ਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ ਚ ਤਾਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਃ ਕृष੍ਣਾ ਹ੍ਯਾਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤਿ ਚ ਏਵਂ ਦਿਨਕ੍ਰਮਾਤ੍ਪੀਤੇ ਦੇਵੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਸ਼ਾਕਰੇ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਦੇਵਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਪੀਤ੍ਵਾਰ੍ਧਮਾਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਸੁਰਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੋਪਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਨਿਸ਼ਾਕਰਮ੍
ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਪੀ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਿਤਰ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੇ ਭਾਗੇ ਕਿਂਚਿਚ੍ਛੇषੇ ਨਿਸ਼ਾਕਰੇ ਤਤੋ ऽਪਰਾਹ੍ਣੇ ਪਿਤਰੋ ਜਘਨ੍ਯਦਿਵਸੇ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ ਪੰਦਰਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਦੇ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਪਿਤਰ ਫਿਰ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਕਲਂ ਕਾਲਂ ਸ਼ਿष੍ਟਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਕਲਾਸ੍ਤੁ ਯਾਃ ਵਿਨਿਃਸृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਗਭਸ੍ਤਿਭ੍ਯਸ੍ਤਦਾਮृਤਮ੍
ਉਹ ਦੋ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਕਲਾਵਾਂ ਬਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿੱਠੀ ਵਜੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਰ੍ਧਮਾਸਸਮਾਪ੍ਤੌ ਤੁ ਪੀਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤੇ ऽਮृਤਮ੍ ਸੌਮ੍ਯਾ ਬਰ੍ਹਿषਦਸ਼੍ਚੈਵ ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਨਾਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਸੌਮਯ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਤੇ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤਤ ਪਿਤਰ ਹਨ।
ਕਾਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤੁ ਯੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਪਿਤਰਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਕਾਵ੍ਯਾਃ ਪਞ੍ਚਾਬ੍ਦਾ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਤੇ ਜੋ ਕਾਵ੍ਯ ਪਿਤਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਾਰੇ—ਤੇ ਕਾਵ੍ਯ ਪਿਤਰ ਜੋ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ।
ਸੌਮ੍ਯਾਃ ਸੁਤਪਸੋ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸੌਮ੍ਯਾ ਬਰ੍ਹਿषਦਸ੍ਤਥਾ ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਸ੍ ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਤृਸਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਸੌਮਯ ਪਿਤਰ ਵੱਡੇ ਤਪਸੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੌਮਯ ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਵੀ; ਤਿੰਨ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤਤ ਪਿਤਰ ਵੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ।
ਪਿਤृਭਿਃ ਪੀਯਮਾਨਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤੁ ਵੈ ਕਲਾਮ੍ ਯਾਵਚ੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਾਗਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਸ੍ਤੁ ਸਃ
ਜਦ ਪਿਤਰ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਦੀ ਕਲਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਉਹ ਘਟਦੀ ਰਹੇ, ਉਹ ਭਾਗ ਪੰਦਰਵਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਤਸ੍ਯ ਅਨ੍ਤਰਾ ਪੂਰ੍ਯਤੇ ਪਰਃ ਵृਦ੍ਧਿਕ੍ਸ਼ਯੌ ਵੈ ਪਕ੍ਸ਼ਾਦੌ षੋਡਸ਼੍ਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਨਃ ਮृਤੌ ਏਵਂ ਸੂਰ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਯਵृਦ੍ਧੀ ਨਿਸ਼ਾਕਰੇ
ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਵੀ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਭਾਗ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਵਧਣਾ-ਘਟਣਾ ਪੱਖ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੋਲਵੇਂ ਦਿਨ ਚੰਦ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰਾਤ ਦੇ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਤੇ ਘਟਾਓ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰਾਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੋਸ੍ਤੁ ਰਥਂ ਪੁਨਃ ਅਥ ਤੇਜੋਮਯਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰਃ ਸੋਮਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈ ਰਥਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਰਥ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਸਵਰਭਾਨੁ (ਰਾਹੂ) ਦਾ ਰਥ; ਫਿਰ ਸੋਮਪੁਤ੍ਰ ਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨ ਰਥ।
ਯੁਕ੍ਤੋ ਹਯੈਃ ਪਿਸ਼ਙ੍ਗਸ੍ਤੁ ਦਸ਼ਭਿਰ੍ ਵਾਤਰਂਹਸੈਃ ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਪਿਸ਼ਙ੍ਗਃ ਸਾਰਙ੍ਗੋ ਨੀਲਃ ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਵਿਲੋਹਿਤਃ
ਇਹ ਦਸ ਪੀਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ: ਚਿੱਟੇ, ਪੀਲੇ, ਚਿੱਟੇ-ਕਾਲੇ, ਨੀਲੇ, ਕਾਲੇ ਤੇ ਲਾਲੀਏ।
ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼੍ਚ ਹਰਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪृषਤੋ ਵृष੍ਣਿਰੇਵ ਚ ਦਸ਼ਭਿਸ੍ਤੁ ਮਹਾਭਾਗੈਰ੍ ਉਤ੍ਤਮੈਰ੍ਵਾਤਸਮ੍ਭਵੈਃ
ਚਿੱਟੇ, ਹਰੇ, ਚਿੱਟੇ-ਕਾਲੇ, ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ—ਇਹ ਦਸ ਉੱਚੇ, ਵਧੀਆ ਘੋੜੇ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਉਸ ਰਥ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤੋ ਭੌਮਰਥਸ਼੍ਚਾਪਿ ਅष੍ਟਾਙ੍ਗਃ ਕਾਞ੍ਚਨਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਅष੍ਟਭਿਰ੍ ਲੋਹਿਤੈਰਸ਼੍ਵੈਃ ਸਧ੍ਵਜੈਰ੍ ਅਗ੍ਨਿਸਮ੍ਭਵੈਃ ਸਰ੍ਪਤੇ ऽਸੌ ਕੁਮਾਰੋ ਵੈ ऋਜੁਵਕ੍ਰਾਨੁਵਕ੍ਰਗਃ
ਫਿਰ ਭੂਮਾਰਥ (ਮੰਗਲ) ਦਾ ਰਥ ਵੀ ਅਠ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਠ ਲਾਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਝੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਜੰਮੇ; ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿੱਧਾ, ਵਕਰਾ ਤੇ ਉਲਟਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਅਤਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗਿਰਸੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਦੇਵਾਚਾਰ੍ਯੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ ਗੌਰਾਸ਼੍ਵੇਨ ਤੁ ਰੌਕ੍ਮੇਣ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੇਨ ਵਿਸਰ੍ਪਤਿ
ਫਿਰ, ਅੰਗੀਰਸ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਅਚਾਰਯ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਹਨ, ਪੀਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ 'ਚ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
ਯੁਕ੍ਤੇਨਾष੍ਟਾਭਿਰਸ਼੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਧ੍ਵਜੈਰਗ੍ਨਿਸਮੁਦ੍ਭਵੈਃ ਅਬ੍ਦਂ ਵਸਤਿ ਯੋ ਰਾਸ਼ੌ ਸ੍ਵਦਿਸ਼ਂ ਤੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਅਠ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਯੁਕ੍ਤੇਨਾष੍ਟਾਭਿਰ੍ ਅਸ਼੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਸਧ੍ਵਜੈਰਗ੍ਨਿਸਂਨਿਭੈਃ ਰਥੇਨ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਵੇਗੇਣ ਭਾਰ੍ਗਵਸ੍ਤੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਅਠ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਭਾਰਗਵ (ਸ਼ੁਕਰ) ਉਸ ਰਥ 'ਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰੋ ऽਪ੍ਯਸ਼੍ਵੈਃ ਸਬਲੈਰ੍ ਵਾਤਰਂਹਸੈਃ ਕਾਰ੍ष੍ਣਾਯਸਂ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨਂ ਯਾਤ੍ਯਸੌ ਸ਼ਨਿਃ
ਫਿਰ ਸ਼ਨੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਰਥ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੋਸ੍ਤੁ ਯਥਾष੍ਟਾਸ਼੍ਵਾਃ ਕृष੍ਣਾ ਵੈ ਵਾਤਰਂਹਸਃ ਰਥਂ ਤਮੋਮਯਂ ਤਸ੍ਯ ਵਹਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਸੁਦਂਸ਼ਿਤਾਃ
ਸਵਰਭਾਨੂ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਅੱਠ ਕਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦੇ, ਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਬਣੇ ਰਥ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ।
ਆਦਿਤ੍ਯਨਿਲਯੋ ਰਾਹੁਃ ਸੋਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਰ੍ਵਸੁ ਆਦਿਤ੍ਯਮੇਤਿ ਸੋਮਾਚ੍ਚ ਤਮਸੋ ऽਨ੍ਤੇषੁ ਪਰ੍ਵਸੁ
ਰਾਹੂ, ਜੋ ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਚੰਦ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੱਖਾਂ 'ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਉਹ ਚੰਦ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਹਨੇਰੇ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਕੇਤੁਮਤਸ੍ਤ੍ਵਸ਼੍ਵਾ ਅष੍ਟੌ ਤੇ ਵਾਤਰਂਹਸਃ ਪਲਾਲਧੂਮਵਰ੍ਣਾਭਾਃ ਕ੍ਸ਼ਾਮਦੇਹਾਃ ਸੁਦਾਰੁਣਾਃ
ਫਿਰ ਕੇਤੁਮਤ ਦੇ ਅੱਠ ਘੋੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਵਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪਤਲੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਪਾਲੇ ਦੀ ਧੂੰਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਏਤੇ ਵਾਹਾ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਵੈ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਰਥੈਃ ਸਹ ਸਰ੍ਵੇ ਧ੍ਰੁਵੇ ਨਿਬਦ੍ਧਾਸ੍ਤੇ ਨਿਬਦ੍ਧਾ ਵਾਤਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਵਾਹਨ ਤੇ ਰਥ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਧ੍ਰੂ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਏਤੇ ਵੈ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਮਾਣਾਸ੍ਤੇ ਯਥਾਯੋਗਂ ਵਹਨ੍ਤਿ ਵੈ ਵਾਯ ਯਾਭਿਰਦृਸ਼੍ਯਾਭਿਃ ਪ੍ਰਬਦ੍ਧਾ ਵਾਤਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਾਹਨ, ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਪਰਿਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਤਦ੍ਬਦ੍ਧਾਸ਼੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਗ੍ਰਹਾ ਦਿਵਿ ਯਾਵਤ੍ਤਮਨੁਪਰ੍ਯੇਤਿ ਧ੍ਰੁਵਂ ਚ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਗਣਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਧ੍ਰੂ ਤਾਰੇ ਦੀ ਪੀਛ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਨਦ੍ਯੁਦਕੇ ਨੋਸ੍ਤੁ ਉਦਕੇਨ ਸਹੋਹ੍ਯਤੇ ਤਥਾ ਦੇਵਗृਹਾਣਿ ਸ੍ਯੁਰ੍ ਉਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਾਤਰਂਹਸਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਦੇਵਗृਹਾ ਇਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਹਵਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਤ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਰਾਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ ਤਾਵਨ੍ਤੋ ऽਸ੍ਯ ਮਰੀਚਯਃ ਸਰ੍ਵਾ ਧ੍ਰੁਵਨਿਬਦ੍ਧਾਸ੍ਤਾ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਯੋ ਭ੍ਰਾਮਯਨ੍ਤਿ ਚ
ਜਿੰਨੇ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨੇ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਧ੍ਰੂ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤੈਲਪੀਡਂ ਯਥਾ ਚਕ੍ਰਂ ਭ੍ਰਮਤੇ ਭ੍ਰਾਮਯਨ੍ਤਿ ਵੈ ਤਥਾ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਜ੍ਯੋਤੀਂषਿ ਵਾਤਬਦ੍ਧਾਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੇਲ ਲੱਗਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਪਵਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।
ਅਲਾਤਚਕ੍ਰਵਦ੍ਯਾਨ੍ਤਿ ਵਾਤਚਕ੍ਰੇਰਿਤਾਨਿ ਤੁ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਵਹਤੇ ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਵਹਸ੍ਤੇਨ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਹ ਅਲਾਤ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ, ਹਵਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਧ੍ਰੁਵੇ ਨਿਯੁਕ੍ਤੋ ऽਸੌ ਭ੍ਰਮਤੇ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਗਣਃ ਏष ਤਾਰਾਮਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰੇ ਧ੍ਰੁਵੋ ਦਿਵਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧ੍ਰੂ ਤਾਰੇ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਚਾਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸਤੰਭ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਹ੍ਨਾ ਕੁਰੁਤੇ ਪਾਪਂ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਸ਼ਿ ਮੁਞ੍ਚਤਿ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥਾ ਯਾਵਤ੍ਯਸ੍ਤਾਰਕਾਸ੍ਤੁ ਤਾਃ
ਜੋ ਪਾਪ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਤਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਰ੍षਾਣਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜੀਵੇਤ ਤਾਵਦੇਵਾਧਿਕਾਨਿ ਤੁ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾਕृਤਿਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗੇਨ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਜਿੰਨੇ ਸਾਲ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਦੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ।