ਅਮਾ ਵਸੇਤਾਮृਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਯਦਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਦਿਵਾਕਰੌ ਏਕਾ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੀ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾ ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਾ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਇਕੋ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੰਦਰਵੀਂ ਰਾਤ 'ਅਮਾਵਾਸ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਤਾਮਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਯਦਾ ਦਰ੍ਸ਼ਂ ਸਮਾਗਤੌ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯੌ ਤੁ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਅਮਾਵਾਸੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ 'ਦਰਸ਼' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਲਵਾਵਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਸ ਕਾਲਃ ਪਰ੍ਵਸਂਧਿषੁ ਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਃ ਕੁਹੂਮਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਕਾਲਸ੍ਤੁ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ
ਅਮਾਵਾਸੀ 'ਤੇ, ਚੰਦ ਦੇ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਸੰਧੀ 'ਤੇ, ਦੋ ਲਵਾ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ 'ਕਹੁ' ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਮਾਂ ਪਰਵ ਦੇ ਸੰਧੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਚਨ੍ਦ੍ਰਾ ਤ੍ਵਮਾਵਾਸ੍ਯਾ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਪ੍ਰਭृਤੀਹ ਵੈ ਦਿਵਾ ਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸੂਰ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤੁ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਸੂਰ੍ਯੇਣ ਸਹਸੋਦ੍ਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਤਸ੍ਤਨਾਤ੍ਤੁ ਵੈ
ਜਦੋਂ ਅਮਾਵਾਸੀ 'ਤੇ ਚੰਦ ਦਿਨ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਉਗਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਲਵੌ ਦ੍ਵੌ ਤੁ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਾਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਰਵਿਃ ਪ੍ਰਤਿਪਚ੍ਛੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਸੂਰ੍ਯਮਣ੍ਡਲਾਤ੍
ਮੱਧ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੋ ਲਵਾ ਮਿਲ ਕੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਦਾ ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਮੁਚ੍ਯਮਾਨਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਤਯੋਰ੍ਮਣ੍ਡਲਯੋਸ੍ਤੁ ਵੈ ਸ ਤਦਾਨ੍ਵਾਹੁਤੇਃ ਕਾਲੋ ਦਰ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਚ ਵषਟ੍ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਏਤਦृਤੁਮੁਖਂ ਜ੍ਞੇਯਮ੍ ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਪਾਰ੍ਵਣਮ੍
ਜਦੋਂ ਦੋ ਗੋਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਨਵਾਹਾਰੀ ਤੇ ਦਰਸ਼ ਦੀ ਵਸ਼ਟ ਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਰੁੱਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਅਮਾਵਾਸੀ ਦਾ ਪਰਵ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵਾ ਪਰ੍ਵ ਤ੍ਵਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇਨ੍ਦੌ ਧਵਲੇ ਤੁ ਵੈ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਿਵਾ ਤ੍ਵਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਗृਹ੍ਯਤੇ ਯੋ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਜਦੋਂ ਅਮਾਵਾਸੀ 'ਤੇ ਦਿਨ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦ ਘਟ ਰਿਹਾ ਤੇ ਫਿੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਵਾਲੀ ਅਮਾਵਾਸੀ ਉਹ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਹੇਤਿ ਕੋਕਿਲੇਨੋਕ੍ਤਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਲਾਤ੍ਸਮਾਪ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਕਾਲਸਂਜ੍ਞਿਤਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾ ਕੁਹੂਃ ਸ੍ਮृਤਾ
ਕੋਕਿਲ 'ਕਹੁ' ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਮਾਵਾਸੀ ਨੂੰ 'ਕਹੁ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ।
ਸਿਨੀਵਾਲੀਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੀਣਸ਼ੇषੋ ਨਿਸ਼ਾਕਰਃ ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ਤ੍ਯਰ੍ਕਂ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਤਦਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਦਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਦੀ ਮਾਪ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਮਾਵਾਸੀ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਿਨੀਵਾਲੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਮਤਿਸ਼੍ਚ ਰਾਕਾ ਚ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਕੁਹੂਸ੍ਤਥਾ ਏਤਾਸਾਂ ਦ੍ਵਿਲਵਃ ਕਾਲਃ ਕੁਹੂਮਾਤ੍ਰਾ ਕੁਹੂਃ ਸ੍ਮृਤਾ
ਅਨੁਮਤੀ, ਰਾਕਾ, ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਤੇ ਕਹੁ—ਇਹ ਚਾਰ; ਦੋ ਲਵਾ ਦਾ ਸਮਾਂ 'ਕਹੁ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਹੁ ਉਸ ਮਾਪ ਨਾਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇष ਪਰ੍ਵਸਂਧੀਨਾਂ ਕਾਲੋ ਵੈ ਦ੍ਵਿਲਵਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਪਰ੍ਵਣਾਂ ਤੁਲ੍ਯਕਾਲਸ੍ਤੁ ਤੁਲ੍ਯਾਹੁਤਿਵषਟ੍ਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਪਰਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਦੋ ਲਵਾ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰਵਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਅਤੇ 'ਵਸ਼ਟ' ਉਚਾਰਣ—all ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਭੂਰ੍ਯਵ੍ਯਤੀਪਾਤੇ ਸਮੇ ਵੈ ਪੂਰ੍ਣਿਮੇ ਉਭੇ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਸ੍ਤੁ ਪਰ੍ਵਕਾਲੋ ਦ੍ਵਿਮਾਤ੍ਰਕਃ
ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਤੇ ਅਮਾਵੱਸ ਦੇ ਦਿਨ, ਪਰਵਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲਃ ਕੁਹੂਸਿਨੀਵਾਲ੍ਯੋਃ ਸਮੁਦ੍ਧੋ ਦ੍ਵਿਲਵਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਅਰ੍ਕਨਿਰ੍ਮਣ੍ਡਲੇ ਸੋਮੇ ਪਰ੍ਵਕਾਲਃ ਕਲਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਕਹੁ ਅਤੇ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਦੋ ਲਵਾ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਰਵਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਆਪੂਰ੍ਯਤੇ ਸੋਮਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤੁ ਪੂਰ੍ਣਿਮਾ ਦਸ਼ਭਿਃ ਪਞ੍ਚਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਕਲਾਭਿਰ੍ਦਿਵਸਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦਸ ਤੇ ਪੰਜ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੇ ਸੋਮੇ ਕਲਾ ਵੈ ਨਾਸ੍ਤਿ षੋਡਸ਼ੀ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੋਮਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਂ ਮਯਾ ਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਿਚ ਸੋਲਵੀਂ ਕਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਘਟਨਾ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਪਿਤਰੋ ਦੇਵਾਃ ਸੋਮਪਾਃ ਸੋਮਵਰ੍ਧਨਾਃ ਆਰ੍ਤਵਾ ऋਤਵੋ ऽਥਾਬ੍ਦਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤਾਨ੍ਭਾਵਯਨ੍ਤਿ ਹਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਿਤਰ, ਜੋ ਸੋਮਾ ਪੀ ਕੇ ਸੋਮਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਲ ਹਨ। ਦੇਵਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਦੇ ਹਨ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਿਤॄਞ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਭੁਜਸ੍ਤੁ ਯੇ ਤੇषਾਂ ਗਤਿਂ ਚ ਸਤ੍ਤਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚੈਵ ਹਿ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ।
ਨ ਮृਤਾਨਾਂ ਗਤਿਃ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਵਾ ਪੁਨਰਾਗਤਿਃ ਤਪਸਾ ਹਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇਨ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਮਾਂਸਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਮਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਜਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਪ ਨਾਲ ਵੀ, ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਅੱਖ ਨਾਲ ਤਾਂ ਹੋਰ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਅਤ੍ਰ ਦੇਵਾਨ੍ਪਿਤॄਂਸ਼੍ਚੈਤੇ ਪਿਤਰੋ ਲੌਕਿਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਤੇषਾਂ ਤੇ ਧਰ੍ਮਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸਾਯੁਜ੍ਯਗਾ ਦ੍ਵਿਜੈਃ
ਇਥੇ ਇਹ ਪਿਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਦੁਜਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਪ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਯਦਿ ਵਾਸ਼੍ਰਮਧਰ੍ਮੇਣ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨੇषੁ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ ਅਨ੍ਯੇ ਚਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸੀਦਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਯੁਕ੍ਤੇषੁ ਕਰ੍ਮਸੁ
ਜਾਂ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਨਾਲ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਇਥੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯੇਣ ਤਪਸਾ ਯਜ੍ਞੇਨ ਪ੍ਰਜਯਾ ਭੁਵਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇਨ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਚੈਵ ਚਾਨ੍ਨਦਾਨੇਨ ਸਪ੍ਤਧਾ
ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ, ਤਪ, ਯਜ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼੍ਰਾਦਧ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਅੰਨ ਦਾਨ—ਇਹ ਸੱਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ।
ਕਰ੍ਮਸ੍ਵੇਤੇषੁ ਯੇ ਸਕ੍ਤਾ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆ ਦੇਹਪਾਤਨਾਤ੍ ਦੇਵੈਸ੍ਤੇ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਮ੍ ਊष੍ਮਪੈਃ ਸੋਮਪੈਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਾ ਦਿਵਿ ਮੋਦਨ੍ਤੇ ਪਿਤृਮਨ੍ਤ ਉਪਾਸਤੇ
ਜੋ ਇਹ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਤਕ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਉੱਤਾਪ ਤੇ ਸੋਮਾ ਪੀਦੇ ਹਨ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਜਾਵਤਾਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੈषਾ ਉਕ੍ਤਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕृਤਾਂ ਚ ਵੈ ਤੇषਾਂ ਨਿਵਾਪੇ ਦਤ੍ਤਂ ਹਿ ਤਤ੍ਕੁਲੀਨੈਸ੍ਤੁ ਬਾਨ੍ਧਵੈਃ
ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹੀ ਕੁਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਿਵਾਪਾ।
ਮਾਸਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਹਿ ਭੁਞ੍ਜਾਨਾਸ੍ ਤੇऽਤ੍ਯੇਤੇ ਸੋਮਲੌਕਿਕਾਃ ਏਤੇ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਪਿਤਰੋ ਮਾਸਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਭੁਜਸ੍ਤੁ ਵੈ
ਮਾਸਿਕ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸੋਮਾ-ਲੌਕਿਕ ਪਿਤਰਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਪਿਤਰ ਮਾਸਿਕ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਤੇਭ੍ਯੋ ऽਪਰੇ ਤੁ ਯੇ ਤ੍ਵਨ੍ਯੇ ਸਂਕੀਰ੍ਣਾਃ ਕਰ੍ਮਯੋਨਿषੁ ਭ੍ਰष੍ਟਾਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਰਮਧਰ੍ਮੇषੁ ਸ੍ਵਧਾਸ੍ਵਾਹਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੋ ਹੋਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਤੇ ਜਨਮ ਮਿਲੇ-ਝਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਵਧਾ ਤੇ ਸਵਾਹਾ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹਨ—
ਭਿਨ੍ਨੇ ਦੇਹੇ ਦੁਰਾਪਨ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰੇਤਭੂਤਾ ਯਮਕ੍ਸ਼ਯੇ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯਨੁਸ਼ੋਚਨ੍ਤੋ ਯਾਤਨਾਸ੍ਥਾਨਮਾਗਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵੱਖ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋਦੇ ਹੋਏ, ਯਾਤਨਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੀਰ੍ਘਾਸ਼੍ਚੈਵਾਤਿਸ਼ੁष੍ਕਾਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਲਾਸ਼੍ਚ ਵਿਵਾਸਸਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਭਿਭੂਤਾਸ੍ਤੇ ਵਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਿਤਸ੍ਤਤਃ
ਲੰਮੇ, ਬਹੁਤ ਸੁੱਕੇ, ਵਿਗੜੇ ਵਾਲ, ਨੰਗੇ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।
ਸਰਿਤ੍ਸਰਸ੍ਤਡਾਗਾਨਿ ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਪਰਾਨ੍ਨਾਨ੍ਯਭਿਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਃ ਕਾਲ੍ਯਮਾਨਾ ਇਤਸ੍ਤਤਃ
ਸਭ ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ, ਤਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਦਮਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ—ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਪਾਤ੍ਯਮਾਨਾ ਯੇ ਯਾਤਨਾਸ੍ਥੇषੁ ਤੇषੁ ਵੈ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲ੍ਯਾਂ ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਂ ਚ ਕੁਮ੍ਭੀਪਾਕੇਦ੍ਧਵਾਲੁਕੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਥਾਵਾਂ 'ਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ, ਵੈਤਰਣੀ ਦਰਿਆ, ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਦੀ ਹੰਡੀ, ਤੇ ਜਲਦੇ ਰੇਤਾਂ—
ਅਸਿਪਤ੍ਤ੍ਰਵਨੇ ਚੈਵ ਪਾਤ੍ਯਮਾਨਾਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨਾਂ ਤੁ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਦੁਃਖਿਤਾਨਾਮ੍ ਅਸ਼ਾਯਿਨਾਮ੍
ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸੀਪੱਤਰ ਦੇ ਜੰਗਲ 'ਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚ—