ਮਾਤृਭ੍ਰਾਤृਪਿਤृਸ੍ਵਸृਸਖਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਬਾਨ੍ਧਵਾਨ੍ ਅਪਿ ਜਨ੍ਮਾਯੁਤੈਰ੍ਦृष੍ਟਾਨ੍ ਅਨੁਭੂਤਾਨ੍ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਮਾਂ, ਭਰਾ, ਪਿਤਾ, ਭੈਣ, ਦੋਸਤ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ — ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਦਸਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਏਤੇषਾਂ ਮਾਨਸੀ ਕਨ੍ਯਾ ਵਿਰਜਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ਯਾ ਪਤ੍ਨੀ ਨਹੁषਸ੍ਯਾਸੀਦ੍ ਯਯਾਤੇਰ੍ਜਨਨੀ ਤਥਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਇਕ ਕੁੜੀ 'ਵੀਰਜਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉਹ ਨਹੁਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ ਤੇ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਮਾਂ ਹੋਈ।
ਏਕਾष੍ਟਕਾਭਵਤ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਗਤਾ ਸਤੀ ਤ੍ਰਯ ਏਤੇ ਗਣਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਤੁ ਵਦਾਮ੍ਯਤਃ
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇਕ 'ਏਕਾਟਕਾ' ਜਨਮੀ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਰਹੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਗਰੁੱਪ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ — ਹੁਣ ਮੈਂ ਚੌਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਲੋਕਾਸ੍ਤੁ ਮਾਨਸਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੋਪਰਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ਯੇषਾਂ ਤੁ ਮਾਨਸੀ ਕਨ੍ਯਾ ਨਰ੍ਮਦਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ
ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਉਪਰ ਮਾਨਸਾ ਨਾਮ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਕੁੜੀ 'ਨਰਮਦਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਸੋਮਪਾ ਨਾਮ ਪਿਤਰੋ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਾਃ ਧਰ੍ਮਮੂਰ੍ਤਿਧਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਰਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਥੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਰ 'ਸੋਮਪਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਧਰਮ ਦੀ ਮੂਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਉਪਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਸ੍ਵਧਯਾ ਤੇ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯੋਗਿਨਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸृष੍ਟ੍ਯਾਦਿਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਾਨਸੇ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਹ ਸਵਧਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਦਿ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਮਾਨਸਾ ਲੋਕ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਨਰ੍ਮਦਾ ਨਾਮ ਤੇषਾਂ ਤੁ ਕਨ੍ਯਾ ਤੋਯਵਹਾ ਸਰਿਤ੍ ਭੂਤਾਨਿ ਯਾ ਪਾਵਯਤਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਪਥਗਾਮਿਨੀ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ 'ਨਰਮਦਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੁ ਮਨਵਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਗੇषੁ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਾਭਾਵੇ ऽਪਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਮਨੂ ਤੇ ਜੀਵ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਧਰਮ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਤੇਭ੍ਯ ਏਵ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਯੋਗਸਂਤਤਿਮ੍ ਪਿਤॄਣਾਮਾਦਿਸਰ੍ਗੇ ਤੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੇਵ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਲੜੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਰਾਜਤਂ ਪਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਥਵਾ ਰਜਤਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ ਦਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਧਾ ਪੁਰੋਧਾਯ ਪਿਤॄਨ੍ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪਾਤਰ ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪਾਤਰ, ਜਦੋਂ ਸਵਧਾ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨੀषੋਮਯਮਾਨਾਂ ਤੁ ਕਾਰ੍ਯਮਾਪ੍ਯਾਯਨਂ ਬੁਧਃ ਅਗ੍ਨ੍ਯਭਾਵੇ ऽਪਿ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਵ੍ ਅਪਿ ਜਲੇ ऽਥਵਾ
ਬੁਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਅਗਨੀਸੋਮੀਆ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਿਆਨ ਕਰਮ ਕਰੇ; ਜੇ ਅੱਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੀ ਸਾਹ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਵੀ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਜਾਕਰ੍ਣੇ ऽਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣੇ ਵਾ ਗੋष੍ਠੇ ਵਾ ਸਲਿਲਾਨ੍ਤਿਕੇ ਪਿਤॄਣਾਮ੍ ਅਮ੍ਬਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਦਿਕ੍ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਅਜਾਕਰਨ ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਕਰਨ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਚੀਨਾਵੀਤਮੁਦਕਂ ਤਿਲਾਃ ਸਵ੍ਯਾਙ੍ਗਮੇਵ ਚ ਦਰ੍ਭਾ ਮਾਂਸਂ ਚ ਪਾਠੀਨਂ ਗੋਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਮਧੁਰਾ ਰਸਾਃ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਪਾਣੀ, ਤਿਲ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ, ਪਾਠੀਨ ਮੱਛੀ, ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸਵਾਦ — ਇਹ ਸਭ ਠੀਕ ਹਨ।
ਖਡ੍ਗਲੋਹਾਮਿषਮਧੁਕੁਸ਼ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਸ਼ਾਲਯਃ ਯਵਨੀਵਾਰਮੁਦ੍ਗੇਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ੁਕ੍ਲਪੁष੍ਪਘृਤਾਨਿ ਚ
ਖੜਗਲੋਹਾ, ਮਾਸ, ਮਧ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ, ਕਾਲਾ ਅਨਾਜ, ਚਾਵਲ, ਜੌ, ਗਹੂੰ, ਮੁਦਗ, ਗੰਨਾ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲ, ਤੇ ਘੀ —
ਵਲ੍ਲਭਾਨਿ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਨਿ ਪਿਤॄਣਾਮਿਹ ਸਰ੍ਵਦਾ ਦ੍ਵੇष੍ਯਾਣਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਤੁ
ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦ ਵਿੱਚ ਨਾਪਸੰਦ ਤੇ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹਨ।
ਮਸੂਰਸ਼ਣਨਿष੍ਪਾਵਰਾਜਮਾषਕੁਸੁਮ੍ਭਿਕਾਃ ਪਦ੍ਮਬਿਲ੍ਵਾਰ੍ਕਧਤ੍ਤੂਰਪਾਰਿਭਦ੍ਰਾਟਰੂषਕਾਃ
ਮਸੂਰ, ਸ਼ਣ, ਨਿਸ਼ਪਾਵਾ, ਰਾਜਮਾਸ਼, ਕੁਸੰਭਾ, ਕਮਲ, ਬਿਲਵਾ, ਅਰਕ, ਧਤੂਰਾ, ਪਾਰਿਭਦਰਾ ਤੇ ਅਟਰੂਸ਼ਕਾ —
ਨ ਦੇਯਾਃ ਪਿਤृਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਪਯਸ਼੍ਚਾਜਾਵਿਕਂ ਤਥਾ ਕੋਦ੍ਰਵੋਦਾਰਚਣਕਾਃ ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਮਧੁਕਾਤਸੀ
ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੇਣੇ, ਨਾ ਹੀ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਕੋਦਰਵਾ, ਉਦਾਰਾ, ਚਣ, ਕਪਿੱਠ, ਮਧੁਕਾ ਜਾਂ ਅਤਸੀ।
ਏਤਾਨ੍ਯਪਿ ਨ ਦੇਯਾਨਿ ਪਿਤृਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਿਯਮਿਚ੍ਛਤਾ ਪਿਤॄਨ੍ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਯੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੇ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੀਣਯਨ੍ਤਿ ਤਮ੍
ਇਹ ਵੀ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਚਾਹਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇ; ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰਃ ਪੁष੍ਟਿਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਰੋਗ੍ਯਂ ਪ੍ਰਜਾਫਲਮ੍ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਾਦਪਿ ਪੁਨਃ ਪਿਤृਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਪਿਤਰਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ, ਸਵਰਗ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਕਰਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਨ।
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਚ ਪਿਤਰਃ ਪੂਰ੍ਵਮਾਪ੍ਯਾਯਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਪ੍ਰਸਾਦਾਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ਰੋਧਾ ਨਿਃਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਥਿਰਸੌਹृਦਾਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਤੇ ਦੋਸਤੀ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸ਼ੌਚਪਰਾਃ ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਃ ਭਕ੍ਤਾਨੁਰਕ੍ਤਾਃ ਸੁਖਦਾਃ ਪਿਤਰਃ ਪੂਰ੍ਵਦੇਵਤਾਃ
ਪਿਤਰਾਂ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੇ, ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਲਗਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੁਰਾਤਨ ਦੇਵਤਾ ਹਨ।
ਹਵਿष੍ਮਤਾਮਾਧਿਪਤ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਦੇਵਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਰਵਿਃ ਏਤਦ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਪਿਤृਵਂਸ਼ਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਮ੍ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮ੍ ਆਯੁष੍ਯਂ ਕੀਰ੍ਤਨੀਯਂ ਸਦਾ ਨृਭਿਃ
ਹਵਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖ ਦੇਵਤਾ ਰਵੀ (ਸੂਰਜ) ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਪਵਿਤ੍ਰ, ਸੁਭਾਗਾ, ਆਯੁਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਮਨੁਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੇਸ਼ਵਮ੍ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲਂ ਚ ਵਿਵਿਧਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਭੇਦਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੂ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇषੁ ਭੋਜਨੀਯਾ ਯੇ ਯੇ ਚ ਵਰ੍ਜ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਵਾਸਰਭਾਗੇ ਵਾ ਪਿਤृਭ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਾਚਰੇਤ੍
ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ 'ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖਵਾਏ ਜਾਣ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਨਹੀਂ? ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਦਿਨ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਦਤ੍ਤਂ ਕਥਂ ਯਾਤਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਤੁ ਮਧੁਸੂਦਨ ਵਿਧਿਨਾ ਕੇਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਥਂ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਤਤ੍ਪਿਤॄਨ੍
ਮਧੁਸੂਦਨ, ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਭੇਟ ਕਦੋਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ? ਕਿਹੜੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਕੁਰ੍ਯਾਦਹਰਹਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮ੍ ਅਨ੍ਨਾਦ੍ਯੇਨੋਦਕੇਨ ਵਾ ਪਯੋਮੂਲਫਲੈਰ੍ ਵਾਪਿ ਪਿਤृਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰੀਤਿਮਾਵਹਨ੍
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਫਲਾਂ ਨਾਲ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਕਾਮ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਅਰ੍ਘ੍ਯਾਵਾਹਨਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਨਿੱਤ, ਨਿਮਿਤ ਤੇ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਿੱਤ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਵਿਵਰਣਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੇਟ ਤੇ ਸਵਾਗਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਅਦੈਵਂ ਤਦ੍ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍ ਪਾਰ੍ਵਣਂ ਪਰ੍ਵਸੁ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਪਾਰ੍ਵਣਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ृਣੁ ਤਾਵਨ੍ਮਹੀਪਤੇ
ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਪਾਰਵਣ ਹੈ ਜੋ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਵਣ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸੁਣੋ ਰਾਜਾ ਜੀ।
ਪਾਰ੍ਵਣੇ ਯੇ ਨਿਯੋਜ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਤਾਞ੍ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਨਰਾਧਿਪ ਪਞ੍ਚਾਗ੍ਨਿਃ ਸ੍ਨਾਤਕਸ਼੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਸੁਪਰ੍ਣਃ षਡਙ੍ਗਵਿਤ੍
ਪਾਰਵਣ 'ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੁਣੋ ਰਾਜਾ ਜੀ: ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਪੂਰਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਿੰਨ ਸੁਪਰਣਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਛੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲਾ।
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਸੁਤੋ ਵਿਧਿਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋ ਵੇਦਵਿਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਜ੍ਞਾਤਵਂਸ਼ਃ ਕੁਲਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰੀਤਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਜਾਣੂ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ।