ਨਵ ਕੋਟ੍ਯਃ ਪ੍ਰਸਂਖ੍ਯਾਤਾ ਯੋਜਨੈਃ ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ ਤਥਾ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਚ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਚ
ਨੌਂ ਕਰੋੜ ਯੋਜਨਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰਾ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਲੱਖ, ਚਾਲੀ, ਤੇ ਪੰਜ ਵੀ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਾਤ੍ਪਤਂਗਸ੍ਯ ਗਤਿਰੇषਾ ਵਿਧੀਯਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਦਿਙ੍ਨਿਵृਤ੍ਤੋ ऽਸੌ ਵਿषੁਵਸ੍ਥੋ ਯਦਾ ਰਵਿਃ
ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਵਿਸ਼ੁਵ ਰੇਖਾ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਤੋ ऽਪਿ ਦਿਸ਼ਂ ਚਰਨ੍ ਮਣ੍ਡਲਂ ਵਿषੁਵਚ੍ਚਾਪਿ ਯੋਜਨੈਸ੍ਤਨ੍ਨਿਬੋਧਤ
ਖੀਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ੁਵ ਰੇਖਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣੋ।
ਤਿਸ੍ਰਃ ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾ ਵਿषੁਵਸ੍ਯਾਪਿ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ ਤਥਾ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯੇਕਾਧਿਕਾਨਿ ਤੁ
ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਵਿਸ਼ੁਵ ਰੇਖਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਕੀ ਹਜ਼ਾਰ ਲੱਖ ਵੀ।
ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਚੋਤ੍ਤਰਾਂ ਕਾष੍ਠਾਂ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਰ੍ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍ ਗੋਮੇਦਸ੍ਯ ਪਰਦ੍ਵੀਪੇ ਉਤ੍ਤਰਾਂ ਚ ਦਿਸ਼ਂ ਚਰਨ੍
ਜਦ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਸ੍ਰਾਵਣ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗੋਮੇਧ ਦੇ ਪਰਦਵੀਪ 'ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਤਰਾਯਾਃ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤੁ ਕਾष੍ਠਾਯਾ ਮਣ੍ਡਲਸ੍ਯ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰਮਧ੍ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵਿਨ੍ਦ੍ਯਾਦ੍ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਹੁਣ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮਾਪ ਤੇ ਘੇਰੇ ਦੀ ਮਾਪ, ਦੱਖਣੀ, ਉੱਤਰੀ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜਾਣੋ।
ਸ੍ਥਾਨਂ ਜਰਦ੍ਗਵਂ ਮਧ੍ਯੇ ਤਥੈਰਾਵਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤੋ ਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਮਿਹ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਜਰਦਗਵ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਇਰਾਵਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਥੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ।
ਨਾਗਵੀਥ੍ਯੁਤ੍ਤਰਾ ਵੀਥੀ ਹ੍ਯ੍ ਅਜਵੀਥਿਸ੍ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਉਭੇ ਆषਾਢਮੂਲਂ ਤੁ ਅਜਵੀਥ੍ਯਾਦਯਸ੍ ਤ੍ਰਯਃ
ਨਾਗਵੀਥੀ ਉੱਤਰੀ ਰਾਹ ਹੈ, ਤੇ ਅਜਵੀਥੀ ਦੱਖਣੀ। ਦੋਹਾਂ, ਤੇ ਆਾਢਮੂਲ, ਇਹ ਅਜਵੀਥੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਆਰੰਭ ਹਨ।
ਅਭਿਜਿਤ੍ਪੂਰ੍ਵਤਃ ਸ੍ਵਾਤਿਂ ਨਾਗਵੀਥ੍ਯੁਤ੍ਤਰਾਸ੍ ਤ੍ਰਯਃ ਅਸ਼੍ਵਿਨੀ ਕृਤ੍ਤਿਕਾ ਯਾਮ੍ਯਾ ਨਾਗਵੀਥ੍ਯਸ੍ ਤ੍ਰਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਅਭਿਜਿਤ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਵਾਤੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਨਾਗ ਮਾਰਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਾਰੇ ਹਨ। ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਨਾਗ ਮਾਰਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਾਰੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰੋਹਿਣ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਰਾ ਮृਗਸ਼ਿਰੋ ਨਾਗਵੀਥਿਰ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਾ ਪੁष੍ਯਾਸ਼੍ਲੇषਾ ਪੁਨਰ੍ਵਸ੍ਵੋਰ੍ ਵੀਥੀ ਚੈਰਾਵਤੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਰੋਹਣੀ, ਅਰਦਰਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ ਨਾਗ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਸ਼ਿਆ, ਅਸ਼ਲੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਸੂ ਨੂੰ ਏਰਾਵਤੀ ਮਾਰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਿਸ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵੀਥਯੋ ਹ੍ਯੇਤਾ ਉਤ੍ਤਰੋ ਮਾਰ੍ਗ ਉਚ੍ਯਤੇ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰਾ ਚ ਫਲ੍ਗੁਨ੍ਯੌ ਮਘਾ ਚੈਵਾਰ੍षਭੀ ਭਵੇਤ੍
ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਤਰੀ ਰਾਹ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਫਲਗੁਨੀ, ਅਤੇ ਮਘਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਰਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰਪ੍ਰੋष੍ਠਪਦੌ ਗੋਵੀਥੀ ਰੇਵਤੀ ਸ੍ਮृਤਾ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਚ ਧਨਿष੍ਠਾ ਚ ਵਾਰੁਣਂ ਚ ਜਰਦ੍ਗਵਮ੍
ਪੂਰਵ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰੋਸ਼ਠਪਦਾ, ਰੇਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਗੋ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰਵਣ, ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਵਾਰੁਣ ਨੂੰ ਜਰਦਗਵ ਮਾਰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਸ੍ਤੁ ਵੀਥਯਸ੍ ਤਿਸ੍ਰੋ ਮਧ੍ਯਮੋ ਮਾਰ੍ਗ ਉਚ੍ਯਤੇ ਹਸ੍ਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾ ਤਥਾ ਸ੍ਵਾਤੀ ਹ੍ਯ੍ ਅਜਵੀਥਿਰਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਾ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੱਧ ਰਾਹ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਸਤ, ਚਿਤਰਾ ਅਤੇ ਸਵਾਤੀ ਅਜਾ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਮੈਤ੍ਰਂ ਚ ਮृਗਵੀਥੀ ਤਥੋਚ੍ਯਤੇ ਮੂਲਂ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰਾषਾਢੇ ਵੀਥੀ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰੀ ਭਵੇਤ੍
ਜੈਸ਼ਠਾ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਅਤੇ ਮੈਤ੍ਰਾ ਮ੍ਰਿਗ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਅਤੇ ਪੂਰਵ-ਉੱਤਰ ਆਸ਼ਾਢ ਵੈਸ਼ਵਨਰ ਮਾਰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਮृਤਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵੀਥ੍ਯਸ੍ਤਾ ਮਾਰ੍ਗੇ ਵੈ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪੁਨਃ ਕਾष੍ਠਯੋਰਨ੍ਤਰਂ ਚੈਤਦ੍ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਯੋਜਨੈਃ ਪੁਨਃ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗ ਦੱਖਣੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਕਾਠਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਏਤਚ੍ਛਤਸਹਸ੍ਰਾਣਾਮ੍ ਏਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤੁ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਸ਼ਤਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕਤੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਸੌ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਿੰਨਤੀ ਵੀ ਹਨ।
ਕਾष੍ਠਯੋਰਨ੍ਤਰਂ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ਕਾष੍ਠਯੋਰ੍ਲੇਖਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਅਯਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ
ਕਾਠਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਠਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਯਨ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਤੇ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਸਂਖ੍ਯਾਯ ਯੋਜਨੈਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ ਏਕੈਕਮਨ੍ਤਰਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸਪ੍ਤਭਿਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਗਣਨਾ ਲਈ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰੀ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਸੱਤ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰੇਣਾਤਿਰਿਕ੍ਤਾ ਚ ਤਤੋ ऽਨ੍ਯਾ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਲੇਖਯੋਃ ਕਾष੍ਠਯੋਸ਼੍ਚੈਵ ਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਯੋਸ਼੍ਚਰਨ੍
ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਪਚੀਹ ਹੋਰ ਹਨ; ਕਾਠਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਲਕੀਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਦੇ ਹੋਏ।
ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ ਪਰ੍ਯੇਤਿ ਮਣ੍ਡਲਾਨ੍ਯੁਤ੍ਤਰਾਯਣੇ ਬਾਹ੍ਯਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨੈਵ ਸਤਤਂ ਸੂਰ੍ਯਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਉੱਤਰੀ ਅਯਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਵੱਲ ਸਦਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ।
ਚਰਨ੍ਨਸਾਵੁਦੀਚ੍ਯਾਂ ਚ ਹ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੀਤ੍ਯਾ ਮਣ੍ਡਲਾਞ੍ਛਤਮ੍ ਅਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ ਪਰ੍ਯੇਤਿ ਕ੍ਰਮਤੇ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਤੁ
ਉੱਤਰੀ ਵੱਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੌ ਅੱਸੀ ਮੰਡਲਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿਚ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਮਣ੍ਡਲਸ੍ਯਾਪਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਨਿਬੋਧਤ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ ਚਾष੍ਟੌ ਤਥਾ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਹੁਣ ਮੰਡਲ ਦੀ ਮਾਪ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ: ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਅਠ ਹਜ਼ਾਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਧਿਕਾਨ੍ਯष੍ਟਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ ਯੋਜਨਾਨਿ ਤੁ ਵੈ ਪੁਨਃ ਵਿष੍ਕਮ੍ਭੋ ਮਣ੍ਡਲਸ੍ਯੈਵ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸ ਤੁ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਠਵੰਜਾ ਯੋਜਨ ਹੋਰ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੰਡਲ ਦਾ ਵਿਸ਼ਕੰਭ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਰਛਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਹਸ੍ਤੁ ਚਰਤੇ ਨਾਭੇਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਵੈ ਮਣ੍ਡਲਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਕੁਲਾਲਚਕ੍ਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤੋ ਯਥਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਰਵਿਸ੍ਤਥਾ
ਸੂਰਜ ਨਾਭ ਤੋਂ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕੁਮ੍ਹਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚਕ੍ਰਵਤ੍ਸੂਰ੍ਯਸ੍ ਤਥਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਕृष੍ਟਾਂ ਭੂਮਿਂ ਤੁ ਕਾਲੇਨਾਲ੍ਪੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸੂਰਜ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤੈਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਾਰ੍ਧਮृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਚਰਤਿ ਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਸੂਰਜ ਦੱਖਣੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਰਾਂ ਤੇ ਅੱਧ ਰਾਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੁਹੂਰ੍ਤੈਸ੍ਤਾਨਿ ऋਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਨਕ੍ਤਮष੍ਟਾਦਸ਼ੈਸ਼੍ਚਰਨ੍ ਕੁਲਾਲਚਕ੍ਰਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋ ਯਥਾ ਮਨ੍ਦਂ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਦੇ ਅਠਾਰਾਂ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਮ੍ਹਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਵੇ।
ਉਦਗ੍ਯਾਨੇ ਤਥਾ ਸੂਰ੍ਯਃ ਸਰ੍ਪਤੇ ਮਨ੍ਦਵਿਕ੍ਰਮਃ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੀਰ੍ਘੇਣ ਕਾਲੇਨ ਭੂਮਿਂ ਸੋ ऽਲ੍ਪਾਂ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੱਲਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਸੂਰਜ ਹੌਲੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯੋ ऽष੍ਟਾਦਸ਼ਭਿਰਹ੍ਨੋ ਮੁਹੂਰ੍ਤੈਰੁਦਗਾਯਨੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ऋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਚਰਤੇ ਰਵਿਃ ਮੁਹੂਰ੍ਤੈਸ੍ਤਾਨਿ ऋਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਰਾਤ੍ਰੌ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਿਸ਼੍ਚਰਨ੍
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੱਲਣ ਸਮੇਂ, ਸੂਰਜ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਅਠਾਰਾਂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ; ਤੇਰਾਂ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਬਾਰਾਂ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਮਨ੍ਦਤਰਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਚਕ੍ਰਂ ਤੁ ਭ੍ਰਮਤੇ ਪੁਨਃ ਮृਤ੍ਪਿਣ੍ਡ ਇਵ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋ ਭ੍ਰਮਤੇ ऽਸੌ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਤਥਾ
ਫਿਰ, ਉਹ ਚੱਕਰ ਦੋਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਗੋਲਾ ਵਿਚਕਾਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧ੍ਰੁਵ ਵੀ ਹਿਲਦਾ ਹੈ।