ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਮ੍ਰਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਾਪੋ ਦਿਵਾਰਾਤ੍ਰਿਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਾਤ੍ ਅਸ੍ਤਂ ਗਤੇ ਪੁਨਃ ਸੂਰ੍ਯੇ ਅਹਰ੍ਵੈ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਅਪਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਤਾਮਰ ਰੰਗ ਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਮੁੜ ਅਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਕ੍ਤਂ ਪੁਨਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾ ਹ੍ਯ੍ ਆਪੋ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਾਸੁਰਾਃ ਏਤੇਨ ਕ੍ਰਮਯੋਗੇਣ ਭੂਮ੍ਯਰ੍ਧੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ, ਉੱਤਰ ਤੇ ਦੱਖਣ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ।
ਉਦਯਾਸ੍ਤਮਯੇ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਵਿਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਅਪਃ ਯਸ਼੍ਚਾਸੌ ਤਪਤੇ ਸੂਰ੍ਯਃ ਸੋ ऽਪਃ ਪਿਬਤਿ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ
ਇਥੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਡੁੱਬਣ ਨਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਪਾਦਸ੍ਤ੍ਵੇषੋ ऽਗ੍ਨੀ ਰਕ੍ਤਕੁਮ੍ਭਨਿਭਸ੍ਤੁ ਸਃ ਆਦਤ੍ਤੇ ਸ ਤੁ ਨਾਡੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਹ ਅੱਗ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਹੈ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਲਾਲ ਘੜੇ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਅਪੋ ਨਦੀਸਮੁਦ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਹ੍ਰਦਕੂਪੇਭ੍ਯ ਏਵ ਚ ਤਸ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮਿਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸ਼ੀਤਵਰ੍षੋष੍ਣਨਿਃਸ੍ਰਵਃ
ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਕੂਆਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਠੰਡੀ, ਮੀਂਹ ਤੇ ਗਰਮੀ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਤਾਸਾਂ ਚਤੁਃਸ਼ਤਂ ਨਾਡ੍ਯੋ ਵਰ੍षਨ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਰਮੂਰ੍ਤਯਃ ਚਨ੍ਦਨਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮੇਧ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕੇਤਨਾਸ਼੍ ਚੇਤਨਾਸ੍ਤਥਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਸੌ ਨਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ—ਕੁਝ ਚੰਦਨ ਵਾਂਗ ਸੁਗੰਧਿਤ, ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ, ਕੁਝ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਕੁਝ ਜਾਗਰੂਕ।
ਅਮृਤਾ ਜੀਵਨਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਰਸ਼੍ਮਯੋ ਵृष੍ਟਿਸਰ੍ਜਨਾਃ ਹਿਮੋਦ੍ਭਵਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ऽਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਰਸ਼੍ਮਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਚਨ੍ਦ੍ਰਤਾਰਾਗ੍ਰਹੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਪੀਤਾ ਭਾਨੋਰ੍ਗਭਸ੍ਤਯਃ
ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਜੋ ਮੀਂਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਮਰ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਠੰਡੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਹ ਕਿਰਨਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਚੰਦ, ਤਾਰੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਪੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਾ ਮਧ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਹ੍ਲਾਦਿਨ੍ਯੋ ਹਿਮਸਰ੍ਜਨਾਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਸ਼੍ਚ ਕਕੁਭਸ਼੍ਚੈਵ ਗਾਵੋ ਵਿਸ਼੍ਵਸृਤਸ਼੍ਚ ਯਾਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮੱਧਲੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹਨ, ਕੁਝ ਠੰਡੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਚਿੱਟੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਗਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਸ੍ਤਾ ਨਾਮਤਃ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤੋ ਘਰ੍ਮਸਰ੍ਜਨਾਃ ਸਂਬਿਭ੍ਰਤਿ ਹਿ ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਮਨੁष੍ਯਾਨ੍ਦੇਵਤਾਃ ਪਿਤॄਨ੍
ਇਹ ਤੀਹ ਕਿਰਨਾਂ, ਜੋ ਚਿੱਟੀਆਂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਨੁष੍ਯਾਨੋषਧੀਭਿਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਧਯਾ ਚ ਪਿਤॄਨਪਿ ਅਮृਤੇਨ ਸੁਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਂਤਤਂ ਪਰਿਤਰ੍ਪਯਨ੍
ਮਨੁੱਖ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ, ਪਿਤਰ ਸਵਧਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਸਨ੍ਤੇ ਚੈਵ ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਚ ਸ਼ਨੈਃ ਸਂਤਪਤੇ ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਵਰ੍षਾਸੁ ਚ ਸ਼ਰਦ੍ਯੇਵਂ ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸਂਪ੍ਰਵਰ੍षਤਿ
ਵਸੰਤ ਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਤਿੰਨ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਤੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮੀਂਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਚੈਵ ਹਿਮੋਤ੍ਸਰ੍ਗਸ੍ ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਪੁਨਃ ਓषਧੀषੁ ਬਲਂ ਧਤ੍ਤੇ ਸੁਧਾਂ ਚ ਸ੍ਵਧਯਾ ਪੁਨਃ
ਹੇਮੰਤ ਤੇ ਸ਼ੀਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਠੰਡੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਸਵਧਾ ਦੁਬਾਰਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯੋ ऽਮਰਤ੍ਵਮਮृਤੇ ਤ੍ਰਯਸ੍ ਤ੍ਰਿषੁ ਨਿਯਚ੍ਛਤਿ ਏਵਂ ਰਸ਼੍ਮਿਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਸੌਰਂ ਲੋਕਾਰ੍ਥਸਾਧਕਮ੍
ਸੂਰਜ ਤਿੰਨ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਿਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਅਮਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਿਦ੍ਯਤੇ ऋਤੁਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸਹਸ੍ਰਂ ਬਹੁਧਾ ਪੁਨਃ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਭਾਸ੍ਵਰਂ ਲੋਕਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਨਾਂ ਰੁੱਤਾਂ ਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਸੰਸਾਰ ਵਾਂਗ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਗ੍ਰਹਸੋਮਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਯੋਨਿਰੇਵ ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰ ऋਕ੍ਸ਼ਗ੍ਰਹਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸੂਰ੍ਯਸਮ੍ਭਵਾਃ
ਇਹ ਚੰਦ, ਤਾਰੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਤੇ ਜਣਨੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਚੰਦ-ਮੰਡਲ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁषੁਮ੍ਨਾ ਸੂਰ੍ਯਰਸ਼੍ਮਿਰ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ੀਣਂ ਸ਼ਸ਼ਿਨਮੇਧਤੇ ਹਰਿਕੇਸ਼ਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਤੁ ਯੋ ਵੈ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਯੋਨਿਕृਤ੍
ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਘਟਦਾ ਚੰਦ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰਿਕੇਸ਼ਾ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਤੁ ਰਸ਼੍ਮਿਰਾਪ੍ਯਾਯਯਦ੍ਬੁਧਮ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁਸ਼੍ਚ ਯਃ ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ ਛੁਕ੍ਰਯੋਨਿਸ਼੍ਚ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ
ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਉਹ ਕਿਰਨ ਹੈ ਜੋ ਬੁਧ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਪਾਸੇ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ੁਕਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਵਰ੍ਧਨਸ੍ਤੁ ਯੋ ਰਸ਼੍ਮਿਃ ਸ ਯੋਨਿਰ੍ਲੋਹਿਤਸ੍ਯ ਚ षष੍ਠਸ੍ਤੁ ਹ੍ਯਸ਼੍ਵਭੂ ਰਸ਼੍ਮਿਰ੍ ਯੋਨਿਃ ਸ ਹਿ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ
ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਕਿਰਨ ਮੰਗਲ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਛੇਵੀਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਭੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਰਨ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੈ।
ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਂ ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਪਿ ਰਸ਼੍ਮਿਰਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਸੁਰਾਟ੍ ਨ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਯਤਸ੍ਤਾਨਿ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਤਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਕਿਰਨ ਨੂੰ ਸੁਰਾਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਤਾਰੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਵੈ ਸੂਰ੍ਯਮ੍ ਆਪਤਨ੍ਤਿ ਗਭਸ੍ਤਿਭਿਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਤੇषਾਮਾਦਤ੍ਤੇ ਸੂਰ੍ਯੋ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਤਾ ਤਤਃ
ਇਹ ਖੇਤਰ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਉਹ ਖੇਤਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤਾਰੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਮਾਲ੍ਲੋਕਾਦਮੁਂ ਲੋਕਂ ਤੀਰ੍ਣਾਨਾਂ ਸੁਕृਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ਤਾਰਣਾਤ੍ਤਾਰਕਾ ਹ੍ਯੇਤਾਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਤ੍ਵਾਚ੍ਚੈਵ ਸ਼ੁਕ੍ਲਿਕਾਃ
ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਉਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੇਕ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 'ਤਾਰਕਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ 'ਸ਼ੁਕਲਿਕਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਹਨ।
ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਾਂ ਚ ਵਂਸ਼ਾਨਾਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਤਪਨਸ੍ਤੇਜਸੋ ਯੋਗਾਦ੍ ਆਦਿਤ੍ਯ ਇਤਿ ਗਦ੍ਯਤੇ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਧਰਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਤਪਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ 'ਆਦਿਤਿਆ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਰਵਤਿਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਰ੍ਥੇ ਚ ਧਾਤੁਰੇष ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ ਸ੍ਰਵਣਾਤ੍ਤੇਜਸਸ਼੍ਚੈਵ ਤੇਨਾਸੌ ਸਵਿਤਾ ਸ੍ਮृਤਃ
'ਸ੍ਰਵਤੀ' ਧਾਤੂ ਨੂੰ ਵਹਿਣ ਅਤੇ ਚਲਣ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇਜ ਦੇ ਵਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਵਿਤਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹ੍ਵਰ੍ਥਸ਼੍ਚਨ੍ਦ ਇਤ੍ਯੇष ਪ੍ਰਧਾਨੋ ਧਾਤੁਰੁਚ੍ਯਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਤ੍ਵੇ ਹ੍ਯਮृਤਤ੍ਵੇ ਚ ਸ਼ੀਤਤ੍ਵੇ ਹ੍ਲਾਦਨੇ ऽਪਿ ਚ
'ਚੰਦ' ਧਾਤੂ ਦੇ ਕਈ ਅਰਥ ਹਨ; ਇਹ ਚਿੱਟੇਪਣ, ਅਮਰਤਾ, ਠੰਡਕ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਮੁੱਖ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋਰ੍ਦਿਵ੍ਯੇ ਮਣ੍ਡਲੇ ਭਾਸ੍ਵਰੇ ਖਗੇ ਜਲਤੇਜੋਮਯੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਵृਤ੍ਤਕੁਮ੍ਭਨਿਭੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਅਸਮਾਨੀ ਗੋਲਾਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਬਣੇ, ਚਿੱਟੇ, ਸੋਹਣੇ ਅਤੇ ਗੋਲ ਘੜੇ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਵਸਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮਦੇਵਾਸ੍ਤੁ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ऋषਿਸੂਰ੍ਯਗ੍ਰਹਾਦਯਃ
ਕਰਮ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿਚ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸੂਰਜ, ਗ੍ਰਹਿ ਆਦਿ ਵੀ ਇਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਤਾਨਿ ਦੇਵਗृਹਾਣਿ ਸ੍ਯੁਃ ਸ੍ਥਾਨਾਖ੍ਯਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ ਸੌਰਂ ਸੂਰ੍ਯੋ ऽਵਿਸ਼ਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਸੌਮ੍ਯਂ ਸੋਮਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਇਹ ਥਾਂਵਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਨੇ ਸੂਰਜੀ ਥਾਂ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਚੰਦ ਨੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਈ ਥਾਂ ਵਿਚ।
ਸ਼ੌਕ੍ਰਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋ ऽਵਿਸ਼ਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ षੋਡਸ਼ਾਰਂ ਪ੍ਰਭਾਸ੍ਵਰਮ੍ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ਬृਹਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਲੋਹਿਤਂ ਚਾਪਿ ਲੋਹਿਤਃ
ਸ਼ੁਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਕਰੀ ਥਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਲ੍ਹਾ ਸਪੋਕ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਵੱਡੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਮੰਗਲ ਨੇ ਲਾਲ ਘਰ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰੋ ऽਵਿਸ਼ਤ੍ਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਏਵਂ ਸ਼ਾਨੈਸ਼੍ਚਰਂ ਤਥਾ ਬੁਧੋ ऽਪਿ ਵੈ ਬੁਧਸ੍ਥਾਨਂ ਭਾਨੁਂ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੁਰੇਵ ਚ
ਸ਼ਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਬੁਧ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੁਧੀ ਥਾਂ ਵਿਚ; ਭਾਨੁ ਤੇ ਸਵਰਭਾਨੁ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨਾਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਚ ਜ੍ਯੋਤੀਂषਿ ਸੁਕृਤਾਮ੍ ਏਤੇ ਜ੍ਞੇਯਾ ਦੇਵਗृਹਾਸ੍ਤੁ ਵੈ
ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਜੋ ਤਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ; ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਨੇਕ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।