ਏਤੈਃ ਪਰ੍ਵਤਪਾਦੈਸ੍ਤੁ ਸ ਦੇਸ਼ੋ ਵੈ ਦ੍ਵਿਧਾਕृਤਃ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਰ੍ਧਂ ਤੁ ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਧਾਤਕੀਖਣ੍ਡਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਹਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਲਾਕਾ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਟਾਪੂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਮੁਦਂ ਤੂਤ੍ਤਰੇ ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਵਰ੍षਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਏਤੌ ਜਨਪਦੌ ਦ੍ਵੌ ਤੁ ਗੋਮੇਦਸ੍ਯ ਤੁ ਵਿਸ੍ਤृਤੌ
ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕੁਮੁਦਾ, ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਵਰਸ਼ ਹੈ; ਇਹ ਦੋ ਲੋਕ-ਭਰੇ ਇਲਾਕੇ ਗੋਮੇਦਾ ਦੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹਨ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਪ੍ਤਮਂ ਦ੍ਵੀਪਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਸਮੁਦ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ੁਰਸਂ ਚੈਵ ਗੋਮੇਦਾਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਹਿ ਸਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਤਵਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਟਾਪੂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ; ਉਸ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਕਣਕ ਦੇ ਰਸ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਗੋਮੇਦਾ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਆਵृਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ ਦ੍ਵੀਪਃ ਪੁष੍ਕਰਃ ਪੁष੍ਕਰੈਰ੍ਵृਤਃ ਪੁष੍ਕਰੇਣ ਵृਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਂਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਸਾਨੁਮਹਾਗਿਰਿਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਟਾਪੂ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਚਿਤਰਸਾਨੂ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ ਹੈ।
ਕੂਟੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈਰ੍ਮਣਿਮਯੈਃ ਸ਼ਿਲਾਜਾਲਸਮੁਦ੍ਭਵੈਃ ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯੈਵ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੇ ਚਿਤ੍ਰਸਾਨੁਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਮਹਾਨ੍
ਉਸ ਦੇ ਚੋਟੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲੇ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ; ਚਿਤਰਸਾਨੂ ਪਹਾੜ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ।
ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ਤਿਃ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ ਵੈ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਮਹਾਬਲਃ
ਉਹ ਸਤਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਗੋਲ ਦਾਇਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੋਵੀ ਯੋਜਨਾਂ ਉਚਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।
ਦ੍ਵੀਪਾਰ੍ਧਸ੍ਯ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਮਾਨਸੋ ਗਿਰਿਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵੇਲਾਸਮੀਪੇ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਚਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵੋਦਿਤਃ
ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਾ ਪਹਾੜ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕੰਢੇ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਭਰਦਾ ਹੈ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਃ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਵੀਤਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਰ੍ਧਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ
ਉਹ ਇਕਵੰਜਾ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਅੱਧ ਯੋਜਨਾਂ ਉਚਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਵੀਤਾ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੇ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਯਾਪਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਦੇਸ਼ਸ੍ਤੁ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ ਸ੍ਵਾਦੂਦਕੇਨੋਦਧਿਨਾ ਪੁष੍ਕਰਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ
ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਇਲਾਕਾ ਵੀ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੁਸ਼ਕਰ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਨ੍ਮਣ੍ਡਲਾਚ੍ਚੈਵ ਗੋਮੇਦਾਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣੇਨ ਤੁ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੇषੁ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਗੋਲਾਈ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗੋਮੇਦਾ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਪਰ੍ਯਯੋ ਨ ਤੇष੍ਵਸ੍ਤਿ ਏਤਤ੍ਸ੍ਵਾਭਾਵਿਕਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਸੁਖਬਾਹੁਲ੍ਯਂ ਮਾਨਸੀਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਉਲਟ-ਪਲਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਿਹਤ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸੁਖਮਾਯੁਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਤ੍ਰਿषੁ ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਅਧਮੋਤ੍ਤਮੌ ਨ ਤੇष੍ਵਾਸ੍ਤਾਂ ਤੁਲ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਵੀਰ੍ਯਰੂਪਤਃ
ਖੁਸ਼ੀ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤਿੰਨ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਘਟੀਆ ਜਾਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਨ ਤਤ੍ਰ ਵਧ੍ਯਵਧਕੌ ਨੇਰ੍ष੍ਯਾਸੂਯਾ ਭਯਂ ਤਥਾ ਨ ਲੋਭੋ ਨ ਚ ਦਮ੍ਭੋ ਵਾ ਨ ਚ ਦ੍ਵੇषਃ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਉਥੇ ਨਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ; ਨਾ ਈਰਖਾ, ਨਾ ਜਲਨ, ਨਾ ਡਰ; ਨਾ ਲਾਲਚ, ਨਾ ਠੱਗੀ, ਨਾ ਨਫਰਤ ਜਾਂ ਪਕੜ।
ਸਤ੍ਯਾਨृਤੇ ਨ ਤੇष੍ਵਾਸ੍ਤਾਂ ਧਰ੍ਮਾਧਰ੍ਮੌ ਤਥੈਵ ਚ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਪਾਸ਼ੁਪਾਲ੍ਯਂ ਵਣਿਕ੍ਕृषਿਃ
ਸਚ ਅਤੇ ਝੂਠ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਜਾਤੀ-ਅਸ਼ਰਮ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ, ਨਾ ਪਸ਼ੂ-ਪਾਲਣ, ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਖੇਤੀ।
ਤ੍ਰਯੀਵਿਦ੍ਯਾ ਦਣ੍ਡਨੀਤਿਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾ ਦਣ੍ਡ ਏਵ ਚ ਨ ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍षਂ ਨਦ੍ਯੋ ਵਾ ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਂ ਚ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਤਿੰਨ ਵਿਦਿਆ, ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਉਥੇ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਉਥੇ ਮੀਂਹ, ਨਦੀਆਂ, ਨਾ ਠੰਡ ਜਾਂ ਗਰਮੀ।
ਉਦ੍ਭਿਦਾਨ੍ਯੁਦਕਾਨਿ ਸ੍ਯੁਰ੍ ਗਿਰਿਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਨਿ ਚ ਤੁਲ੍ਯੋਤ੍ਤਰਕੁਰੂਣਾਂ ਤੁ ਕਾਲਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੁ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਉਥੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਚਸ਼ਮੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਹਨ; ਸਮਾਂ ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਤਰਕੁਰੂ ਦੇ ਸਮਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤਃ ਸੁਖਕਾਲੋ ऽਸੌ ਜਰਾਕ੍ਲੇਸ਼ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ਸਰ੍ਗਸ੍ਤੁ ਧਾਤਕੀਖਣ੍ਡੇ ਮਹਾਵੀਤੇ ਤਥੈਵ ਚ
ਹਰ ਥਾਂ ਸਮਾਂ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ, ਬੁਢੇਪੇ ਦੀ ਪੀੜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਧਾਤਕੀਖੰਡ ਅਤੇ ਮਹਾਵੀਤਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਜਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਦ੍ਵੀਪਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਭਿਰਾਵृਤਾਃ ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਸਮਸ੍ਤੁ ਵੈ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਟਾਪੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸੇ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਦ੍ਵੀਪਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਜ੍ਞੇਯਾ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ਅਪਾਂ ਚੈਵ ਸਮੁਦ੍ਰੇਕਾਤ੍ ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਤਿ ਸਂਜ੍ਞਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਵਾਧ-ਘਟ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ 'ਸਮੁੰਦਰ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋषਦ੍ਵਸਨ੍ਤ੍ਯੋ ਵਰ੍षੇषੁ ਪ੍ਰਜਾ ਯਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਃ ऋषਿਰਤ੍ਯੇਵ ਰਮਣੇ ਵਰ੍षਨ੍ਤ੍ਵੇਤੇਨ ਤੇषੁ ਵੈ
ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਤਾਂ ਉਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਜਣੀਆਂ ਹਨ; ਰੁੱਤਾਂ ਉਥੇ ਸੁਖਦਾਈ ਹਨ, ਤੇ ਮੀਂਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਉਦਯਤੀਨ੍ਦੌ ਪੂਰ੍ਵੇ ਤੁ ਸਮੁਦ੍ਰਃ ਪੂਰ੍ਯਤੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਨੇ ਬਹੁਲੇ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ऽਸ੍ਤਮਿਤੇ ਚ ਵੈ
ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਚੰਦ ਘਟਦਾ ਜਾਂ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪੂਰ੍ਯਮਾਣੋ ਹ੍ਯੁਦਧਿਰ੍ ਆਤ੍ਮਨੈਵਾਭਿਪੂਰ੍ਯਤੇ ਤਤੋ ਵੈ ਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣੇ ਤੁ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯੇਵ ਹ੍ਯ੍ ਅਪਾਂ ਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਭਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜਦੋਂ ਘਟਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਟਾਈ ਵੀ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਦਯਾਤ੍ਪਯਸਾਂ ਯੋਗਾਤ੍ ਪੁष੍ਪਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਪੋ ਯਥਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਤਥਾ ਸ ਤੁ ਸਮੁਦ੍ਰੋ ऽਪਿ ਵਰ੍ਧਤੇ ਸ਼ਸ਼ਿਨੋਦਯੇ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੂਨਾਨਤਿਰਿਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਵਰ੍ਧਨ੍ਤ੍ਯਾਪੋ ਹ੍ਰਸਨ੍ਤਿ ਚ ਉਦਯੇ ऽਸ੍ਤਮਯੇ ਚੇਨ੍ਦੋਃ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕृष੍ਣਯੋਃ
ਪਾਣੀ ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਤੋਂ ਨਾ ਵੱਧਦਾ ਤੇ ਨਾ ਘਟਦਾ, ਪਰ ਚੰਦ ਦੇ ਵਧਣ-ਘਟਣ, ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਘਟਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਯਵृਦ੍ਧੀ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਸ਼ਿਵृਦ੍ਧਿਕ੍ਸ਼ਯੇ ਤਥਾ ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਾਣਿ ਪਞ੍ਚਾਹੁਰ੍ ਅਙ੍ਗੁਲਾਨਾਂ ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਵਾਧ-ਘਟ ਚੰਦ ਦੇ ਵਧਣ-ਘਟਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਸੌ ਦਸ ਤੇ ਪੰਜ ਅੰਗੂਲਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਪਾਂ ਵृਦ੍ਧਿਃ ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਦृष੍ਟਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਤੁ ਪਰ੍ਵਸੁ ਦ੍ਵਿਰਾਪਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਮृਤੋ ਦ੍ਵੀਪੋ ਦਧਨਾਚ੍ਚੋਦਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਾਧ-ਘਟ ਚੰਦ ਦੇ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੋ ਵਾਰੀ ਘਿਰੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ 'ਟਾਪੂ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਰੱਖਣ ਕਰਕੇ 'ਉਦਧਿ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਗੀਰ੍ਣਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਗਿਰਯਃ ਪਰ੍ਵਬਨ੍ਧਾਚ੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪੇ ਤੁ ਵੈ ਸ਼ਾਕਃ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਤੇਨ ਚੋਚ੍ਯਤੇ
ਨਿਗਲਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਗਿਰਿ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀਆਂ ਬਣਨ ਕਰਕੇ 'ਪਹਾੜ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਾਕਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਕ ਪਹਾੜ ਉਸੇ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇ ਕੁਸ਼ਸ੍ਤਮ੍ਬੋ ਮਧ੍ਯੇ ਜਨਪਦਸ੍ਯ ਤੁ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਦ੍ਵੀਪੇ ਗਿਰਿਃ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨਾ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ
ਕੁਸ਼ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਟੋਣੀ ਹੈ; ਕ੍ਰੌਂਚਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਿਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਦ੍ਵੀਪੇ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਸ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਃ ਗੋਮੇਦਕੇ ਤੁ ਗੋਮੇਦਃ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਤੇਨ ਚੋਚ੍ਯਤੇ
ਸ਼ਾਲਮਲਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗੋਮੇਦ ਵਿੱਚ, ਗੋਮੇਦ ਪਹਾੜ ਉਸੇ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਃ ਪੁष੍ਕਰਦ੍ਵੀਪੇ ਪਦ੍ਮਵਤ੍ਤੇਨ ਸ ਸ੍ਮृਤਃ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਸ ਮਹਾਦੇਵੈਰ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਂਸ਼ੋ ऽਵ੍ਯਕ੍ਤਸਮ੍ਭਵਃ
ਪੁਸ਼ਕਰਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਵਟ ਰੁੱਖ 'ਪਦਮਵਤ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ।