ਭਗਵਨ੍ਸ ਮਯੋ ਯੇਨ ਗृਹੇਣ ਪ੍ਰਪਲਾਯਿਤਃ ਤਸ੍ਯ ਨੋ ਗਤਿਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਮਯਸ੍ਯ ਚਮਸੋਦ੍ਭਵ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮਾਇਆ ਕਿਹੜੇ ਘਰ ਰਾਹੀਂ ਬਚ ਨਿਕਲਿਆ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਚਮਸਾ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਕੀ ਹਾਲਤ ਹੋਈ।
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਯਾਸ੍ਪਦਮ੍ ਦੇਵਦ੍ਵਿਟ੍ ਤੁ ਮਯਸ਼੍ਚਾਤਃ ਸ ਤਦਾ ਖਿਨ੍ਨਮਾਨਸਃ ਤਤਸ਼੍ਚ੍ਯੁਤੋ ऽਨ੍ਯਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤ੍ਰਾਣਾਰ੍ਥਂ ਵੈ ਚਕਾਰ ਸਃ
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਘਰ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਮਾਇਆ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਮਾਇਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਉਥੋਂ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਹੋਰ ਲੋਕ ਬਣਾਇਆ।
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਦੇਵਤਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਆਪ੍ਤੋਰ੍ਯਾਮਾਃ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਃ ਤਤ੍ਰਾਸ਼ਕ੍ਤਂ ਤਤੋ ਗਨ੍ਤੁਂ ਤਂ ਚੈਕਂ ਪੁਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਥੇ ਵੀ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਮਰ ਹਨ, ਮੌਜੂਦ ਸਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਥੇ ਰਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ਿਵਃ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਦਾਨ੍ ਮਯਾਯੈਵ ਗृਹਾਰ੍ਥਿਨੇ ਵਿਰਰਾਮ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਃ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਚੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨਂ ਚ ਭੂਤੇਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵੇ ਤੁष੍ਟੁਵੁਰੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਮਾਇਆ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਸਰਾ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ, ਸਾਰੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯਮਾਨਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਗਣੈਰ੍ਗਣੇਸ਼ਾਧਿਪਤਿਂ ਤੁ ਮੁਖ੍ਯਮ੍ ਹਰ੍षਾਦ੍ ਵਵਲ੍ਗੁਰ੍ ਜਹਸੁਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਨਨਰ੍ਦੁਸ੍ਤੁ ਵਿषਕ੍ਤਹਸ੍ਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਹੱਸੇ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਪਿਤਾਮਹਂ ਵਨ੍ਦ੍ਯ ਤਤੋ ਮਹੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਚਾਪਂ ਪ੍ਰਵਿਮृਜ੍ਯ ਭੂਤਾਨ੍ ਰਥਾਚ੍ਚ ਸਂਪਤ੍ਯ ਹਰੇषੁਦਗ੍ਧਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਪੁਰਂ ਤਨ੍ਮਕਰਾਲਯੇ ਚ
ਫਿਰ, ਪਿਤਾਮਹ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਕੀਤਾ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਸੜਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਕਰਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਯ ਇਮਂ ਰੁਦ੍ਰਵਿਜਯਂ ਪਠਤੇ ਵਿਜਯਾਵਹਮ੍ ਵਿਜਯਂ ਤਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਯੇषੁ ਦਦਾਤਿ ਵृषਭਧ੍ਵਜਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਰੁਦਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਾਲਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵੱਡਾ ਬਲਦ ਵਾਲਾ ਉਸਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਵਾਪਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇषੁ ਯ ਇਮਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯਿष੍ਯਤਿ ਅਨਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਸਮੇਂ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਪੁੰਨ ਅਣੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਦਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ ਪੁਣ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਪੁਂਸਵਨਂ ਮਹਤ੍ ਇਦਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਚ ਯਾਨ੍ਤਿ ਰੁਦ੍ਰਸਲੋਕਤਾਮ੍
ਇਹ ਪਾਠ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਾਮਨਾ ਲਈ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਥਂ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਮਾਸਿ ਮਾਸਿ ਦਿਵਂ ਨृਪਃ ਐਲਃ ਪੁਰੂਰਵਾਃ ਸੂਤ ਤਰ੍ਪਯੇਤ ਕਥਂ ਪਿਤॄਨ੍ ਏਤਦਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਤਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਪੁਰੂਰਵਾ ਰਾਜਾ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਏਤਦੇਵ ਤੁ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਮਨੁਃ ਸ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍ ਸੂਰ੍ਯਪੁਤ੍ਰਾਯ ਚੋਵਾਚ ਯਥਾ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ
ਇਹੀ ਗੱਲ ਮਨੂ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛੀ ਸੀ। ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਤਸ੍ਯ ਚਾਹਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਤੁ ਐਲਸ੍ਯ ਦਿਵਿ ਸਂਯੋਗਂ ਸੋਮੇਨ ਸਹ ਧੀਮਤਾ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਇਲ ਪੁਰੂਰਵਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸੋਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਮਿਲਾਪ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸੋਮਾਚ੍ਚੈਵਾਮृਤਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤਰ੍ਪਣਂ ਤਥਾ ਸੌਮ੍ਯਾ ਬਰ੍ਹਿषਦਃ ਕਾਵ੍ਯਾ ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਸੋਮ ਤੋਂ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਯ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ, ਕਾਵਯ ਤੇ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ ਪਿਤਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯਦਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਮਾਗਤੌ ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਨਿਵਸਤ ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨਥ ਮਣ੍ਡਲੇ
ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਮਾਵੱਸ ਦੀ ਰਾਤ ਇੱਕੋ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤਦਾ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਦਿਵਾਕਰਨਿਸ਼ਾਕਰੌ ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਮਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਮਾਤਾਮਹਪਿਤਾਮਹੌ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹਰ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਦਾਦਾ-ਪ੍ਰਦਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਤੁ ਤੌ ਤਤ੍ਰ ਕਾਲਾਪੇਕ੍ਸ਼ਃ ਸ ਤਿष੍ਠਤਿ ਪ੍ਰਚਸ੍ਕਨ੍ਦ ਤਤਃ ਸੋਮਮ੍ ਅਰ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮਾਤ੍
ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੋਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਥੱਕ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਐਲਃ ਪੁਰੂਰਵਾ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਮਾਸਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਚਿਕੀਰ੍षਯਾ ਤਤਃ ਸ ਦਿਵਿ ਸੋਮਂ ਵੈ ਹ੍ਯ੍ ਉਪਤਸ੍ਥੇ ਪਿਤॄਨਪਿ
ਵਿਦਵਾਨ ਆਇਲ ਪੁਰੂਰਵਾ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਕੋਲ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਲਵਂ ਕੁਹੂਮਾਤ੍ਰਂ ਚ ਤਾਵੁਭੌ ਤੁ ਨਿਧਾਯ ਸਃ ਸਿਨੀਵਾਲੀਪ੍ਰਮਾਣਾਲ੍ਪਕੁਹੂਮਾਤ੍ਰਵ੍ਰਤੋਦਯੇ
ਉਹ ਦੋ ਮਾਪ Kuhū ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਦੇ ਜਿੰਨਾ। ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਾਲ਼ਾ ਨਿਯਮ ਹੈ।
ਕੁਹੂਮਾਤ੍ਰਂ ਪਿਤ੍ਰੁਦ੍ਦੇਸ਼ਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕੁਹੂਮੁਪਾਸਾਤੇ ਤਮੁਪਾਸ੍ਯ ਤਤਃ ਸੋਮਂ ਕਲਾਪੇਕ੍ਸ਼ੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਜਦ ਉਹ Kuhū ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, Kuhū ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੋਮ ਦੀ ਠੀਕ ਕਲਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਧਾਮृਤਂ ਤੁ ਸੋਮਾਦ੍ਵੈ ਵਸਂਸ੍ਤੇषਾਂ ਚ ਤृਪ੍ਤਯੇ ਦਸ਼ਭਿਃ ਪਞ੍ਚਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸ੍ਵਧਾਮृਤਪਰਿਸ੍ਰਵੈਃ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਭੁਜਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯਤੇ ਪਰਮਾਂਸ਼ੁਭਿਃ
ਸੋਮ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੁਧਾ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਦੱਸ ਤੇ ਪੰਜ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੇ ਪਿਤਰ ਇਸ ਉੱਚੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਦ੍ਯੋ ऽਭਿਕ੍ਸ਼ਰਤਾ ਤੇਨ ਸੌਮ੍ਯੇਨ ਮਧੁਨਾ ਚ ਸਃ ਨਿਵਾਪੇष੍ਵਥ ਦਤ੍ਤੇषੁ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇਣ ਵਿਧਿਨਾ ਤੁ ਵੈ
ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਸੋਮ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਵਧਾਮृਤੇਨ ਸੌਮ੍ਯੇਨ ਤਰ੍ਪਯਾਮਾਸ ਵੈ ਪਿਤॄਨ੍ ਸੌਮ੍ਯਾ ਬਰ੍ਹਿषਦਃ ਕਾਵ੍ਯਾ ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਸੋਮ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸੋਮਯ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ, ਕਾਵਯ ਤੇ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।
ऋਤੁਰਗ੍ਨਿਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਵਿਪ੍ਰੈਰ੍ ऋਤੁਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਵਿਦੁਃ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ऋਤਵਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ऋਤੁਭ੍ਯੋ ਹ੍ਯਾਰ੍ਤਵਾ ਅਭਵਨ੍
ਰਿਤੂਆਂ ਦਾ ਅੱਗ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਿਤੂਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਰਿਤੂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਾਗ ਬਣੇ।
ਪਿਤਰ ऋਤਵੋ ऽਰ੍ਧਮਾਸਾ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ऋਤੁਸੂਨਵਃ ਪਿਤਾਮਹਾਸ੍ਤੁ ऋਤਵੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਬ੍ਦਸੂਨਵਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਦੇਵਾਃ ਪਞ੍ਚਾਬ੍ਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ
ਪਿਤਰ ਰਿਤੂ ਹਨ, ਅੱਧੇ ਮਹੀਨੇ ਰਿਤੂਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਦਾਦੇ ਰਿਤੂ ਹਨ, ਅਮਾਵੱਸ ਸਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਸੌਮ੍ਯਾ ਬਰ੍ਹਿषਦਃ ਕਾਵ੍ਯਾ ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾ ਇਤਿ ਤ੍ਰਿਧਾ ਗृਹਸ੍ਥਾ ਯੇ ਤੁ ਯਜ੍ਵਾਨੋ ਹਵਿਰ੍ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਤਵਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਸ੍ਮृਤਾ ਬਰ੍ਹਿषਦਸ੍ਤੇ ਵੈ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਗਤਾਃ
ਸੌਮਿਆ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ, ਕਾਵ੍ਯ ਅਤੇ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਜੋ ਘਰ-ਵਾਲੇ ਯਜਮਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਹਵਨ ਵਾਲੇ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਰੁੱਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗृਹਮੇਧਿਨਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਵਾਨੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਰ੍ਤਵਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਅष੍ਟਕਾਪਤਯਃ ਕਾਵ੍ਯਾਃ ਪਞ੍ਚਾਬ੍ਦਾਂਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ
ਘਰ-ਵਾਲੇ ਜੋ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਸ਼ਟਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕਾਵ੍ਯ ਹਨ। ਹੁਣ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਸੁਣੋ।
ਤੇषੁ ਸਂਵਤ੍ਸਰੋ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਃ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਤੁ ਪਰਿਵਤ੍ਸਰਃ ਸੋਮਸ੍ ਤ੍ਵਿਡ੍ਵਤ੍ਸਰਸ਼੍ ਚੈਵ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚੈਵਾਨੁਵਤ੍ਸਰਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਲ ਅੱਗ ਹੈ, ਪਰਿਵਤਸਰ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਇਡਵਤਸਰ ਸੋਮ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੁਵਤਸਰ ਵਾਯੂ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵਤ੍ਸਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਞ੍ਚਾਬ੍ਦਾ ਯੇ ਯੁਗਾਤ੍ਮਕਾਃ ਕਾਲੇਨਾਧਿष੍ਠਿਤਸ੍ਤੇषੁ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਸ੍ਰਵਤੇ ਸੁਧਾਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਤਸਰ ਰੁਦਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਯੁਗ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤੇ ਸ੍ਮृਤਾ ਦੇਵਕृਤ੍ਯਾਃ ਸੋਮਪਾਸ਼੍ਚੋष੍ਮਪਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਤਾਂਸ੍ਤੇਨ ਤਰ੍ਪਯਾਮਾਸ ਯਾਵਦਾਸੀਤ੍ਪੁਰੂਰਵਾਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵੀ ਕਰਤੱਬ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਉਸ਼ਮਾ ਪੀਣ ਵਾਲੇ। ਪੁਰੂਰਵਾ ਨੇ ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ ਸੋਮੋ ਮਾਸਿ ਮਾਸਿ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਤਤਃ ਸ੍ਵਧਾਭृਤਂ ਤਦ੍ਵੈ ਪਿਤॄਣਾਂ ਸੋਮਪਾਯਿਨਾਮ੍ ਏਤਤ੍ਤਦਮृਤਂ ਸੋਮਮ੍ ਅਵਾਪ ਮਧੁ ਚੈਵ ਹਿ
ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਮ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਸਵਧਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੋਮ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸਨੇ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਮਧੁ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।