ਮੁਹੂਰ੍ਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾ ਤਾਵਦ੍ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਭੁਵੋ ਭ੍ਰਮਨ੍ ਉਭਯੋਃ ਕਾष੍ਠਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਭ੍ਰਮਤੇ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਤੁ
ਤੀਹ ਪਲਾਂ ਨਾਲ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ; ਦੋ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਤਰਕ੍ਰਮਣੇ ऽਰ੍ਕਸ੍ਯ ਦਿਵਾ ਮਨ੍ਦਗਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਤਸ੍ਯੈਵ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਨਕ੍ਤਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਾ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵੈ ਗਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਦੀ ਚਾਲ ਹੌਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪ੍ਰਕ੍ਰਮੇ ਵਾਪਿ ਦਿਵਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵਿਧੀਯਤੇ ਗਤਿਃ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵੈ ਨਕ੍ਤਂ ਮਨ੍ਦਾ ਚਾਪਿ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚੱਲਣ ਸਮੇਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਦਿਨ ਦੀ ਚਾਲ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਹੌਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਗਤਿਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਵਿਭਜਨ੍ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨਿ ਤੁ ਅਜਵੀਥ੍ਯਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਾਂ ਲੋਕਾਲੋਕਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਲ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਕਰੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਰਾਹ ਤੇ ਲੋਕ-ਅਲੋਕ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ।
ਲੋਕਸਂਤਾਨਤੋ ਹ੍ਯੇष ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਪਥਾਦ੍ਬਹਿਃ ਵ੍ਯੁष੍ਟਿਰ੍ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਭਾ ਸੌਰੀ ਪੁष੍ਕਰਾਤ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਤੋਂ, ਅੱਗ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਜਿੱਥੇ ਤਕ ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਬਾਹ੍ਯਤਸ੍ ਤਾਵਲ੍ ਲੋਕਾਲੋਕਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਃ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤੋ ਗਿਰਿਃ
ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਲੋਕ-ਅਲੋਕ ਪਹਾੜ ਹੈ; ਇਹ ਪਹਾੜ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਃ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਹਾਸ੍ਤਾਰਾਗਣੈਃ ਸਹ
ਇਹ ਪਹਾੜ ਚਮਕਦਾਰ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ-ਚਮਕਦਾਰ ਵੀ, ਪੂਰੀ ਗੋਲਾਕਾਰ, ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਹਨ।
ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ੍ਤੇ ਲੋਕਾਲੋਕਸ੍ਯ ਵੈ ਗਿਰੇਃ ਏਤਾਵਾਨੇਵ ਲੋਕਸ੍ਤੁ ਨਿਰਾਲੋਕਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਲੋਕ-ਅਲੋਕ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੋਕ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਇਤਨਾ ਹੀ ਲੋਕ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨੇਰਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਆਲੋਕਨੇ ਧਾਤੁਰ੍ ਨਿਰਾਲੋਕਸ੍ਤ੍ਵਲੋਕਤਾ ਲੋਕਾਲੋਕੌ ਤੁ ਸਂਧਤ੍ਤੇ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸੂਰ੍ਯਃ ਪਰਿਭ੍ਰਮਨ੍
ਲੋਕ ਚਾਨਣ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਰੇ ਹਨੇਰਾ ਹੈ; ਲੋਕ-ਅਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਧ੍ਯੇਤਿ ਤਾਮਾਹੁਰ੍ ਉषਾਵ੍ਯੁष੍ਟੈਰ੍ਯਥਾਨ੍ਤਰਮ੍ ਉषਾ ਰਾਤ੍ਰਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਵਿਪ੍ਰੈਰ੍ ਵ੍ਯੁष੍ਟਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਅਹਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਸਾਂਝ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ਼ਾ ਤੇ ਵਿਉਸ਼ਟੀ ਵਿਚਕਾਰ; ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਰਾਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਉਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਦਿਨ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਕਲੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਸ੍ਤੁ ਅਹਸ੍ਤੇ ਦਸ਼ ਪਞ੍ਚ ਚ ਹ੍ਰਾਸੋ ਵृਦ੍ਧਿਰਹਰ੍ਭਾਗੈਰ੍ ਦਿਵਸਾਨਾਂ ਯਥਾ ਤੁ ਵੈ
ਇੱਕ ਪਲ ਤੀਹ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦਸ ਤੇ ਪੰਜ ਹਨ; ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਟ-ਵਾਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੈ।
ਸਂਧ੍ਯਾਮੁਹੂਰ੍ਤਮਾਤ੍ਰਾਯਾਂ ਹ੍ਰਾਸਵृਦ੍ਧੀ ਤੁ ਤੇ ऋਤੇ ਲੇਖਾਪ੍ਰਭृਤ੍ਯਥਾਦਿਤ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਮੁਹੂਰ੍ਤਾਗਤੇ ਤੁ ਵੈ
ਸਾਂਝ ਦੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਘਟ-ਵਾਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ; ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤਿੰਨ ਪਲ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ—
ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਮृਤਸ੍ਤਤਃ ਕਾਲੋ ਭਾਗਾਂਸ਼੍ਚਾਹੁਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਗਤਾਤ੍ਕਾਲਾਨ੍ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਃ ਸਂਗਵਸ੍ ਤ੍ਰਯਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸਵੇਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਭਾਗ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਵੇਰ ਆਉਣ ਤੋਂ, ਤਿੰਨ ਪਲ 'ਸਵੇਰ ਦਾ ਸਮਾਂ' ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰਿਮੁਹੂਰ੍ਤਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਾਲਾਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਧ੍ਯਂਦਿਨਾਤ੍ਕਾਲਾਦ੍ ਅਪਰਾਹ੍ਣ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਮਧਿਆਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਨ; ਮਧਿਆਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ 'ਅਪਰਾਹਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯ ਏਵ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਕਾਲ ਏष ਸ੍ਮृਤੋ ਬੁਧੈਃ ਅਪਰਾਹ੍ਣਵ੍ਯਤੀਤਾਚ੍ਚ ਕਾਲਃ ਸਾਯਂ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਸਿਆਣਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਮਾਂ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ 'ਸ਼ਾਮ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ ਪਞ੍ਚ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਹ੍ਨੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਸ੍ ਤ੍ਰਯ ਏਵ ਚ ਦਸ਼ਪਞ੍ਚਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਵੈ ਅਹਸ੍ਤੁ ਵਿषੁਵੇ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦਸ, ਪੰਜ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਵਿਸ਼ੁਵ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦਿਨ ਪੰਦਰਾਂ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਰ੍ਧਤ੍ਯਤੋ ਹ੍ਰਸਤ੍ਯੇਵ ਅਯਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ ਅਹਸ੍ਤੁ ਗ੍ਰਸਤੇ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਰਾਤ੍ਰਿਸ੍ਤੁ ਗ੍ਰਸਤੇ ਅਹਃ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੱਖਣ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਦਿਨ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਿਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਤ ਦਿਨ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰਦ੍ਵਸਨ੍ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯਂ ਵਿषੁਵਂ ਤੁ ਵਿਧੀਯਤੇ ਆਲੋਕਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਲੋਕੋ ਲੋਕਾਚ੍ਚਾਲੋਕ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਸ਼ਰਦ ਤੇ ਵਸੰਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਸ਼ੁਵ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅੰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨੇਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਪਾਲਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਲੋਕਾਲੋਕਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਤਃ ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍
ਉਥੇ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਖੜੇ ਹਨ; ਉਹ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਜੀਵ dissolution ਤੱਕ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸੁਧਾਮਾ ਚੈਵ ਵੈਰਾਜਃ ਕਰ੍ਦਮਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਹਿਰਣ੍ਯਰੋਮਾ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਕੇਤੁਮਾਨ੍ਰਾਜਸਸ਼੍ਚ ਸਃ
ਸੁਧਾਮਾ, ਵੈਰਾਜਾ, ਕਰਦਮਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਹਿਰਣਯਰੋਮਾ, ਪਰਜਨਿਆ, ਕੇਤੁਮਾਨ ਤੇ ਰਾਜਸਾ — ਇਹ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾ ਨਿਰਭੀਮਾਨਾ ਨਿਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਨਿष੍ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਃ ਲੋਕਪਾਲਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤ੍ਵੇਤੇ ਲੋਕਾਲੋਕੇ ਚਤੁਰ੍ਦਿਸ਼ਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦੀਆਂ ਚੌਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਦੁਵਿਧਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਸੰਪਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।
ਉਤ੍ਤਰਂ ਯਦਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਦੇਵਰ੍षਿਸੇਵਿਤਮ੍ ਪਿਤृਯਾਨਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਪਨ੍ਥਾ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਪਥਾਦ੍ਬਹਿਃ
ਅਗਸਤਿਆ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਚੋਟੀ, ਜੋ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਨਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਸਤੇ ਪ੍ਰਜਾਕਾਮਾ ऋषਯੋ ਯੇ ऽਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਿਣਃ ਲੋਕਸ੍ਯ ਸਂਤਾਨਕਰਾਃ ਪਿਤृਯਾਨੇ ਪਥਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਥੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭੂਤਾਰਮ੍ਭਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਆਸ਼ਿषਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਾਂ ਪਤੇ ਪ੍ਰਾਰਭਨ੍ਤੇ ਲੋਕਕਾਮਾਸ੍ ਤੇषਾਂ ਪਨ੍ਥਾਃ ਸ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਿਹੜੇ ਸੰਸਾਰਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਚਲਿਤਂ ਤੇ ਪੁਨਰ੍ਧਰ੍ਮਂ ਸ੍ਥਾਪਯਨ੍ਤਿ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ਸਂਤਪ੍ਤਤਪਸਾ ਚੈਵ ਮਰ੍ਯਾਦਾਭਿਃ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਚ
ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਡੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇਜ਼ ਤਪ, ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ।
ਜਾਯਮਾਨਾਸ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਵੇ ਵੈ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਨਾਂ ਗृਹੇषੁ ਤੇ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪੂਰ੍ਵੇषਾਂ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਨਿਧਨੇष੍ਵਿਹ
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਿੱਛਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਿੱਛਲੇ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਥੇ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ।
ਏਵਮਾਵਰ੍ਤਮਾਨਾਸ੍ਤੇ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤ੍ਯਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍ ਅष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ऋषੀਣਾਂ ਗृਹਮੇਧਿਨਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਅਭੂਤ ਸੰਪਲਵ ਤੱਕ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਚੌਰਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਗ੍ਰਹਸਥ ਰਿਸ਼ੀ।
ਸਵਿਤੁਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਮਾਰ੍ਗਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਵਤਾਂ ਪ੍ਰਸਂਖ੍ਯੈषਾ ਯੇ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਨਿ ਭੇਜਿਰੇ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ, ਉਹ ਅਭੂਤ ਸੰਪਲਵ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਗਿਣਤੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਤੇ ਸਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ।
ਲੋਕਸਂਵ੍ਯਵਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਭੂਤਾਰਮ੍ਭਕृਤੇਨ ਚ ਇਚ੍ਛਾਦ੍ਵੇषਰਤਾਚ੍ਚੈਵ ਮੈਥੁਨੋਪਗਮਾਚ੍ਚ ਵੈ
ਸੰਸਾਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਵੈਰ ਦੀ ਲਗਨ ਨਾਲ, ਤੇ ਮਿਲਣ-ਜੁਲਣ ਰਾਹੀਂ—
ਤਥਾ ਕਾਮਕृਤੇਨੇਹ ਸੇਵਨਾਦ੍ਵਿषਯਸ੍ਯ ਚ ਇਤ੍ਯੇਤੈਃ ਕਾਰਣੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਾਨੀਹ ਭੇਜਿਰੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਕਰਮ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਥੇ ਸਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ।