ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਹਿਮੇ ਚ ਵਰ੍षਾਸੁ ਮੁਞ੍ਚਮਾਨਾ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ਧਰ੍ਮਂ ਹਿਮਂ ਚ ਵਰ੍षਂ ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍
ਗਰਮੀ, ਸਰਦੀ ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ, ਠੰਡ ਤੇ ਮੀਂਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗਚ੍ਛਤ੍ਯਸਾਵਨੁਦਿਨਂ ਪਰਿਵृਤ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮੀਨ੍ ਦੇਵਾਨ੍ਪਿਤॄਂਸ਼੍ਚ ਮਨੁਜਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਤਰ੍ਪਯਨ੍ਵੈ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਚ ਕृष੍ਣੇ ਤਦਹਃਕ੍ਰਮੇਣ ਕਾਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ਚੈਵ ਸੁਰਾਃ ਪਿਬਨ੍ਤਿ
ਸੂਰਜ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਚੰਦ ਦੀ ਵਧਦੀ ਤੇ ਘਟਦੀ ਪਖ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਦੇਵਤੇ ਇਹ ਰਸ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਸੇਨ ਤਚ੍ਚਾਮृਤਮਸ੍ਯ ਮृष੍ਟਂ ਸੁਵृष੍ਟਯੇ ਰਸ਼੍ਮਿषੁ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ऽਮृਤਂ ਤਤ੍ਪਿਤਰਃ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਸੌਮ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਕਾਵ੍ਯਾਃ
ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਚੰਗੀ ਮੀਂਹ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਪੀਂਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਤੇ, ਸੋਮਯ ਤੇ ਕਾਵ੍ਯ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਸੂਰ੍ਯੇਣ ਗੋਭਿਰ੍ਹਿ ਵਿਵਰ੍ਧਿਤਾਭਿਰ੍ ਅਦ੍ਭਿਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਾਭਿਃ ਵृष੍ਟ੍ਯਾਭਿਵृष੍ਟਾਭਿਰ੍ ਅਥੌषਧੀਭਿਰ੍ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾ ਅਥਾਨ੍ਨੇਨ ਕ੍ਸ਼ੁਧਂ ਜਯਨ੍ਤਿ
ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਠਾਈਆਂ ਪਾਣੀਆਂ, ਫਿਰ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਪਾਣੀਆਂ, ਤੇ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤृਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਤੇਨਾਰ੍ਧਮਾਸਂ ਸੁਰਾਣਾਂ ਮਾਸਂ ਸੁਧਾਭਿਃ ਸ੍ਵਧਯਾ ਪਿਤॄਣਾਮ੍ ਅਨ੍ਨੇਨ ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਨਿਸ਼ਂ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਸੂਰ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰਿਤਂ ਤਦ੍ਧਿ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਗੋਭਿਃ
ਇਸ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਿਤਰ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਸਵਧਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਵੇਲੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇष ਏਕਚਕ੍ਰੇਣ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ ਤਤ੍ਰ ਤੈਰਕ੍ਰਮੈਰਸ਼੍ਵੈਃ ਸਰ੍ਪਤੇ ऽਸੌ ਦਿਨਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਇਕ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਰਿਰ੍ ਹਰਿਦ੍ਭਿਰ੍ ਹ੍ਰਿਯਤੇ ਤੁਰਂਗਮੈਃ ਪਿਬਤ੍ਯਥਾਪੋ ਹਰਿਭਿਃ ਸਹਸ੍ਰਧਾ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਮੁਞ੍ਚਤ੍ਯਥ ਤਾਸ਼੍ਚ ਯੋ ਹਰਿਃ ਸ ਮੁਹ੍ਯਮਾਨੋ ਹਰਿਭਿਸ੍ਤੁਰਂਗਮੈਃ
ਹਰੀ ਹਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਾਣੀ ਹਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਾਰਾਂ ਵਿਚ ਛੱਡਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਹਰੀ, ਮੋਹ ਵਿਚ, ਤੇਜ਼ ਹਰੀਆਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਰਥੇਨਾਸਾਵ੍ ਏਕਚਕ੍ਰੇਣ ਵੈ ਭ੍ਰਮਨ੍ ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਸਮੁਦ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਭਿਃ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਦ੍ਰੁਤਮ੍
ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਇਕ ਚੱਕਰ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਸੱਤ-ਸੱਤ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਛਨ੍ਦੋਰੂਪੈਸ਼੍ਚ ਤੈਰਸ਼੍ਵੈਰ੍ ਯੁਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰਂ ਤਤਃ ਸ੍ਥਿਤਿਃ ਕਾਮਰੂਪੈਃ ਸਕृਦ੍ਯੁਕ੍ਤੈਃ ਕਾਮਗੈਸ੍ਤੈਰ੍ਮਨੋਜਵੈਃ
ਉਹ ਚੰਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚੱਕਰ ਜੁੜਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਠੀਕ ਰਹਿਣ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਇਕ ਵਾਰ ਜੋੜਿਆਂ, ਮਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਰਿਤੈਰਵ੍ਯਥੈਃ ਪਿਙ੍ਗੈਰ੍ ਈਸ਼੍ਵਰੈਰ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਭਿਃ ਬਾਹ੍ਯਤੋ ऽਨਨ੍ਤਰਂ ਚੈਵ ਮਣ੍ਡਲਂ ਦਿਵਸਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਹਰੇ, ਅਟੱਲ, ਪਿੰਗਲ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ—ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ—ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਮੰਡਲ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਵਹਨ੍ਤ੍ਯਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍ ਆਵृਤੋ ਵਾਲਖਿਲ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਭ੍ਰਮਤੇ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨਿ ਤੁ
ਕਲਪ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਡੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ; ਵਾਲਖਿਲੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਗ੍ਰਥਿਤੈਃ ਸ੍ਵਵਚੋਭਿਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ ਸੇਵ੍ਯਤੇ ਗੀਤਨृਤ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਗਣੈਃ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਗੀਤ ਤੇ ਨੱਚ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਤਂਗੈਃ ਪਤਗੈਰਸ਼੍ਵੈਰ੍ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਮਾਣੋ ਦਿਵਸ੍ਪਤਿਃ ਵੀਥ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਾਣਿ ਚਰਤਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਤਥਾ ਸ਼ਸ਼ੀ
ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਪੰਛੀਆਂ, ਪੰਖੀ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਾਰੇ ਤੇ ਚੰਦ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਹ੍ਰਾਸਵृਦ੍ਧੀ ਤਥੈਵਾਸ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮਯਃ ਸੂਰ੍ਯਵਤ੍ਸ੍ਮृਤਾਃ ਤ੍ਰਿਚਕ੍ਰੋਭਯਤੋ ऽਸ਼੍ਵਸ਼੍ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸ਼ਸ਼ਿਨੋ ਰਥਃ
ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਧਦੀਆਂ ਤੇ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ; ਚੰਦ ਦਾ ਰਥ ਤਿੰਨ ਪਹੀਆਂ ਤੇ ਦੋਨੋਂ ਪਾਸੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਾਂ ਗਰ੍ਭਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਰਥਃ ਸਾਸ਼੍ਵਃ ਸਸਾਰਥਿਃ ਸਹਾਰੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰੈਰ੍ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲੈਰ੍ਹਯੋਤ੍ਤਮੈਃ
ਰਥ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥ ਦੇ ਚਲਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਤ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਚਿੱਟੇ, ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਪਹੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਭਿਸ੍ਤੁਰਗੈਰ੍ਦਿਵ੍ਯੈਰ੍ ਅਸਙ੍ਗੈਸ੍ ਤਨ੍ਮਨੋਜਵੈਃ ਸਕृਦ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਰਥੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਹਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਾਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਦਸ ਦੇਵਤਾਈ, ਬਿਨਾ ਜੁੜੇ ਤੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਰਥ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਥ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਗृਹੀਤਾ ਰਥੇ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ ਛ੍ਵੇਤਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਃਸ਼੍ਰਵਾਸ਼੍ਚ ਵੈ ਅਸ਼੍ਵਾਸ੍ਤਮੇਕਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤੇ ਵਹਨ੍ਤੇ ਸ਼ਙ੍ਖਵਰ੍ਚਸਃ
ਉਸ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਵੇਤਾ ਤੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ਰਵਾ ਨਾਮ ਦੇ ਘੋੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਂਪ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਅਜਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਪਥਸ਼੍ਚੈਵ ਵृषੋ ਵਾਜੀ ਨਰੋ ਹਯਃ ਅਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ ਸਪ੍ਤਧਾਤੁਸ਼੍ਚ ਹਂਸੋ ਵ੍ਯੋਮਮृਗਸ੍ਤਥਾ
ਅਜਾ, ਤ੍ਰਿਪਥਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਵਾਜੀ, ਨਰਾ, ਹਯਾ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਸਪਤਧਾਤੁ, ਹੰਸਾ ਤੇ ਵਯੋਮਮ੍ਰਿਗ — ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਨਾਮਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਦਸ਼ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋ ਹਯਾਃ ਏਵਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸਂ ਦੇਵਂ ਵਹਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮਾਯੁਗਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਦ ਦੇ ਦਸ ਘੋੜੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ, ਚੰਦ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵੈਃ ਪਰਿਵृਤਃ ਸੋਮਃ ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸੋਮਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ਾਦੌ ਭਾਸ੍ਕਰੇ ਪਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤੇ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ, ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੋਮ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਵੱਖਰਾ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਪੂਰ੍ਯਤੇ ਪਰੋ ਭਾਗਃ ਸੋਮਸ੍ਯ ਤੁ ਅਹਃਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਤਤਃ ਪੀਤਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸੋਮਂ ਯੁਪਗਦ੍ਵ੍ਯਾਪਯਨ੍ ਰਵਿਃ
ਸੋਮ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਭਾਗ ਹਰ ਦਿਨ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਯੂਪ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਸੋਮ ਦੀ ਘਟਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੀਤਂ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ਾਹਂ ਚ ਰਸ਼੍ਮਿਨੈਕੇਨ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ਆਪੂਰਯਨ੍ਦਦੌ ਤੇਨ ਭਾਗਂ ਭਾਗਮਹਃਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਲਈ, ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੀਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਹਰ ਦਿਨ, ਭਾਗ-ਭਾਗ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਭਰਦਾ ਹੈ।
ਸੁषੁਮ੍ਨਾਪ੍ਯਯਮਾਨਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਵਰ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੈ ਕਲਾਃ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧ੍ਰਸਨ੍ਤਿ ਵੈ ਕृष੍ਣੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਹ੍ਯਾਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤਿ ਚ
ਜਦ ਸੁਸ਼ੁੰਨਾ ਸਮੇਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਲਾਵਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਕਾਲੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸੂਰ੍ਯਵੀਰ੍ਯੇਣ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਤਨੁਃ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਸ਼ੁਕ੍ਲਃ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮਣ੍ਡਲਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚੰਦ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮੁੜ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ, ਪੂਰਾ ਚੰਦ ਮੰਡਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਸੋਮਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇष੍ਵਹਃਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਪ੍ਰਭृਤਿ ਬਹੁਲਸ੍ਯ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮ ਚਿੱਟੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਿਨ ਮੁੜ ਭਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਲੇ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀ ਤਕ।
ਅਪਾਂ ਸਾਰਮਯਸ੍ਯੇਨ੍ਦੋ ਰਸਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਕਸ੍ਯ ਚ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯਮ੍ਬੁਮਯਂ ਦੇਵਾ ਮਧੁ ਸੌਮ੍ਯਂ ਤਥਾਮृਤਮ੍
ਦੇਵਤਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰਵੱਤ, ਜੋ ਪੂਰਾ ਸੋਮ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਮਿੱਠਾ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਤੇ ਅਮਰ ਹੈ, ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਭृਤਂ ਤ੍ਵਰ੍ਧਮਾਸੇਨ ਅਮृਤਂ ਸੂਰ੍ਯਤੇਜਸਾ ਭਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਮਾਗਤਂ ਸੋਮਂ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਮੁਪਾਸਤੇ
ਅਮ੍ਰਿਤ, ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ, ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਲੱਭਦੇ ਹਨ।
ਏਕਰਾਤ੍ਰਂ ਸੁਰਾਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪਿਤृਭਿਰृषਿਭਿਸ਼੍ਚ ਵੈ ਸੋਮਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਾਦੌ ਭਾਸ੍ਕਰਾਭਿਮੁਖਸ੍ਯ ਵੈ
ਇੱਕ ਰਾਤ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੇਵਤਾ ਸੋਮ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਾਲੇ ਪੱਖ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਪਰੇ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਪੀਯਮਾਨਕਲਾਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਚ੍ਛਤਾਨਿ ਤੁ
ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੁੱਲ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ (ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ) ਹਨ।
ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦੇਵਾਃ ਸੋਮਂ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਵੈ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਪੀਯਮਾਨਸ੍ਯ ਕृष੍ਣੇ ਵਰ੍ਧਨ੍ਤਿ ਤਾਃ ਕਲਾਃ
ਦੇਵਤੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਤਿੰਨਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਲਈ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।