ਕਾਲੇ ਯਥੋਕ੍ਤੇ ਸਂਜਾਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵਮੁਖੋਦ੍ਗਤੇ ਸ਼ृਙ੍ਗੀ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੂਵਾਥ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰੂਪੀ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਜਦੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸਿੰਗ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—ਜਨਾਰਦਨ ਮੱਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ।
ਭੁਜਂਗੋ ਰਜ੍ਜੁਰੂਪੇਣ ਮਨੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮੁਪਾਗਮਤ੍ ਭੂਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸਮਾਕृष੍ਯ ਯੋਗੇਨਾਰੋਪ੍ਯ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍
ਇੱਕ ਸੱਪ ਰੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਨੂ ਦੇ ਪਾਸ ਆਇਆ; ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋਗ ਨਾਲ ਨੌਕ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ।
ਭੁਜਂਗਰਜ੍ਜ੍ਵਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਨਾਵਮਯੋਜਯਤ੍ ਉਪਰ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍
ਸੱਪ-ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਨੌਕ ਨੂੰ ਮੱਛੀ ਦੀ ਸਿੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ; ਨੌਕ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਆਭੂਤਸਮ੍ਪ੍ਲਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਤੀਤੇ ਯੋਗਸ਼ਾਯਿਨਾ ਪृष੍ਟੇਨ ਮਨੁਨਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰੂਪਿਣਾ ਤਦਿਦਾਨੀਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਮृषਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਤੂਫਾਨ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਮਨੂ ਨੇ ਜੋਗ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਮੱਛੀ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਗਿਆਨ ਪੁੱਛਿਆ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮੋ।
ਯਦ੍ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਪੁਰਾ ਪृष੍ਟਃ ਸृष੍ਟ੍ਯਾਦਿਕਮਹਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਤਦ੍ ਏਵੈਕਾਰ੍ਣਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਨੁਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੇਸ਼ਵਮ੍
ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ — ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਦਿ ਬਾਰੇ — ਉਹੀ ਸਵਾਲ ਮਨੂ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਲਯਂ ਚੈਵ ਵਂਸ਼ਾਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਿ ਚ ਵਂਸ਼੍ਯਾਨੁਚਰਿਤਂ ਚੈਵ ਭੁਵਨਸ੍ਯ ਚ ਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਲੈ, ਵੰਸ਼ਾਂ, ਮਨੂਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਦਾਨਧਰ੍ਮਵਿਧਿਂ ਚੈਵ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਲ੍ਪਂ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵਿਭਾਗਂ ਚ ਤਥੇष੍ਟਾਪੂਰ੍ਤਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਰੀਤ, ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਵੰਡ, ਅਤੇ ਯਜਨ ਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ।
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਦਿ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭੁਵਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਤ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਜਾਣਿਆ; ਤੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਧਰਮ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾ।
ਮਹਾਪ੍ਰਲਯਕਾਲਾਨ੍ਤ ਏਤਦਾਸੀਤ੍ਤਮੋਮਯਮ੍ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਮਿਵ ਚਾਤਰ੍ਕ੍ਯਮ੍ ਅਪ੍ਰਜ੍ਞਾਤਮਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਮਹਾ-ਪ੍ਰਲੈ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ — ਬਹੁਤ ਗਹਿਰਾ, ਅਜਾਣ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ।
ਅਵਿਜ੍ਞੇਯਮਵਿਜ੍ਞਾਤਂ ਜਗਤ੍ ਸ੍ਥਾਸ੍ਨੁ ਚਰਿष੍ਣੁ ਚ ਤਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਰ੍ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਭਵਃ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਅਜਾਣ ਤੇ ਅਣਜਾਣ ਸੀ; ਫਿਰ, ਸਵੈ-ਜਨਮਿਆ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਪੁੰਨ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ ਉਭਰਿਆ।
ਵ੍ਯਞ੍ਜਯਨ੍ਨੇਤਦਖਿਲਂ ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਤ੍ ਤਮੋਨੁਦਃ ਯੋ ऽਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ਪਰੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦ੍ ਅਣੁਰ੍ ਜ੍ਯਾਯਾਨ੍ ਸਨਾਤਨਃ ਨਾਰਾਯਣ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਸ ਏਕਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਉਦ੍ਬਭੌ
ਜੋ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਰਗਟ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸੁਖਮ, ਸਦੀਵੀ, ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉਭਰਿਆ।
ਯਃ ਸ਼ਰੀਰਾਦ੍ ਅਭਿਧ੍ਯਾਯ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਿਵਿਧਂ ਜਗਤ੍ ਅਪ ਏਵ ਸਸਰ੍ਜਾਦੌ ਤਾਸੁ ਵੀਰ੍ਯਮ੍ ਅਵਾਸृਜਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬੀਜ ਰੱਖਿਆ।
ਤਦੇਵਾਣ੍ਡਂ ਸਮਭਵਦ੍ ਧੇਮਰੂਪ੍ਯਮਯਂ ਮਹਤ੍ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸੂਰ੍ਯਾਯੁਤਸਮਪ੍ਰਭਮ੍
ਉਹ ਹੀ ਮਹਾਂ ਅੰਡ ਬਣ ਗਿਆ, ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵਾਤ੍ਮਸਮ੍ਭਵਃ ਪ੍ਰਭਾਵਾਦ੍ ਅਪਿ ਤਦ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿष੍ਣੁਤ੍ਵਮ੍ ਅਗਮਤ੍ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਮਹਾਂ ਤੇਜ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਵਿਆਪਕਤਾ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
ਤਦਨ੍ਤਰ੍ਭਗਵਾਨੇष ਸੂਰ੍ਯਃ ਸਮਭਵਤ੍ਪੁਰਾ ਆਦਿਤ੍ਯਸ਼੍ਚਾਦਿਭੂਤਤ੍ਵਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਠਨ੍ਨ੍ ਅਭੂਤ੍
ਉਸ ਅੰਡ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮਿਆ; ਆਦਿ ਭੂਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਦਿਵਂ ਭੂਮਿਂ ਸਮਕਰੋਤ੍ ਤਦਣ੍ਡਸ਼ਕਲਦ੍ਵਯਮ੍ ਸ ਚਾਕਰੋਦ੍ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾ ਮਧ੍ਯੇ ਵ੍ਯੋਮ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਅੰਡ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਬਣਾਈ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਦੀਵੀ ਆਕਾਸ਼ ਰਚਿਆ।
ਨਦ੍ਯੋ ऽਣ੍ਡਨਾਮ੍ਨਃ ਸਂਭੂਤਾਃ ਪਿਤਰੋ ਮਨਵਸ੍ ਤਥਾ ਸਪ੍ਤ ਯੇ ऽਮੀ ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ ਚ ਤੇ ऽਪਿ ਚਾਨ੍ਤਰ੍ਜਲੋਦ੍ਭਵਾਃ ਲਵਣੇਕ੍ਸ਼ੁਸੁਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਨਦੀਆਂ ਮਹਾਂ ਅੰਡ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਮਨੂ ਵੀ; ਇਹ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣੇ, ਲੂਣ, ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ, ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ।
ਸ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ ਅਭੂਦ੍ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ ਅਰਿਨ੍ਦਮ ਤਤ੍ਤੇਜਸਸ਼੍ ਚ ਤਤ੍ਰੈष ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਃ ਸਮਜਾਯਤ
ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜੋ ਰਚਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੇਜ ਤੋਂ ਮਾਰਤੰਡ ਸੂਰਜ ਉਥੇ ਜਨਮਿਆ।
ਮृਤੇ ऽਣ੍ਡੇ ਜਾਯਤੇ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਸ੍ ਤੇਨ ਸਂਸ੍ਮृਤਃ ਰਜੋਗੁਣਮਯਂ ਯਤ੍ਤਦ੍ ਰੂਪਂ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ ਅਭੂਲ੍ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ
ਮਹਾਂ ਅੰਡ ਦੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਾਰਤੰਡ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਭਗਵਾਨ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਿਤਾਮਹ ਬਣਿਆ।
ਯੇਨ ਸृष੍ਟਂ ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਮ੍ ਤਮਵੇਹਿ ਰਜੋਰੂਪਂ ਮਹਤ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਉਦਾਹृਤਮ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ — ਦੇਵ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ — ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਰਜੋ ਗੁਣ ਦਾ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਲਓ।
ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਤ੍ਵਮ੍ ਅਗਮਤ੍ ਕਸ੍ਮਾਲ੍ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ ਕਥਂ ਤੁ ਲੋਕਾਨ੍ ਅਸृਜਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰਃ
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਚਾਰ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ?
ਤਪਸ਼੍ ਚਚਾਰ ਪ੍ਰਥਮਮ੍ ਅਮਰਾਣਾਂ ਪਿਤਾਮਹਃ ਆਵਿਭੂਤਾਸ੍ ਤਥਾ ਵੇਦਾਃ ਸਾਙ੍ਗੋਪਾਙ੍ਗਪਦਕ੍ਰਮਾਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਮਰਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਤਪ ਕਰੀ; ਫਿਰ ਵੇਦ, ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ, ਉਪ-ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪਦਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਸਮੇਤ ਪਰਗਟ ਹੋਏ।
ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਬ੍ਦਮਯਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ਼ਤਕੋਟਿਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਗ੍ਰੰਥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਧੁਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੌ ਕਰੋੜ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਚ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਵੇਦਾਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਵਿਨਿਃਸृਤਾਃ ਮੀਮਾਂਸਾਨ੍ਯਾਯਵਿਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਪ੍ਰਮਾਣਾष੍ਟਕਸਂਯੁਤਾਃ
ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੇਦ ਨਿਕਲੇ, ਨਾਲ ਹੀ ਮੀਮਾਂਸਾ, ਨਿਆਇ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਠ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵੇਦਾਭ੍ਯਾਸਰਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਕਾਮਸ੍ਯ ਮਾਨਸਾਃ ਮਨਸਃ ਪੂਰ੍ਵਸृष੍ਟਾ ਵੈ ਜਾਤਾ ਯਤ੍ ਤੇਨ ਮਾਨਸਾਃ
ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ-ਜਨਮ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨ-ਜਨਮ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਰੀਚਿਰ੍ ਅਭਵਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਤੋ ऽਤ੍ਰਿਰ੍ ਭਗਵਾਨ੍ ऋषਿਃ ਅਙ੍ਗਿਰਸ਼੍ ਚਾਭਵਤ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰੀਚੀ ਆਇਆ; ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤ੍ਰੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਿਰਸ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੁਲਸਤਿਆ ਆਇਆ।
ਤਤਃ ਪੁਲਹਨਾਮਾ ਵੈ ਤਤਃ ਕ੍ਰਤੁਰ੍ ਅਜਾਯਤ ਪ੍ਰਚੇਤਾਸ਼੍ ਚ ਤਤਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ ਚਾਭਵਤ੍ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਹਾ ਜਨਮਿਆ; ਫਿਰ ਕ੍ਰਤੁ ਆਇਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰੋ ਭृਗੁਰ੍ ਅਭੂਤ੍ ਤਦ੍ਵਨ੍ ਨਾਰਦੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਚਿਰਾਦ੍ ਅਭੂਤ੍ ਦਸ਼ੇਮਾਨ੍ ਮਾਨਸਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮੁਨੀਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਅਜਿਜਨਤ੍
ਭ੍ਰਿਗੁ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਵੀ ਆ ਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਸ ਮਨ-ਜਨਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਾਰੀਰਾਨ੍ ਅਥ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਾਤृਹੀਨਾਨ੍ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਾਦ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ ਅਜਾਯਤ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ: ਉਸ ਦੇ ਸੱਜੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਦਕ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਜਨਮਿਆ।
ਧਰ੍ਮਃ ਸ੍ਤਨਾਨ੍ਤਾਦ੍ ਅਭਵਦ੍ ਧृਦਯਾਤ੍ ਕੁਸੁਮਾਯੁਧਃ ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯਾਦ੍ ਅਭਵਤ੍ ਕ੍ਰੋਧੋ ਲੋਭਸ਼੍ ਚਾਧਰਸਂਭਵਃ
ਧਰਮ ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਾਮਦੇਵ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਤੋਂ, ਗੁੱਸਾ ਭੌਂਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਆਇਆ।