ੍ਗਤਟਃ
ਉਹ ਪਹਾੜ, ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਤੇ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਚਾ ਹੋ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਸ ਤੇ ਖੇਡ ਲਈ ਆਦਤ, ਉਸ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦਿਤੀ ਦੀ ਉਲਾਦ ਨੇ ਰੌਂਦ ਦਿੱਤੇ।
ਪਰਿਲੁਣ੍ਠਿਤਰਤ੍ਨਗੁਹਾਨਿਵਹੋ ਬਹੁਦੈਤ੍ਯਸਭਾਸ਼੍ਰਯਤਾਂ ਗਮਿਤਃ ਸੁਰਰਾਜ ਸ ਤਸ੍ਯ ਭਯੇਨ ਗਤਂ ਵ੍ਯਦਧਾਦਸ਼ਰੀਰ ਇਤੋ ऽਪਿ ਵृਥਾ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਤਨ ਭਰੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਲੁੱਟ ਲਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਦਾ ਥਾਂ ਬਣ ਗਿਆ; ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਅਰਥ ਹੋਰ ਜਗਾ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਉਪਯੋਗ੍ਯਤਯਾ ਵਿਵृਤਂ ਸੁਚਿਰਂ ਵਿਮਲਦ੍ਯੁਤਿਪੂਰਿਤਦਿਗ੍ਵਦਨਮ੍ ਭਵਤੈਵ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮਾਦਿਯੁਗੇ ਸੁਰਹੇਤਿਸਮੂਹਮ੍ ਅਨੁਤ੍ਥਮਿਦਮ੍
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਜੋਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਈਆਂ; ਪਰ ਆਦਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਦੇਵ-ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਉਠਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਚਨਹਾਰ।
ਦਿਤਿਜਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਮਵਾਪ੍ਯ ਗਤਂ ਸ਼ਤਧਾ ਮਤਿਭੇਦਮਿਵਾਲ੍ਪਮਨਾਃ ਆਸਾਰਧੂਲਿਧ੍ਵਸ੍ਤਾਙ੍ਗਾ ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਥਾਃ ਸ੍ਮਃ ਕਦਰ੍ਥਿਨਃ ਲਬ੍ਧਪ੍ਰਵੇਸ਼ਾਃ ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣ ਵਯਂ ਤਸ੍ਯਾਮਰਦ੍ਵਿषਃ
ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਵਾਰ ਮਨ ਵੰਡਿਆ ਹੋਵੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਅਕਲ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਅਸੀਂ ਔਖਾ ਪਾ ਕੇ, ਦਰਵਾਜੇ ਤੇ ਖੜੇ, ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਸ ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ।