ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾ ਨਿਰਭੀਮਾਨਾ ਨਿਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਨਿष੍ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਃ ਲੋਕਪਾਲਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤ੍ਵੇਤੇ ਲੋਕਾਲੋਕੇ ਚਤੁਰ੍ਦਿਸ਼ਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦੀਆਂ ਚੌਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਦੁਵਿਧਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਸੰਪਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।
ਉਤ੍ਤਰਂ ਯਦਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਦੇਵਰ੍षਿਸੇਵਿਤਮ੍ ਪਿਤृਯਾਨਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਪਨ੍ਥਾ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਪਥਾਦ੍ਬਹਿਃ
ਅਗਸਤਿਆ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਚੋਟੀ, ਜੋ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਨਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਸਤੇ ਪ੍ਰਜਾਕਾਮਾ ऋषਯੋ ਯੇ ऽਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਿਣਃ ਲੋਕਸ੍ਯ ਸਂਤਾਨਕਰਾਃ ਪਿਤृਯਾਨੇ ਪਥਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਥੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭੂਤਾਰਮ੍ਭਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਆਸ਼ਿषਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਾਂ ਪਤੇ ਪ੍ਰਾਰਭਨ੍ਤੇ ਲੋਕਕਾਮਾਸ੍ ਤੇषਾਂ ਪਨ੍ਥਾਃ ਸ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਿਹੜੇ ਸੰਸਾਰਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚਲਿਤਂ ਤੇ ਪੁਨਰ੍ਧਰ੍ਮਂ ਸ੍ਥਾਪਯਨ੍ਤਿ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ਸਂਤਪ੍ਤਤਪਸਾ ਚੈਵ ਮਰ੍ਯਾਦਾਭਿਃ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਚ
ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਡੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਜ਼ ਤਪ, ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ।
ਜਾਯਮਾਨਾਸ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਵੇ ਵੈ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਨਾਂ ਗृਹੇषੁ ਤੇ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪੂਰ੍ਵੇषਾਂ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਨਿਧਨੇष੍ਵਿਹ
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਿੱਛਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਿੱਛਲੇ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਥੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ।
ਏਵਮਾਵਰ੍ਤਮਾਨਾਸ੍ਤੇ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤ੍ਯਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍ ਅष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ऋषੀਣਾਂ ਗृਹਮੇਧਿਨਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਅਭੂਤ ਸੰਪਲਵ ਤੱਕ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਚੌਰਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਗ੍ਰਹਸਥ ਰਿਸ਼ੀ।
ਸਵਿਤੁਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਮਾਰ੍ਗਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਵਤਾਂ ਪ੍ਰਸਂਖ੍ਯੈषਾ ਯੇ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਨਿ ਭੇਜਿਰੇ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ, ਉਹ ਅਭੂਤ ਸੰਪਲਵ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਗਿਣਤੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਤੇ ਸਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ।
ਲੋਕਸਂਵ੍ਯਵਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਭੂਤਾਰਮ੍ਭਕृਤੇਨ ਚ ਇਚ੍ਛਾਦ੍ਵੇषਰਤਾਚ੍ਚੈਵ ਮੈਥੁਨੋਪਗਮਾਚ੍ਚ ਵੈ
ਸੰਸਾਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਵੈਰ ਦੀ ਲਗਨ ਨਾਲ, ਤੇ ਮਿਲਣ-ਜੁਲਣ ਰਾਹੀਂ—
ਤਥਾ ਕਾਮਕृਤੇਨੇਹ ਸੇਵਨਾਦ੍ਵਿषਯਸ੍ਯ ਚ ਇਤ੍ਯੇਤੈਃ ਕਾਰਣੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਨੀਹ ਭੇਜਿਰੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਕਰਮ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਥੇ ਸਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ।
ਪ੍ਰਜੌषਣਿਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋ ਦ੍ਵਾਪਰੇष੍ਵਿਹ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਸਂਤਤਿਂ ਤੇ ਜੁਗੁਪ੍ਸਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਜਿਤਸ੍ਤੁ ਤੈਃ
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਜਉਸ਼ਣੀ ਨਾਮ ਦੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਇਥੇ ਜਨਮ ਲਏ; ਉਹ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਤੋਂ ਹਟ ਗਏ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਏ।
ਅष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੇषਾਮਪ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਾਮ੍ ਉਦਕ੍ਪਨ੍ਥਾ ਨ ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਨ, ਚੌਰਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਰਸਤਾ dissolution ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤੇ ਸਂਪ੍ਰਯੋਗਾਲ੍ਲੋਕਸ੍ਯ ਮਿਥੁਨਸ੍ਯ ਚ ਵਰ੍ਜਨਾਤ੍ ਈਰ੍ष੍ਯਾਦ੍ਵੇषਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਭੂਤਾਰਮ੍ਭਵਿਵਰ੍ਜਨਾਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਪਰ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਜੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰਕ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਈਰਖਾ ਤੇ ਵੈਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚਦੇ ਰਹੇ,
ਤਤੋ ऽਨ੍ਯਕਾਮਸਂਯੋਗਸ਼ਬ੍ਦਾਦੇਰ੍ ਦੋषਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ਇਤ੍ਯੇਤੈਃ ਕਾਰਣੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਸ੍ ਤੇ ऽਮृਤਤ੍ਵਂ ਹਿ ਭੇਜਿਰੇ
ਫਿਰ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ, ਆਵਾਜ਼ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਜੋ ਖਾਮੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਰਨ ਬਣੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।
ਆਭੂਤਸਮ੍ਪ੍ਲਵਸ੍ਥਾਨਾਮ੍ ਅਮृਤਤ੍ਵਂ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸ੍ਥਿਤਿਕਾਲੋ ਹਿ ਨ ਪੁਨਰ੍ਮਾਰਗਾਮਿਣਾਮ੍
ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਤੱਕ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਰਾਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭ੍ਰੂਣਹਤ੍ਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਦਿਪਾਪਪੁਣ੍ਯਨਿਭੈਃ ਪਰਮ੍ ਆਭੂਤਸਮ੍ਪ੍ਲਵਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਃ
ਭ੍ਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਵਰਗੇ ਪਾਪ ਜਾਂ ਪੁੰਨ ਦੇ ਫਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਰਧਵ ਰੇਤਾ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵੋਤ੍ਤਰਮृषਿਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਧ੍ਰੁਵੋ ਯਤ੍ਰਾਨੁਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਏਤਦ੍ਵਿष੍ਣੁਪਦਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਤृਤੀਯਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਭਾਸ੍ਵਰਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਧ੍ਰੁਵ ਅਟੱਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਤੀਜਾ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ, ਦਿਵਿਆ ਲੋਕ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਨ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ ਧਰ੍ਮੇ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਯੇ ਤੁ ਲੋਕਸ੍ਯ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਥਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਮ੍ ਅਬ੍ਰੁਵਂਲ੍ਲੌਮਹਰ੍षਣਿਮ੍ ਸੂਰ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋਸ਼੍ ਚਾਰਂ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਲੌਮਹਰਸ਼ਣ ਤੋਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਚਲਣ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਕਥਮੇਤਾਨਿ ਜ੍ਯੋਤੀਂषਿ ਰਵਿਮਣ੍ਡਲੇ ਅਵ੍ਯੂਹੇਨੈਵ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਤਥਾ ਚਾਸਂਕਰੇਣ ਵਾ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਗੜਬੜ ਦੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ?
ਕਸ਼੍ਚ ਭ੍ਰਾਮਯਤੇ ਤਾਨਿ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਯਦਿ ਵਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਤਦ੍ਵੇਦਿਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਾਮਸ੍ ਤਤੋ ਨਿਗਦ ਸਤ੍ਤਮ
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ? ਅਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਭੂਤਸਂਮੋਹਨਂ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮਪਿ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਤਤ੍ ਸਂਮੋਹਯਤਿ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ—ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਇਹ ਭੁਲਾਵਾ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਵੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ऽਸੌ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਪੁਤ੍ਰੋ ऽਸੌ ਮੇਢੀਭੂਤੋ ਧ੍ਰੁਵੋ ਦਿਵਿ
ਜੋ ਚੌਦਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰ' ਵਜੋਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਧ੍ਰੁਵ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਖੜਾ ਹੈ,
ਸੈष ਭ੍ਰਮਨ੍ਭ੍ਰਾਮਯਤੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯੌ ਗ੍ਰਹੈਃ ਸਹ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਮਨੁਸਰ੍ਪਨ੍ਤਿ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਚਕ੍ਰਵਤ੍
ਉਹ ਆਪ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਤਾਰੇ ਵੀ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯ ਮਨਸਾ ਯੋ ਵੈ ਭ੍ਰਮਤੇ ਜ੍ਯੋਤਿषਾਂ ਗਣਃ ਵਾਤਾਨੀਕਮਯੈਰ੍ ਬਨ੍ਧੈਰ੍ ਧ੍ਰੁਵੇ ਬਦ੍ਧਃ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ
ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਵਾ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਧ੍ਰੁਵ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਭੇਦਸ਼੍ਚ ਯੋਗਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਕਾਲਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ਅਸ੍ਤੋਦਯਾਸ੍ਤਥੋਤ੍ਪਾਤਾ ਅਯਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ, ਮਿਲਾਪ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਣਨਾ, ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਤੇ ਡੁੱਬਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ, ਅਚਾਨਕ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਦੱਖਣੀ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਯਨ,
ਵਿषੁਵਦ੍ਗ੍ਰਹਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਧ੍ਰੁਵੇਰਿਤਮ੍ ਜੀਮੂਤਾ ਨਾਮ ਤੇ ਮੇਘਾ ਯਦੇਭ੍ਯੋ ਜੀਵਸਮ੍ਭਵਃ
ਵਿਸ਼ੁਵ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਧ੍ਰੁਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਜ਼ੀਮੂਤ ਨਾਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਆਵਹਨ੍ਵਾਯੁਰ੍ ਮੇਘਾਸ੍ਤੇ ਤ੍ਵਭਿਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਇਤੋ ਯੋਜਨਮਾਤ੍ਰਾਚ੍ਚ ਅਧ੍ਯਰ੍ਧਵਿਕृਤਾ ਅਪਿ
ਦੂਜਾ ਆਵਹਨ ਵਾਲਾ ਹਵਾ ਹੈ; ਉਹ ਬੱਦਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਤੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਉਹ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵृष੍ਟਿਸਰ੍ਗਸ੍ਤਥਾ ਤੇषਾਂ ਧਾਰਾਸਾਰਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ਪੁष੍ਕਰਾਵਰ੍ਤਕਾ ਨਾਮ ਯੇ ਮੇਘਾਃ ਪਕ੍ਸ਼ਸਮ੍ਭਵਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਗਾਤਾਰ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਜਿਹੜੇ ਬੱਦਲ 'ਪੁਸ਼ਕਰਾਵਰਤਕ' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੰਖਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ।
ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਪਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਵੈ ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਮਹੌਜਸਾ ਕਾਮਗਾਨਾਂ ਸਮृਦ੍ਧਾਨਾਂ ਭੂਤਾਨਾਂ ਨਾਸ਼ਮਿਚ੍ਛਤਾਮ੍
ਇੰਦਰ ਨੇ, ਜਿਹੜੇ ਬੱਦਲ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਮਨਚਾਹੇ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੰਖ ਪਰਬਤਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।