ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਧਿਕਾਰੇषੁ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ऋषਯਸ੍ਤੁ ਤੇ ਯਥਾ ਦਾਵਪ੍ਰਦਗ੍ਧੇषੁ ਤृਣੇष੍ਵੇਵਾਪਰਂ ਤृਣਮ੍
ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਾੜੇ ਹੋਏ ਪੁਰਾਣੇ ਘਾਹ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਘਾਹ ਉੱਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਤੇषਾਂ ਮੂਲੇषੁ ਸਮ੍ਭਵਃ ਏਵਂ ਯੁਗਾਦ੍ਯੁਗਾਨਾਂ ਵੈ ਸਂਤਾਨਸ੍ਤੁ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਉੱਗ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਪਿੱਛੋਂ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਹ੍ਯਵਿਚ੍ਛੇਦਾਦ੍ ਯਾਵਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ਯਃ ਸੁਖਮਾਯੁਰ੍ਬਲਂ ਰੂਪਂ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥੌ ਕਾਮ ਏਵ ਚ
ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਖੁਸ਼ੀ, ਉਮਰ, ਤਾਕਤ, ਸੋਹਣਾਪਣ, ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯੁਗੇष੍ਵੇਤਾਨਿ ਹੀਯਨ੍ਤੇ ਤ੍ਰਯਃ ਪਾਦਾਃ ਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ ਇਤ੍ਯੇष ਪ੍ਰਤਿਸਂਧਿਰ੍ਵਃ ਕੀਰ੍ਤਿਤਸ੍ਤੁ ਮਯਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੁਣ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਧਕੇ ਘਟਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਚੱਕਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ।
ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮ੍ ਏਤਦੇਵ ਪ੍ਰਸਾਧਨਮ੍ ਏषਾਂ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਾਣਾਂ ਤੁ ਗਣਿਤਾ ਹ੍ਯੇਕਸਪ੍ਤਤਿਃ
ਚਾਰੇ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਇਹੀ ਢੰਗ ਹੈ; ਚਾਰੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਕਹੱਤਰ ਹੈ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਪਰਿਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤਾ ਮਨੋਰਨ੍ਤਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ਯੁਗਾਖ੍ਯਾਸੁ ਤੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਭਵਤੀਹ ਯਦਾ ਚ ਯਤ੍
ਇਹ ਯੁਗਾਂ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਮਨਵੰਤਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ਤਦੇਵ ਚ ਤਦਨ੍ਯਾਸੁ ਪੁਨਸ੍ਤਦ੍ਵੈ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ਸਰ੍ਗੇ ਸਰ੍ਗੇ ਯਥਾ ਭੇਦਾ ਹ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਥੈਵ ਚ
ਉਹੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੁੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਫਾਵਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸੁ ਤਾਵਨ੍ਤੋ ਜ੍ਞੇਯਾ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇष੍ਵਿਹ ਆਸੁਰੀ ਯਾਤੁਧਾਨੀ ਚ ਪੈਸ਼ਾਚੀ ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ
ਚੌਦਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ, ਆਸੁਰ, ਯਾਤੁਧਾਨ, ਪੈਸ਼ਾਚੀ ਅਤੇ ਯਕਸ਼-ਰਾਕਸ਼ਸ ਜੀਵ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖੋ।
ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ਤਦਾ ਕਾਲੇ ਪ੍ਰਜਾ ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਤਾਃ ਸ਼ृਣੁ ਯਥਾਕਲ੍ਪਂ ਯੁਗੈਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਭਵਨ੍ਤੇ ਤੁਲ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਾਃ ਇਤ੍ਯੇਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯੁਗਾਨਾਂ ਵੈ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸੁਣੋ ਕਿ ਕਲਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੁਗਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ-ਘਟੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੁਗਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਾਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤਨਾਨਿ ਚਿਰਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਨਿ ਯੁਗਸ੍ਵਭਾਵਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨ ਸਂਤਿष੍ਠਤਿ ਜੀਵਲੋਕਃ ਕ੍ਸ਼ਯੋਦਯਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤਮਾਨਃ
ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਚਲਦੇ ਹਨ; ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਟਿਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਏਤੇ ਯੁਗਸ੍ਵਭਾਵਾ ਵਃ ਪਰਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਿ ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਲ੍ਪੇ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਾਨਿ ਚ
ਯੁਗਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਮਨਵੰਤਰਾ ਮੈਂ ਇਸ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਿ ਯਾਨਿ ਸ੍ਯੁਃ ਕਲ੍ਪੇ ਕਲ੍ਪੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਵ੍ਯਤੀਤਾਨਾਗਤਾਨਿ ਸ੍ਯੁਰ੍ ਯਾਨਿ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇष੍ਵਿਹ
ਮਨਵੰਤਰਾ ਜੋ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ, ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਵਿਸ੍ਤਰੇਣਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਯੁਗੇ ਚ ਸਮ੍ਭੂਤਿਰ੍ ਯਾਸਾਂ ਯਾਵਚ੍ਚ ਜੀਵਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ, ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਉਮਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਯੁਗਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਨ੍ਯੂਨਂ ਤਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਯੇਨ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸੁ ਤਾਵਨ੍ਤੋ ਜ੍ਞੇਯਾ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇष੍ਵਿਹ
ਉਹ ਸਿਰਫ ਯੁਗ ਦੀ ਮਿਆਦ ਜਾਂ ਦੋ ਘੱਟ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ; ਚੌਦਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਏਨੀ ਹੀ ਹੈ।
ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਸ੍ਥਾਵਰੈਃ ਸਹ ਤੇषਾਮਾਯੁਰੁਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਯੁਗਧਰ੍ਮੇषੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਇਨਸਾਨਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁਗ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਥੈਵਾਯੁਃ ਪਰਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਯੁਗਧਰ੍ਮੇषੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਅਸ੍ਥਿਤਿਂ ਚ ਕਲੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭੂਤਾਨਾਮਾਯੁषਸ਼੍ਚ ਵੈ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਯੁਗ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰਮਾਯੁਃ ਸ਼ਤਂ ਤ੍ਵੇਤਨ੍ ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਕਲੌ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਦੇਵਾਸੁਰਮਨੁष੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਸੌ ਸਾਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੇਵ, ਆਸੁਰ, ਇਨਸਾਨ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ—
ਪਰਿਣਾਹੋਚ੍ਛ੍ਰਯੇ ਤੁਲ੍ਯਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਹ ਕृਤੇ ਯੁਗੇ षਣ੍ਣਵਤ੍ਯਙ੍ਗੁਲੋਤ੍ਸੇਧੋ ਹ੍ਯ੍ ਅष੍ਟਾਨਾਂ ਦੇਵਯੋਨਿਨਾਮ੍
ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ 'ਚ, ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅੱਠ ਦੇਵ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਛਿਆਨਵੇਂ ਉਂਗਲਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਵਾਙ੍ਗੁਲਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਨਿष੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਤਥਾष੍ਟਕਮ੍ ਏਤਤ੍ਸ੍ਵਾਭਾਵਿਕਂ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਮਧਿਕੁਰ੍ਵਤਾਮ੍
ਨੌ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਅੱਠ ਜਾਤੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਲੰਬਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਵਧੇਰੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਮਨੁष੍ਯਾ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਸ੍ਤੁ ਯੁਗਸਂਧ੍ਯਾਂਸ਼ਕੇष੍ਵਿਹ ਦੇਵਾਸੁਰਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤੁ ਸਪ੍ਤਸਪ੍ਤਾਙ੍ਗੁਲਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਮੌਜੂਦਾ ਇਨਸਾਨ, ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਸੰਧੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵ ਤੇ ਆਸੁਰਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਉਂਗਲਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਕੈਸ਼੍ਚੈਵ ਕਲਿਜੈਰਙ੍ਗੁਲੈਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਆ ਪਾਦਤਲਮਸ੍ਤਕੋ ਨਵਤਾਲੋ ਭਵੇਤ੍ਤੁ ਯਃ
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਚੌਂਵੀ ਅੰਗੁਲਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਂਹृਤ੍ਯਾਜਾਨੁਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਦੈਵਤੈਰਭਿਪੂਜ੍ਯਤੇ ਗਵਾਂ ਚ ਹਸ੍ਤਿਨਾਂ ਚੈਵ ਮਹਿषਸ੍ਥਾਵਰਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਘੁੱਟਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਰੂਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਗਾਂਵਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਭੈਸਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰਮੇਣੈਤੇਨ ਵਿਜ੍ਞੇਯੇ ਹ੍ਰਾਸਵृਦ੍ਧੀ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ षਟ੍ਸਪ੍ਤਤ੍ਯਙ੍ਗੁਲੋਤ੍ਸੇਧਃ ਪਸ਼ੁਰ੍ ਆਕਕੁਦੋ ਭਵੇਤ੍
ਇਸ ਮਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਤੇ ਘਟਾਓ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਕਕੁਡਾ ਨਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਛਿਆੱਤਰ ਅੰਗੁਲਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗੁਲਾਨਾਮष੍ਟਸ਼ਤਮ੍ ਉਤ੍ਸੇਧੋ ਹਸ੍ਤਿਨਾਂ ਸ੍ਮृਤਃ ਅਙ੍ਗੁਲਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਦ੍ਵਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦਙ੍ਗੁਲਮ੍
ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਇੱਕ ਸੌ ਅਠ ਅੰਗੁਲਾਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਬਿਆਲੀ ਅੰਗੁਲਾਂ ਵੀ ਮਾਪ ਹੈ।
ਸ਼ਤਾਰ੍ਧਮਙ੍ਗੁਲਾਨਾਂ ਤੁ ਹ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਸੇਧਃ ਸ਼ਾਖਿਨਾਂ ਪਰਃ ਮਾਨੁषਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਸਂਨਿਵੇਸ਼ਸ੍ਤੁ ਯਾਦृਸ਼ਃ
ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਚਾਈ ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜਾਹ ਅੰਗੁਲਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੈ।
ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤੁ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ऽਨ੍ਵਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਤਿਸ਼ਯਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਾਯ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਇਹੀ ਲਕੜੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਵਾਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਧੀਆ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਨਾਤਿਸ਼ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਨੁषਃ ਕਾਯ ਉਚ੍ਯਤੇ ਇਤ੍ਯੇਵ ਹਿ ਪਰਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਭਾਵਾ ਯੇ ਦਿਵ੍ਯਮਾਨੁषਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਦਿਵਿਆ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਣ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਚੈਵ ਸ੍ਥਾਵਰਾਣਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਗਾਵੋ ऽਜਾਸ਼੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਹਸ੍ਤਿਨਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋ ਮृਗਾਃ
ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਾਂਵਾਂ, ਬਕਰੀਆਂ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਹਿਰਨ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਹਨ।
ਉਪਯੁਕ੍ਤਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਵੇਤੇ ਯਜ੍ਞਿਯਾਸ੍ਤ੍ਵਿਹ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਯਥਾਕ੍ਰਮੋਪਭੋਗਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਸ਼ੁਮੂਰ੍ਤਯਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਥੇ ਯਜਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪਸ਼ੂ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਰੂਪਾਨੁਰੂਪੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਮਾਣੈਃ ਸ੍ਥਿਰਜਙ੍ਗਮਾਃ ਮਨੋਜ੍ਞੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੈਰ੍ਭੋਗੈਃ ਸੁਖਿਨੋ ਹ੍ਯੁਪਪੇਦਿਰੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਮਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਸੁਖਦਾਇਕ ਭੋਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।