ਤਿਸ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵੀਥਯੋ ਹ੍ਯੇਤਾ ਉਤ੍ਤਰੋ ਮਾਰ੍ਗ ਉਚ੍ਯਤੇ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰਾ ਚ ਫਲ੍ਗੁਨ੍ਯੌ ਮਘਾ ਚੈਵਾਰ੍षਭੀ ਭਵੇਤ੍
ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਰਾਹ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਫਲਗੁਨੀ, ਅਤੇ ਮਘਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਰਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰਪ੍ਰੋष੍ਠਪਦੌ ਗੋਵੀਥੀ ਰੇਵਤੀ ਸ੍ਮृਤਾ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਚ ਧਨਿष੍ਠਾ ਚ ਵਾਰੁਣਂ ਚ ਜਰਦ੍ਗਵਮ੍
ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰੋਸ਼ਠਪਦਾ, ਰੇਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਗੋ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰਵਣ, ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਵਾਰੁਣ ਨੂੰ ਜਰਦਗਵ ਮਾਰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਸ੍ਤੁ ਵੀਥਯਸ੍ ਤਿਸ੍ਰੋ ਮਧ੍ਯਮੋ ਮਾਰ੍ਗ ਉਚ੍ਯਤੇ ਹਸ੍ਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾ ਤਥਾ ਸ੍ਵਾਤੀ ਹ੍ਯ੍ ਅਜਵੀਥਿਰਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਾ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੱਧ ਰਾਹ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਸਤ, ਚਿਤਰਾ ਅਤੇ ਸਵਾਤੀ ਅਜਾ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਮੈਤ੍ਰਂ ਚ ਮृਗਵੀਥੀ ਤਥੋਚ੍ਯਤੇ ਮੂਲਂ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰਾषਾਢੇ ਵੀਥੀ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰੀ ਭਵੇਤ੍
ਜੈਸ਼ਠਾ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਅਤੇ ਮੈਤ੍ਰਾ ਮ੍ਰਿਗ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਅਤੇ ਪੂਰਵ-ਉੱਤਰ ਆਸ਼ਾਢ ਵੈਸ਼ਵਨਰ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵੀਥ੍ਯਸ੍ਤਾ ਮਾਰ੍ਗੇ ਵੈ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪੁਨਃ ਕਾष੍ਠਯੋਰਨ੍ਤਰਂ ਚੈਤਦ੍ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਯੋਜਨੈਃ ਪੁਨਃ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗ ਦੱਖਣੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਕਾਠਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਏਤਚ੍ਛਤਸਹਸ੍ਰਾਣਾਮ੍ ਏਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਸ਼ਤਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕਤੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਿੰਨਤੀ ਵੀ ਹਨ।
ਕਾष੍ਠਯੋਰਨ੍ਤਰਂ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ਕਾष੍ਠਯੋਰ੍ਲੇਖਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਅਯਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ
ਕਾਠਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਠਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਯਨ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਤੇ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਸਂਖ੍ਯਾਯ ਯੋਜਨੈਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ ਏਕੈਕਮਨ੍ਤਰਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਪ੍ਤਭਿਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਗਣਨਾ ਲਈ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰੀ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਸੱਤ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰੇਣਾਤਿਰਿਕ੍ਤਾ ਚ ਤਤੋ ऽਨ੍ਯਾ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਲੇਖਯੋਃ ਕਾष੍ਠਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਯੋਸ਼੍ਚਰਨ੍
ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਪਚੀਹ ਹੋਰ ਹਨ; ਕਾਠਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਲਕੀਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਦੇ ਹੋਏ।
ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ ਪਰ੍ਯੇਤਿ ਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਯੁਤ੍ਤਰਾਯਣੇ ਬਾਹ੍ਯਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨੈਵ ਸਤਤਂ ਸੂਰ੍ਯਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਉੱਤਰੀ ਅਯਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਵੱਲ ਸਦਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ।
ਚਰਨ੍ਨਸਾਵੁਦੀਚ੍ਯਾਂ ਚ ਹ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੀਤ੍ਯਾ ਮਣ੍ਡਲਾਞ੍ਛਤਮ੍ ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ ਪਰ੍ਯੇਤਿ ਕ੍ਰਮਤੇ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਤੁ
ਉੱਤਰੀ ਵੱਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੌ ਅੱਸੀ ਮੰਡਲਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਮਣ੍ਡਲਸ੍ਯਾਪਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਨਿਬੋਧਤ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ ਚਾष੍ਟੌ ਤਥਾ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਹੁਣ ਮੰਡਲ ਦੀ ਮਾਪ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ: ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਅਠ ਹਜ਼ਾਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਧਿਕਾਨ੍ਯष੍ਟਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ ਯੋਜਨਾਨਿ ਤੁ ਵੈ ਪੁਨਃ ਵਿष੍ਕਮ੍ਭੋ ਮਣ੍ਡਲਸ੍ਯੈਵ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸ ਤੁ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਠਵੰਜਾ ਯੋਜਨ ਹੋਰ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੰਡਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ਕੰਭ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਰਛਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਹਸ੍ਤੁ ਚਰਤੇ ਨਾਭੇਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਵੈ ਮਣ੍ਡਲਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਕੁਲਾਲਚਕ੍ਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤੋ ਯਥਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਰਵਿਸ੍ਤਥਾ
ਸੂਰਜ ਨਾਭ ਤੋਂ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕੁਮ੍ਹਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚਕ੍ਰਵਤ੍ਸੂਰ੍ਯਸ੍ ਤਥਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਕृष੍ਟਾਂ ਭੂਮਿਂ ਤੁ ਕਾਲੇਨਾਲ੍ਪੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੂਰਜ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤੈਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਾਰ੍ਧਮृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਚਰਤਿ ਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਸੂਰਜ ਦੱਖਣੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰਾਂ ਤੇ ਅੱਧ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤੈਸ੍ਤਾਨਿ ऋਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਨਕ੍ਤਮष੍ਟਾਦਸ਼ੈਸ਼੍ਚਰਨ੍ ਕੁਲਾਲਚਕ੍ਰਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋ ਯਥਾ ਮਨ੍ਦਂ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਦੇ ਅਠਾਰਾਂ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਮ੍ਹਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਵੇ।
ਉਦਗ੍ਯਾਨੇ ਤਥਾ ਸੂਰ੍ਯਃ ਸਰ੍ਪਤੇ ਮਨ੍ਦਵਿਕ੍ਰਮਃ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੀਰ੍ਘੇਣ ਕਾਲੇਨ ਭੂਮਿਂ ਸੋ ऽਲ੍ਪਾਂ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੱਲਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਸੂਰਜ ਹੌਲੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯੋ ऽष੍ਟਾਦਸ਼ਭਿਰਹ੍ਨੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤੈਰੁਦਗਾਯਨੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ऋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਚਰਤੇ ਰਵਿਃ ਮੁਹੂਰ੍ਤੈਸ੍ਤਾਨਿ ऋਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਰਾਤ੍ਰੌ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਸ਼੍ਚਰਨ੍
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੱਲਣ ਸਮੇਂ, ਸੂਰਜ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਅਠਾਰਾਂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ; ਤੇਰਾਂ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਬਾਰਾਂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਮਨ੍ਦਤਰਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਚਕ੍ਰਂ ਤੁ ਭ੍ਰਮਤੇ ਪੁਨਃ ਮृਤ੍ਪਿਣ੍ਡ ਇਵ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋ ਭ੍ਰਮਤੇ ऽਸੌ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਤਥਾ
ਫਿਰ, ਉਹ ਚੱਕਰ ਦੋਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਗੋਲਾ ਵਿਚਕਾਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧ੍ਰੁਵ ਵੀ ਹਿਲਦਾ ਹੈ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾ ਤਾਵਦ੍ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਭੁਵੋ ਭ੍ਰਮਨ੍ ਉਭਯੋਃ ਕਾष੍ਠਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਭ੍ਰਮਤੇ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਤੁ
ਤੀਹ ਪਲਾਂ ਨਾਲ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ; ਦੋ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਤਰਕ੍ਰਮਣੇ ऽਰ੍ਕਸ੍ਯ ਦਿਵਾ ਮਨ੍ਦਗਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਤਸ੍ਯੈਵ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਨਕ੍ਤਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਾ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵੈ ਗਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ ਦੀ ਚਾਲ ਹੌਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪ੍ਰਕ੍ਰਮੇ ਵਾਪਿ ਦਿਵਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਵਿਧੀਯਤੇ ਗਤਿਃ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵੈ ਨਕ੍ਤਂ ਮਨ੍ਦਾ ਚਾਪਿ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚੱਲਣ ਸਮੇਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਦਿਨ ਦੀ ਚਾਲ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਹੌਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਗਤਿਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਵਿਭਜਨ੍ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨਿ ਤੁ ਅਜਵੀਥ੍ਯਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਾਂ ਲੋਕਾਲੋਕਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਲ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਕਰੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਰਾਹ ਤੇ ਲੋਕ-ਅਲੋਕ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ।
ਲੋਕਸਂਤਾਨਤੋ ਹ੍ਯੇष ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਪਥਾਦ੍ਬਹਿਃ ਵ੍ਯੁष੍ਟਿਰ੍ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਭਾ ਸੌਰੀ ਪੁष੍ਕਰਾਤ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਤੋਂ, ਅੱਗ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਜਿੱਥੇ ਤਕ ਉਸ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਬਾਹ੍ਯਤਸ੍ ਤਾਵਲ੍ ਲੋਕਾਲੋਕਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਃ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚੋਚ੍ਛ੍ਰਿਤੋ ਗਿਰਿਃ
ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸਿਆਂ 'ਤੇ ਲੋਕ-ਅਲੋਕ ਪਹਾੜ ਹੈ; ਇਹ ਪਹਾੜ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਃ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਹਾਸ੍ਤਾਰਾਗਣੈਃ ਸਹ
ਇਹ ਪਹਾੜ ਚਮਕਦਾਰ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ-ਚਮਕਦਾਰ ਵੀ, ਪੂਰੀ ਗੋਲਾਕਾਰ, ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਹਨ।
ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ੍ਤੇ ਲੋਕਾਲੋਕਸ੍ਯ ਵੈ ਗਿਰੇਃ ਏਤਾਵਾਨੇਵ ਲੋਕਸ੍ਤੁ ਨਿਰਾਲੋਕਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਲੋਕ-ਅਲੋਕ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੋਕ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਇਤਨਾ ਹੀ ਲੋਕ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨੇਰਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਆਲੋਕਨੇ ਧਾਤੁਰ੍ ਨਿਰਾਲੋਕਸ੍ਤ੍ਵਲੋਕਤਾ ਲੋਕਾਲੋਕੌ ਤੁ ਸਂਧਤ੍ਤੇ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸੂਰ੍ਯਃ ਪਰਿਭ੍ਰਮਨ੍
ਲੋਕ ਚਾਨਣ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਰੇ ਹਨੇਰਾ ਹੈ; ਲੋਕ-ਅਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਧ੍ਯੇਤਿ ਤਾਮਾਹੁਰ੍ ਉषਾਵ੍ਯੁष੍ਟੈਰ੍ਯਥਾਨ੍ਤਰਮ੍ ਉषਾ ਰਾਤ੍ਰਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਵਿਪ੍ਰੈਰ੍ ਵ੍ਯੁष੍ਟਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਅਹਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ 'ਸਾਂਝ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ਼ਾ ਤੇ ਵਿਉਸ਼ਟੀ ਵਿਚਕਾਰ; ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਰਾਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਉਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਦਿਨ।