ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਵਹਨ੍ਤ੍ਯਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍ ਆਵृਤੋ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਭ੍ਰਮਤੇ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨਿ ਤੁ
ਕਲਪ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਡੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ; ਵਾਲਖਿਲੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰਥਿਤੈਃ ਸ੍ਵਵਚੋਭਿਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ ਸੇਵ੍ਯਤੇ ਗੀਤਨृਤ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਗਣੈਃ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਗੀਤ ਤੇ ਨੱਚ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਤਂਗੈਃ ਪਤਗੈਰਸ਼੍ਵੈਰ੍ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਮਾਣੋ ਦਿਵਸ੍ਪਤਿਃ ਵੀਥ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਾਣਿ ਚਰਤਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਤਥਾ ਸ਼ਸ਼ੀ
ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਪੰਛੀਆਂ, ਪੰਖੀ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਾਰੇ ਤੇ ਚੰਦ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਹ੍ਰਾਸਵृਦ੍ਧੀ ਤਥੈਵਾਸ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮਯਃ ਸੂਰ੍ਯਵਤ੍ਸ੍ਮृਤਾਃ ਤ੍ਰਿਚਕ੍ਰੋਭਯਤੋ ऽਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸ਼ਸ਼ਿਨੋ ਰਥਃ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਧਦੀਆਂ ਤੇ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ; ਚੰਦ ਦਾ ਰਥ ਤਿੰਨ ਪਹੀਆਂ ਤੇ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਾਂ ਗਰ੍ਭਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਰਥਃ ਸਾਸ਼੍ਵਃ ਸਸਾਰਥਿਃ ਸਹਾਰੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰੈਰ੍ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲੈਰ੍ਹਯੋਤ੍ਤਮੈਃ
ਰਥ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥ ਦੇ ਚਲਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਤ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਚਿੱਟੇ, ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਪਹੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਭਿਸ੍ਤੁਰਗੈਰ੍ਦਿਵ੍ਯੈਰ੍ ਅਸਙ੍ਗੈਸ੍ ਤਨ੍ਮਨੋਜਵੈਃ ਸਕृਦ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਰਥੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਹਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਾਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਦਸ ਦੇਵਤਾਈ, ਬਿਨਾ ਜੁੜੇ ਤੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਰਥ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਥ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਗृਹੀਤਾ ਰਥੇ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ ਛ੍ਵੇਤਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਃਸ਼੍ਰਵਾਸ਼੍ਚ ਵੈ ਅਸ਼੍ਵਾਸ੍ਤਮੇਕਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤੇ ਵਹਨ੍ਤੇ ਸ਼ਙ੍ਖਵਰ੍ਚਸਃ
ਉਸ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਵੇਤਾ ਤੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ਰਵਾ ਨਾਮ ਦੇ ਘੋੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਂਪ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਅਜਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਪਥਸ਼੍ਚੈਵ ਵृषੋ ਵਾਜੀ ਨਰੋ ਹਯਃ ਅਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ ਸਪ੍ਤਧਾਤੁਸ਼੍ਚ ਹਂਸੋ ਵ੍ਯੋਮਮृਗਸ੍ਤਥਾ
ਅਜਾ, ਤ੍ਰਿਪਥਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਵਾਜੀ, ਨਰਾ, ਹਯਾ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਸਪਤਧਾਤੁ, ਹੰਸਾ ਤੇ ਵਯੋਮਮ੍ਰਿਗ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਨਾਮਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਦਸ਼ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋ ਹਯਾਃ ਏਵਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸਂ ਦੇਵਂ ਵਹਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮਾਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਦ ਦੇ ਦਸ ਘੋੜੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ, ਚੰਦ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵੈਃ ਪਰਿਵृਤਃ ਸੋਮਃ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸੋਮਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਾਦੌ ਭਾਸ੍ਕਰੇ ਪਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤੇ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ, ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੋਮ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਵੱਖਰਾ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਪੂਰ੍ਯਤੇ ਪਰੋ ਭਾਗਃ ਸੋਮਸ੍ਯ ਤੁ ਅਹਃਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਤਤਃ ਪੀਤਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸੋਮਂ ਯੁਪਗਦ੍ਵ੍ਯਾਪਯਨ੍ ਰਵਿਃ
ਸੋਮ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਭਾਗ ਹਰ ਦਿਨ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਯੂਪ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਸੋਮ ਦੀ ਘਟਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੀਤਂ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਹਂ ਚ ਰਸ਼੍ਮਿਨੈਕੇਨ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ਆਪੂਰਯਨ੍ਦਦੌ ਤੇਨ ਭਾਗਂ ਭਾਗਮਹਃਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੀਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਹਰ ਦਿਨ, ਭਾਗ-ਭਾਗ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਭਰਦਾ ਹੈ।
ਸੁषੁਮ੍ਨਾਪ੍ਯਯਮਾਨਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਵਰ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੈ ਕਲਾਃ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧ੍ਰਸਨ੍ਤਿ ਵੈ ਕृष੍ਣੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਹ੍ਯਾਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤਿ ਚ
ਜਦ ਸੁਸ਼ੁੰਨਾ ਸਮੇਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਲਾਵਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਕਾਲੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸੂਰ੍ਯਵੀਰ੍ਯੇਣ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਤਨੁਃ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਸ਼ੁਕ੍ਲਃ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮਣ੍ਡਲਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚੰਦ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮੁੜ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ, ਪੂਰਾ ਚੰਦ ਮੰਡਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਸੋਮਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇष੍ਵਹਃਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਬਹੁਲਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮ ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਿਨ ਮੁੜ ਭਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਲੇ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀ ਤਕ।
ਅਪਾਂ ਸਾਰਮਯਸ੍ਯੇਨ੍ਦੋ ਰਸਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਕਸ੍ਯ ਚ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਮ੍ਬੁਮਯਂ ਦੇਵਾ ਮਧੁ ਸੌਮ੍ਯਂ ਤਥਾਮृਤਮ੍
ਦੇਵਤਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰਵੱਤ, ਜੋ ਪੂਰਾ ਸੋਮ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਮਿੱਠਾ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਅਮਰ ਹੈ, ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਭृਤਂ ਤ੍ਵਰ੍ਧਮਾਸੇਨ ਅਮृਤਂ ਸੂਰ੍ਯਤੇਜਸਾ ਭਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਮਾਗਤਂ ਸੋਮਂ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਮੁਪਾਸਤੇ
ਅਮ੍ਰਿਤ, ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਲੱਭਦੇ ਹਨ।
ਏਕਰਾਤ੍ਰਂ ਸੁਰਾਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪਿਤृਭਿਰृषਿਭਿਸ਼੍ਚ ਵੈ ਸੋਮਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਾਦੌ ਭਾਸ੍ਕਰਾਭਿਮੁਖਸ੍ਯ ਵੈ
ਇੱਕ ਰਾਤ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੇਵਤਾ ਸੋਮ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਾਲੇ ਪੱਖ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਪਰੇ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਪੀਯਮਾਨਕਲਾਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਤਾਨਿ ਤੁ
ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੁੱਲ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ (ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ) ਹਨ।
ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦੇਵਾਃ ਸੋਮਂ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਵੈ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪੀਯਮਾਨਸ੍ਯ ਕृष੍ਣੇ ਵਰ੍ਧਨ੍ਤਿ ਤਾਃ ਕਲਾਃ
ਦੇਵਤੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਤਿੰਨਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਲਈ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ ਚ ਤਾਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਃ ਕृष੍ਣਾ ਹ੍ਯਾਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤਿ ਚ ਏਵਂ ਦਿਨਕ੍ਰਮਾਤ੍ਪੀਤੇ ਦੇਵੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਸ਼ਾਕਰੇ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਘਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਦੇਵਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਪੀਤ੍ਵਾਰ੍ਧਮਾਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਸੁਰਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚੋਪਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਨਿਸ਼ਾਕਰਮ੍
ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਪੀ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਿਤਰ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੇ ਭਾਗੇ ਕਿਂਚਿਚ੍ਛੇषੇ ਨਿਸ਼ਾਕਰੇ ਤਤੋ ऽਪਰਾਹ੍ਣੇ ਪਿਤਰੋ ਜਘਨ੍ਯਦਿਵਸੇ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ ਪੰਦਰਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਦੇ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਪਿਤਰ ਫਿਰ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਕਲਂ ਕਾਲਂ ਸ਼ਿष੍ਟਾਸ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਕਲਾਸ੍ਤੁ ਯਾਃ ਵਿਨਿਃਸृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਗਭਸ੍ਤਿਭ੍ਯਸ੍ਤਦਾਮृਤਮ੍
ਉਹ ਦੋ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਕਲਾਵਾਂ ਬਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿੱਠੀ ਵਜੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਰ੍ਧਮਾਸਸਮਾਪ੍ਤੌ ਤੁ ਪੀਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤੇ ऽਮृਤਮ੍ ਸੌਮ੍ਯਾ ਬਰ੍ਹਿषਦਸ਼੍ਚੈਵ ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਨਾਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਸੌਮਯ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਤੇ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤਤ ਪਿਤਰ ਹਨ।
ਕਾਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤੁ ਯੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਪਿਤਰਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਕਾਵ੍ਯਾਃ ਪਞ੍ਚਾਬ੍ਦਾ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਤੇ ਜੋ ਕਾਵ੍ਯ ਪਿਤਰ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਾਰੇ—ਤੇ ਕਾਵ੍ਯ ਪਿਤਰ ਜੋ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ।
ਸੌਮ੍ਯਾਃ ਸੁਤਪਸੋ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸੌਮ੍ਯਾ ਬਰ੍ਹਿषਦਸ੍ਤਥਾ ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਸ੍ ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਤृਸਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਸੌਮਯ ਪਿਤਰ ਵੱਡੇ ਤਪਸੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੌਮਯ ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਵੀ; ਤਿੰਨ ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤਤ ਪਿਤਰ ਵੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ।
ਪਿਤृਭਿਃ ਪੀਯਮਾਨਾਯਾਂ ਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤੁ ਵੈ ਕਲਾਮ੍ ਯਾਵਚ੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਾਗਃ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਸ੍ਤੁ ਸਃ
ਜਦ ਪਿਤਰ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਦੀ ਕਲਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਉਹ ਘਟਦੀ ਰਹੇ, ਉਹ ਭਾਗ ਪੰਦਰਵਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਤਸ੍ਯ ਅਨ੍ਤਰਾ ਪੂਰ੍ਯਤੇ ਪਰਃ ਵृਦ੍ਧਿਕ੍ਸ਼ਯੌ ਵੈ ਪਕ੍ਸ਼ਾਦੌ षੋਡਸ਼੍ਯਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਨਃ ਮृਤੌ ਏਵਂ ਸੂਰ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਯਵृਦ੍ਧੀ ਨਿਸ਼ਾਕਰੇ
ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ ਵੀ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਭਾਗ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਵਧਣਾ-ਘਟਣਾ ਪੱਖ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ 'ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੋਲਵੇਂ ਦਿਨ ਚੰਦ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰਾਤ ਦੇ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਤੇ ਘਟਾਓ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰਾਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਰ੍ਭਾਨੋਸ੍ਤੁ ਰਥਂ ਪੁਨਃ ਅਥ ਤੇਜੋਮਯਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰਃ ਸੋਮਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈ ਰਥਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਰਥ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਸਵਰਭਾਨੁ (ਰਾਹੂ) ਦਾ ਰਥ; ਫਿਰ ਸੋਮਪੁਤ੍ਰ ਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨ ਰਥ।