ऋਚੋ ਯਜੂਂषਿ ਸਾਮਾਨਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚਾਥਰ੍ਵਣਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਭਿਸ਼੍ਚ ਯੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਮਾਰ੍ਤਂ ਤੁ ਮਨੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਸਾਮ ਅਤੇ ਅਥਰਵਣ ਮੰਤਰ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਚਾਰਿਤ ਮੰਤਰ—ਮਨੂ ਨੇ ਸਮਰਥ ਧਰਮ ਦੱਸਿਆ।
ਤ੍ਰੇਤਾਦੌ ਸਂਹਤਾ ਵੇਦਾਃ ਕੇਵਲਂ ਧਰ੍ਮਸੇਤਵਃ ਸਂਰੋਧਾਦਾਯੁषਸ਼੍ਚੈਵ ਵ੍ਯਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਚ ਤੇ ऋषਯਸ੍ਤਪਸਾ ਵੇਦਾਨ੍ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਮਧੀਯਤੇ
ਤ੍ਰੇਤਾ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਵੇਦ ਇਕੱਠੇ ਸਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਅਧਾਰ ਸਨ; ਪਰ ਆਯੁ ਦੀ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਕਰਕੇ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੰਡੇ ਗਏ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਵੇਦ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੜ੍ਹੇ।
ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਾ ਦਿਵ੍ਯਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਸਂਵृਤਾਃ ਸਾਙ੍ਗਾ ਯਥਾਧਰ੍ਮਂ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ਵਿਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਂ ਤੁ ਵੇਦਵਾਦਾਦ੍ਯਥਾਯੁਗਮ੍
ਦੇਵਤਮਈ ਵੇਦ, ਜੋ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹਨ ਨਾ ਅੰਤ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਾਯੰਭੂ ਨੇ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ; ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਧਰਮ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਰਮ੍ਭਯਜ੍ਞਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਹਵਿਰ੍ਯਜ੍ਞਾ ਵਿਸ਼ਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਪਰਿਚਾਰਯਜ੍ਞਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਜਪਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ
ਆਰੰਭ ਯਜਨ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਹੈ; ਹਵਿਸ ਯਜਨ ਵੈਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸੇਵਾ ਯਜਨ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਲਈ ਹਨ; ਅਤੇ ਜਪ ਯਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਹਨ।
ਤਤਃ ਸਮੁਦਿਤਾ ਵਰ੍ਣਾਸ੍ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਲਿਨਃ ਕ੍ਰਿਯਾਵਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਵਨ੍ਤਃ ਸਮृਦ੍ਧਾਃ ਸੁਖਿਨਸ਼੍ਚ ਵੈ
ਫਿਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਵਰਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਕਰਮ ਕਰਦੇ, ਸੰਤਾਨ ਵਾਲੇ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਸਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਸ਼੍ਚ ਵਿਧੀਯਨ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੈਰ੍ਵਿਸ਼ਃ ਵੈਸ਼੍ਯਾਞ੍ਛੂਦ੍ਰਾ ਅਨੁਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਮਨੁਗ੍ਰਹਾਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੇ, ਵੈਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ, ਸਭ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ।
ਸ਼ੁਭਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਧਰ੍ਮਾ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸਂਕਲ੍ਪਿਤੇਨ ਮਨਸਾ ਵਾਚਾ ਵਾ ਹਸ੍ਤਕਰ੍ਮਣਾ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਹ੍ਯਵਿਕਲੇ ਕਰ੍ਮਾਰਮ੍ਭਃ ਪ੍ਰਸਿਧ੍ਯਤਿ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਨ; ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਬੋਲ, ਜਾਂ ਹੱਥ ਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਿਰੰਤਰ ਅਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ।
ਆਯੂਰੂਪਂ ਬਲਂ ਮੇਧਾ ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਤਾ ਸਰ੍ਵਸਾਧਾਰਣਂ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ ਆਸੀਤ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਤੁ ਵੈ
ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਚੰਗੀ ਆਕਰਤੀ, ਤਾਕਤ, ਬੁੱਧੀ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਧਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਏषਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਥਾਕਰੋਤ੍ ਸਂਹਿਤਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਤਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਬਣਾਈ, ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ, ਮੰਤਰ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵੀ ਦਿੱਤੇ।
ਸਂਹਿਤਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ऋषਿਭਿਰ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤੈਃ ਯਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਤਦਾ ਹ੍ਯੇਵ ਤੁ ਦੈਵਤੈਃ
ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਅਤੇ ਯਜਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ।
ਯਾਮੈਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲੈਰ੍ਜਯੈਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸਾਧਨਸਂਭृਤੈਃ ਵਿਸ਼੍ਵਸृਡ੍ਭਿਸ੍ ਤਥਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਮਹੌਜਸਾ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇ ऽਨ੍ਤਰੇ ਦੇਵੈਸ੍ ਤੇ ਯਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਾਕ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰਾਂ ਨੇ ਮਹਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਫੈਦ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਪੁਜਾਰੀ, ਜਿੱਤ ਵਾਲੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਰੂਰੀ ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਯਜਨ ਕੀਤੇ।
ਸਤ੍ਯਂ ਜਪਸ੍ਤਪੋ ਦਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵਧਰ੍ਮੋ ਯ ਉਚ੍ਯਤੇ ਯਦਾ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਹ੍ਰਸਤੇ ਸ਼ਾਖਾਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਵਰ੍ਧਤੇ
ਸੱਚ, ਜਪ, ਤਪ ਅਤੇ ਦਾਨ — ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਚ ਤਦਾ ਸ਼ੂਰਾ ਆਯੁष੍ਮਨ੍ਤੋ ਮਹਾਬਲਾਃ ਨ੍ਯਸ੍ਤਦਣ੍ਡਾ ਮਹਾਯੋਗਾ ਯਜ੍ਵਾਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮਹਾ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਡੰਡਾ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਯੋਗੀ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਤ੍ਰਾਯਤਾਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਪृਥੁਵਕ੍ਤ੍ਰਾਃ ਸੁਸਂਹਤਾਃ ਸਿਂਹੋਰਸ੍ਕਾ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਤਮਾਤਂਗਗਾਮਿਨਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਚੌੜੇ ਚਿਹਰੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ, ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਛਾਤੀ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਧਨੁਰ੍ਧਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤਿਨਃ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਪੂਰ੍ਣਾਸ੍ਤੇ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪਰਿਮਣ੍ਡਲਾਃ
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਵੱਡੇ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਸਾਰੇ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵੱਡੇ ਬੋਹੜ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧੌ ਤੁ ਸ੍ਮृਤੌ ਬਾਹੂ ਵ੍ਯਾਮੋ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧ ਉਚ੍ਯਤੇ ਵ੍ਯਾਮੇਨ ਸੂਚ੍ਛ੍ਰਯੋ ਯਸ੍ਯ ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤੁ ਦੇਹਿਨਃ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਯਃ ਪਰੀਣਾਹੋ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪਰਿਮਣ੍ਡਲਃ
ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਹਾਂ ਨੂੰ 'ਬੋਹੜ-ਵਾਂਗ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਵਿਆਮ' ਬੋਹੜ ਦਾ ਮਾਪ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਇਸ ਮਾਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਬੋਹੜ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਾਂਗ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਕ੍ਰਂ ਰਥੋ ਮਣਿਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾ ਨਿਧਿਰਸ਼੍ਵੋ ਗਜਸ੍ਤਥਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਸਪ੍ਤ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇ ऽਨ੍ਤਰੇ
ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਰਤਨ ਇਹ ਹਨ: ਚਕਰ, ਰਥ, ਮਣੀ, ਪਤਨੀ, ਖਜਾਨਾ, ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਹਾਥੀ।
ਵਿष੍ਣੋਰਂਸ਼ੇਨ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤਿਨਃ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਹ੍ਯ੍ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇषੁ ਵੈ
ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਜਗਤ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਭੂਤਭਵ੍ਯਾਨਿ ਯਾਨੀਹ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਾਨਿ ਤੇष੍ਵਤ੍ਰ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤਿਨਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਹੋਇਆ, ਹੋ ਰਿਹਾ ਜਾਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਾਰੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਮਰਾਟ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਭਦ੍ਰਾਣੀਮਾਨਿ ਤੇषਾਂ ਚ ਵਿਭਾਵ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਹੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍ ਅਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਾਨਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਬਲਂ ਧਰ੍ਮਂ ਸੁਖਂ ਧਨਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਵਧੀਆ ਤੇ ਅਸਧਾਰਣ ਗੁਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਤਾਕਤ, ਧਰਮ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਧਨ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ੍ਯਾਵਿਰੋਧੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨृਪਤੇਃ ਸਮਮ੍ ਅਰ੍ਥੋ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਕਾਮਸ਼੍ਚ ਯਸ਼ੋ ਵਿਜਯ ਏਵ ਚ
ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਰਾਜਾ ਸਮਾਨ ਤੌਰ ਤੇ ਧਨ, ਧਰਮ, ਇੱਛਾ, ਇਜ਼ਤ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯੇਣਾਣਿਮਾਦ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਭੁਸ਼ਕ੍ਤਿਬਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਤਪਸਾ ਚੈਵ ऋषੀਂਸ੍ਤੇ ऽਭਿਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ
ਵਡਿਆਈ, ਤਾਕਤ, ਸ਼ਕਤੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਛਾੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬਲੇਨਾਭਿਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਤੇਨ ਦਾਨਵਮਾਨਵਾਨ੍ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਸ਼੍ਚੈਵ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥੈਰਮਾਨੁषੈਃ
ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਮਨੁੱਖੀ ਲਕਸ਼ਣਾਂ' ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕੇਸ਼ਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਲਲਾਟੇਨ ਜਿਹ੍ਵਾ ਚ ਪਰਿਮਾਰ੍ਜਨੀ ਸ਼੍ਯਾਮਪ੍ਰਭਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਃ ਸੁਵਂਸ਼ਾਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਜੀਭ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਰੰਗ ਕਾਲਾ, ਚਾਰ ਦੰਦ, ਚੰਗੀ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਆਜਾਨੁਬਾਹਵਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਲਹਸ੍ਤੌ ਵृषਾਕृਤੀ ਪਰਿਣਾਹਪ੍ਰਮਾਣਾਭ੍ਯਾਂ ਸਿਂਹਸ੍ਕਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਮੇਧਿਨਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਘੁੱਟਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੱਥ ਤਾਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ, ਸਰੀਰ ਵੱਧੇ ਵੱਢੇ, ਛਾਤੀ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਮਾਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਮੋਢੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਪਾਦਯੋਸ਼੍ਚਕ੍ਰਮਤ੍ਸ੍ਯੌ ਤੁ ਸ਼ਙ੍ਖਪਦ੍ਮੇ ਚ ਹਸ੍ਤਯੋਃ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਹ੍ਯਜਰਾਮਯਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚਕਰ ਤੇ ਮੱਛੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਹੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਪਚੀਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਅਸਙ੍ਗਾ ਗਤਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਚਤਸ੍ਰਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਸਮੁਦ੍ਰੇषੁ ਪਾਤਾਲੇ ਪਰ੍ਵਤੇषੁ ਚ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਜਗਤ ਦੇ ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਕਦੇ ਰੋਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ: ਅਕਾਸ਼, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਾਤਾਲ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ।
ਇਜ੍ਯਾ ਦਾਨਂ ਤਪਃ ਸਤ੍ਯਂ ਤ੍ਰੇਤਾਧਰ੍ਮਾਸ੍ਤੁ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਤਦਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਧਰ੍ਮੋ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵਿਭਾਗਸ਼ਃ ਮਰ੍ਯਾਦਾਸ੍ਥਾਪਨਾਰ੍ਥਂ ਚ ਦਣ੍ਡਨੀਤਿਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਯਜਨ, ਦਾਨ, ਤਪ ਤੇ ਸੱਚ — ਇਹ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੇ ਧਰਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਰਮ ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਾਇਦੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਨੀਤੀ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਾ ਜਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਅਰੋਗਾਃ ਪੂਰ੍ਣਮਾਨਸਾਃ ਏਕੋ ਵੇਦਸ਼੍ਚਤੁष੍ਪਾਦਸ੍ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਤੁ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਤ੍ਰੀਣਿ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਜੀਵਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ, ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਤੇ ਮਨੋਂ ਪੂਰੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੈਦ ਹਨ, ਤੇ ਲੋਕ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸਮਾਕੀਰ੍ਣਾ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਚ ਕ੍ਰਮੇਣ ਤਾਃ ਏष ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਭਾਵਸ੍ ਤ੍ਰੇਤਾਸਂਖ੍ਯਾਂ ਨਿਬੋਧਤ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਦੀ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਹੈ; ਹੁਣ ਤ੍ਰੇਤਾ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੁਣੋ।