ਭੂਤਭੇਦਾਸ਼੍ਚ ਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਤੁ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ਸਂਸਿਦ੍ਧਿਕਾਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਦ੍ਯ ਏਵ ਵਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਭੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਰਨ ਤੇ ਨਤੀਜਾ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਥੋਲ੍ਮੁਕਾਤ੍ਤੁ ਵਿਟਪਾ ਏਕਕਾਲਾਦ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ਤਥਾ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਾਃ ਕਾਲੇਨੈਕੇਨ ਕਾਰਣਾਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਟਾਹਣੇ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਹੀ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾਨ੍ਧਕਾਰੇ ਖਦ੍ਯੋਤਃ ਸਹਸਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਥਾ ਨਿਵृਤ੍ਤੋ ਹ੍ਯਵ੍ਯਕ੍ਤਃ ਖਦ੍ਯੋਤ ਇਵ ਸਂਜ੍ਵਲਨ੍
ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜੁਗਨੂ ਅਚਾਨਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਵਿਆਕਤ ਜਦੋਂ ਵਾਪਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੁਗਨੂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥਸ੍ ਤਤ੍ਰੈਵੇਹ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਮਹਤਸ੍ਤਮਸਃ ਪਾਰੇ ਵੈਲਕ੍ਸ਼ਣ੍ਯਾਦ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀਅਤ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ੍ ਤਪਸੋ ऽਨ੍ਤ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵਿਵਰ੍ਧਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾ
ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਚਾਰ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚੇਤਿ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ ਸਾਂਸਿਦ੍ਧਿਕਾਨ੍ਯਥੈਤਾਨਿ ਅਪ੍ਰਤੀਤਾਨਿ ਤਸ੍ਯ ਵੈ
ਗਿਆਨ, ਵੈਰਾਗ, ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਤੇ ਧਰਮ—ਇਹ ਚਾਰ ਹਨ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਹਨ, ਪਰ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਚੈਤਨ੍ਯਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ਪੁਰਿ ਸ਼ੇਤੇ ਯਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਾਨਂ ਤਥਾਪਿ ਚ
ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣੀ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਛਾ ਹੋਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ।
ਪੁਰੇ ਸ਼ਯਨਾਤ੍ਪੁਰੁषੋ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞ ਉਚ੍ਯਤੇ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਸੂਤੇ ਹਿ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈ ਧਾਰ੍ਮਿਕਸ੍ਤੁ ਸਃ
ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਛਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਉਸ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮੀ ਹੈ।
ਸਾਂਸਿਦ੍ਧਿਕੇ ਸ਼ਰੀਰੇ ਚ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਵ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਚੇਤਨਃ ਏਵਂ ਵਿਵृਤ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਹ੍ਯਨਭਿਸਂਧਿਤਃ
ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਅਵਿਆਕਤ ਬੁੱਧੀ ਰਾਹੀਂ ਚੇਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖੇਤਰ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਇਰਾਦੇ ਦੇ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਿਸਮਕਾਲੇ ਤੁ ਪੁਰਾਣਂ ਤਦਚੇਤਨਮ੍ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞੇਨ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਂ ਭੋਗ੍ਯੋ ऽਯਂ ਵਿषਯੋ ਮਮ
ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪੁਰਾਣਾ ਜੀਵ ਅਚੇਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵਸਤੂ ਮੇਰੇ ਭੋਗ ਲਈ ਹੈ।
ऋषਿਰ੍ਹਿਂਸਾਗਤੌ ਧਾਤੁਰ੍ ਵਿਦ੍ਯਾ ਸਤ੍ਯਂ ਤਪਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ਏष ਸਨ੍ਨਿਲਯੋ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤੁਤਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ऋषਿਃ
ਰਿਸ਼ੀ ਹੀ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਗਿਆਨ, ਸਚ, ਤਪਸਿਆ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਇਕਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ।
ਨਿਵृਤ੍ਤਿਸਮਕਾਲਾਚ੍ਚ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਵ੍ਯਕ੍ਤ ऋषਿਸ੍ਤ੍ਵਯਮ੍ ऋषਤੇ ਪਰਮਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਰਮਰ੍षਿਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅਵਿਆਕਤ ਬੁੱਧੀ ਰਾਹੀਂ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਤ੍ਯਰ੍ਥਾਦ੍ ऋषਤੇਰ੍ ਧਾਤੋਰ੍ ਨਾਮਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਤਿਕਾਰਣਮ੍ ਯਸ੍ਮਾਦੇष ਸ੍ਵਯਂਭੂਤਸ੍ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ऋषਿਤਾ ਮਤਾ
ਨਾਮ ਦਾ ਮੂਲ ਧਾਤ ਤੋਂ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੇਸ਼੍ਵਰਾਃ ਸ੍ਵਯਮੁਦ੍ਭੂਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਾਨਸਾਃ ਸੁਤਾਃ ਨਿਵਰ੍ਤਮਾਨੈਸ੍ਤੈਰ੍ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਮਹਾਨ੍ਪਰਿਗਤਃ ਪਰਃ
ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਜਦ ਉਹ ਵਾਪਸ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲਿਆ।
ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਦृਸ਼ਪਰਤ੍ਵੇਨ ਸਹ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਰ੍षਯਃ ਈਸ਼੍ਵਰਾਣਾਂ ਸੁਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਮਾਨਸਾਸ਼੍ਚੌਰਸਾਸ਼੍ਚ ਵੈ
ਉੱਚੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਨ ਤੋਂ ਤੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ।
ऋषਿਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਤ੍ਵੇਨ ਭੂਤਾਦਿਰृषਯਸ੍ਤਤਃ ऋषਿਪੁਤ੍ਰਾ ऋषੀਕਾਸ੍ਤੁ ਮੈਥੁਨਾਦ੍ਗਰ੍ਭਸਮ੍ਭਵਾਃ
ਉੱਚੀ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਜਨਮੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਿਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰਤ੍ਵੇਨ ऋषਨ੍ਤੇ ਵੈ ਭੂਤਾਦੀਨृषਿਕਾਸ੍ਤਤਃ ऋषਿਕਾਣਾਂ ਸੁਤਾ ਯੇ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ऋषਿਪੁਤ੍ਰਕਾਃ
ਉੱਚੀ ਪਦਵੀ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਜਨਮੇ, ਤੇ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ਿਕਾ; ਰਿਸ਼ਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਜਾਣੋ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ऋषਂ ਪਰਤ੍ਵੇਨ ਸ਼੍ਰੁਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤਰ੍षਯਃ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਵਾ-ਹਂਕਾਰਾਤ੍ਮਾ ਤਥੈਵ ਚ
ਉੱਚੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੁਤ ਰਿਸ਼ੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਆਤਮਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਤੇ ਹੰਕਾਰ ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ ਵੀ।
ਭੂਤਾਤ੍ਮਾ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਤ੍ਮਾ ਚ ਤੇषਾਂ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਮੁਚ੍ਯਤੇ ਇਤ੍ਯੇਵਮृषਿਜਾਤਿਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਧਾ ਨਾਮਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ
ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਆਤਮਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਪੰਜ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਭृਗੁਰ੍ਮਰੀਚਿਰਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚ ਅਙ੍ਗਿਰਾਃ ਪੁਲਹਃ ਕ੍ਰਤੁਃ ਮਨੁਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤੇ ਦਸ਼
ਭ੍ਰਿਗੁ, ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰੀ, ਅੰਗਿਰਾ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਮਨੁ, ਦਕ੍ਸ਼, ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਪੁਲਸਤ — ਇਹ ਦਸ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਾਨਸਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਸ੍ਵਯਮੀਸ਼੍ਵਰਾਃ ਪਰਤ੍ਵੇਨਰ੍षਯੋ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ ਮਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਰ੍षਯਃ
ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ; ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਈਸ਼੍ਵਰਾਣਾਂ ਸੁਤਾਸ੍ਤ੍ਵੇषਾਮ੍ ऋषਯਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ ਕਾਵ੍ਯੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਕਸ਼੍ਯਪਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਤਥਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ; ਸੁਣੋ: ਕਾਵਯ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਕਸ਼ਯਪ ਤੇ ਚਯਵਨ।
ਉਤਥ੍ਯੋ ਵਾਮਦੇਵਸ਼੍ਚ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਕੌਸ਼ਿਕਸ੍ਤਥਾ ਕਰ੍ਦਮੋ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਰਵਾਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਵਰ੍ਧਨਃ
ਉਤਥਯ, ਵਾਮਦੇਵ, ਅਗਸਤ, ਕੌਸ਼ਿਕ, ਕਰਦਮ, ਵਾਲਖਿਲਯ, ਵਿਸ਼ਰਵਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤਿਵਰਧਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ऋषਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ ਤਪਸਾ ऋषਿਤਾਂ ਗਤਾਃ ਤੇषਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਨृषੀਕਾਂਸ੍ਤੁ ਗਰ੍ਭੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ
ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਤਾ ਪਾਈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਰਿਸ਼ਿਕਾ ਹਨ, ਸੁਣੋ।
ਵਤ੍ਸਰੋ ਨਗ੍ਨਹੂਸ਼੍ ਚੈਵ ਭਰਦ੍ਵਾਜਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ऋषਿਰ੍ਦੀਰ੍ਘਤਮਾਸ਼੍ਚੈਵ ਬृਹਦ੍ਵਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸ਼ਰਦ੍ਵਤਃ
ਵਤਸਰਾ, ਨਗਨਹੂ, ਭਰਦਵਾਜ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੀਰਘਤਮਾ, ਬ੍ਰਿਹਦਵਕਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਰਦਵਤ।
ਵਾਜਿਸ਼੍ਰਵਾਃ ਸੁਚਿਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਵਸ਼੍ਚ ਸਪਰਾਸ਼ਰਃ ਸ਼ृਙ੍ਗੀ ਚ ਸ਼ਙ੍ਖਪਾਚ੍ ਚੈਵ ਰਾਜਾ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਸ੍ਤਥਾ
ਵਾਜੀਸ਼ਰਵਾ, ਸੁਚਿੰਤਾ, ਸ਼ਾਵਾ, ਪਰਾਸ਼ਰ, ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ, ਸ਼ੰਖਪਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਰਵਣ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ऋषਿਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਤ੍ਯੇਨ ऋषਿਤਾਂ ਗਤਾਃ ਈਸ਼੍ਵਰਾ ऋषਯਸ਼੍ਚੈਵ ऋषੀਕਾ ਯੇ ਚ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਇਹ ਸਭ ਰਿਸ਼ਿਕਾ ਸੱਚ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ੀਤਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ; ਪ੍ਰਭੂ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ਿਕਾ।
ਏਵਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਕृਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਸ਼੍ਚ ਨਿਬੋਧਤ ਭृਗੁਃ ਕਾਸ਼੍ਯਪਃ ਪ੍ਰਚੇਤਾ ਦਧੀਚੋ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਵਾਨਪਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰ ਬਣਾਏ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣੋ: ਭ੍ਰਿਗੁ, ਕਸ਼ਯਪ, ਪ੍ਰਚੇਤਾ, ਦਧੀਚੀ ਜੋ ਆਤਮਵਾਨ ਹੈ।
ਊਰ੍षੋ ऽਥ ਜਮਦਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਵੇਦਃ ਸਾਰਸ੍ਵਤਸ੍ਤਥਾ ਆਰ੍ष੍ਟਿषੇਣਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨਸ਼੍ਚ ਵੀਤਹਵ੍ਯਃ ਸਵੇਧਸਃ
ਊਰਸ਼ਾ, ਜਮਦਗਨੀ, ਵੇਦ, ਸਾਰਸਵਤ, ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ, ਚਯਵਨ, ਵੀਤਹਵਿਆ ਤੇ ਸਵੇਧਸ।
ਵੈਨ੍ਯਃ ਪृਥੁਰ੍ਦਿਵੋਦਾਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਨ੍ਗृਤ੍ਸਸ਼ੌਨਕੌ ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਹ੍ਯੇਤੇ ਭृਗਵੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਕृਤ੍ਤਮਾਃ
ਵੈਨਯ, ਪ੍ਰਥੁ, ਦਿਵੋਦਾਸ, ਬ੍ਰਹਮਵਾਨ, ਗ੍ਰਿਤਸ, ਸ਼ੌਨਕ — ਇਹ ਉੱਨ੍ਹੀ ਉੱਨ੍ਹੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਹਨ ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹਨ।