ਵਰ੍षਾਣਿ ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਮਤਸ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਸ੍ਯ ਕੁਸ਼ਲੋ ਦੇਸ਼ੋ ਵਾਮਨਸ੍ਯ ਮਨੋਨੁਗਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸੁਣੋ: ਕ੍ਰੌਂਚ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਕੁਸ਼ਲ ਹੈ, ਤੇ ਵਾਮਨ ਦਾ ਮਨੋਨੁਗਾ ਹੈ।
ਮਨੋਨੁਗਾਤ੍ਪਰੇ ਚੋष੍ਣਾਸ੍ ਤृਤੀਯੋ ऽਪਿ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ਉष੍ਣਾਤ੍ਪਰੇ ਪਾਵਨਕਃ ਪਾਵਨਾਦਨ੍ਧਕਾਰਕਃ
ਮਨੋਨੁਗਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਉਸ਼ਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੀਜਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ; ਉਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਪਾਵਨਕਾ, ਤੇ ਪਾਵਨਕਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅੰਧਕਾਰਕਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਧਕਾਰਕਦੇਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਮੁਨਿਦੇਸ਼ਸ੍ਤਥਾ ਪਰਃ ਮੁਨਿਦੇਸ਼ਾਤ੍ਪਰੇ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ੍ਵਨਃ
ਅੰਧਕਾਰਕਾ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਨੀਦੇਸ਼ਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਨੀਦੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੁੰਦੁਭਿਸਵਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸਂਕੀਰ੍ਣੋ ਗੌਰਪ੍ਰਾਯਃ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਜਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਨਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਵਰ੍षਂ ਗਤਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਉਥੇ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੋਰੇ, ਤੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ; ਉਥੇ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਣੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਹਨ।
ਗੌਰੀ ਕੁਮੁਦ੍ਵਤੀ ਚੈਵ ਸਂਧ੍ਯਾ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਮਨੋਜਵਾ ਖ੍ਯਾਤੀ ਚ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾ ਚ ਗਙ੍ਗਾ ਸਪ੍ਤਵਿਧਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਗੌਰੀ, ਕੁਮੁਦਵਤੀ, ਸੰਧਿਆ, ਰਾਤ੍ਰਿ, ਮਨੋਜਵਾ, ਖਿਆਤੀ, ਪੁੰਡਰੀਕਾ ਤੇ ਗੰਗਾ — ਇਹ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਾਸਾਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾ ਨਦ੍ਯਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸਮੀਪਗਾਃ ਅਭਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਾ ਨਦ੍ਯੋ ਬਹੁਲਾਸ਼੍ਚ ਬਹੂਦਕਾਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਕੰਢੇ ਤੇ ਨੇੜੇ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਨਿਸਰ੍ਗੋ ਦੇਸ਼ਾਨਾਮ੍ ਆਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯੇਣ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮ੍ ਅਪਿ ਵਰ੍षਸ਼ਤੈਰਪਿ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੌਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ।
ਸਰ੍ਗੋ ਯਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਤੁ ਸਂਹਾਰੋ ਯਸ਼੍ਚ ਤੇषੁ ਵੈ ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਸ੍ਯ ਨਿਬੋਧਤ
ਉਥੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਨਾਸ — ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ।
ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣੋ ਦ੍ਵੀਪਃ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਤੁ ਦਧਿਮਣ੍ਡੋਦਕਂ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦਵੀਪ ਕ੍ਰੌਂਚ ਦਵੀਪ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਹੀਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਪੁਣ੍ਯਾ ਜਨਪਦਾਸ਼੍ ਚਿਰਾਚ੍ਚ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜਨਃ ਕੁਤ ਏਵ ਤੁ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾਤੇਜੋਯੁਤਾ ਹਿ ਤੇ
ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਦੇ ਹਨ; ਲੋਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਥੇ ਕਦੇ ਭੁੱਖਮਰੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਪ੍ਰਥਮਃ ਸੂਰ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ਃ ਸੁਮਨਾ ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤਃ ਪੀਤਸ੍ਤੁ ਮਧ੍ਯਮਸ਼੍ਚਾਸੀਤ੍ ਤਤਃ ਕੁਮ੍ਭਮਯੋ ਗਿਰਿਃ
ਪਹਿਲਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਮਨਾ ਹੈ; ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਪਹਾੜ ਪੀਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਕੁੰਭਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਪਹਾੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਰ੍ਵਸੁਖੋ ਨਾਮ ਦਿਵ੍ਯੌषਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ਤृਤੀਯਸ਼੍ਚੈਵ ਸੌਵਰ੍ਣੋ ਭृਙ੍ਗਪਤ੍ਤ੍ਰਨਿਭੋ ਗਿਰਿਃ
ਸਰਵਸੁਖੋ ਨਾਮ ਦਾ, ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਪਹਾੜ ਹੈ; ਤੇ ਸੁਵਰਨ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਭੰਬੀ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਵੀ ਉਥੇ ਹੈ।
ਸੁਮਹਾਨ੍ਰੋਹਿਤੋ ਨਾਮ ਦਿਵ੍ਯੋ ਗਿਰਿਵਰੋ ਹਿ ਸਃ ਸੁਮਨਾਃ ਕੁਸ਼ਲੋ ਦੇਸ਼ਃ ਸੁਖੋਦਰ੍ਕਃ ਸੁਖੋਦਯਃ
ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਰੋਹਿਤਾ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਚੰਗੀ ਤੇ ਸੁਖ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਰੋਹਿਤੋ ਯਸ੍ਤृਤੀਯਸ੍ਤੁ ਰੋਹਿਣੋ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ ਤਤ੍ਰ ਰਤ੍ਨਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਸ੍ਵਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਵਾਸਵਃ
ਤੀਜਾ ਰੋਹਿਤਾ, ਜੋ ਰੋਹਿਣਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਤਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਖੁਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮੁਪਾਦਾਯ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਵਿਦਧਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ ਨ ਤਤ੍ਰ ਮੇਘਾ ਵਰ੍षਨ੍ਤਿ ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਂ ਚ ਨ ਤਦ੍ਵਿਧਮ੍
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਖੁਦ ਸਭ ਕੁਝ ਸਜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਵਰਸਦੇ, ਨਾ ਠੰਡ ਤੇ ਨਾ ਗਰਮੀ ਹੋਂਦੀ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਵਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਨ ਗ੍ਰਹੋ ਨ ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ऽਸ੍ਤਿ ਈਰ੍ष੍ਯਾਸੂਯਾ ਭਯਂ ਤਥਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੜਾਅ। ਉਥੇ ਨਾ ਗ੍ਰਹ, ਨਾ ਚੰਦ, ਨਾ ਈਰਖਾ, ਨਾ ਜਲਨ, ਨਾ ਡਰ ਹੈ।
ਉਦ੍ਭਿਦਾਨ੍ਯੁਦਕਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਗਿਰਿਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਨਿ ਚ ਭੋਜਨਂ षਡ੍ਰਸਂ ਤਤ੍ਰ ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਯਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਪੌਦੇ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਵੱਧ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਆਪ ਹੀ ਉਪਲੱਬਧ ਹੈ।
ਅਧਮੋਤ੍ਤਮਂ ਨ ਤੇष੍ਵਸ੍ਤਿ ਨ ਲੋਭੋ ਨ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ ਆਰੋਗ੍ਯਬਲਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਏਕਾਨ੍ਤਸੁਖਿਨੋ ਨਰਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਕੋਈ ਘੱਟ ਹੈ, ਨਾ ਵੱਧ; ਨਾ ਲਾਲਚ ਹੈ, ਨਾ ਮਲਕੀਅਤ। ਲੋਕ ਤੰਦਰੁਸਤ, ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਪੂਰਾ ਸੁਖ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਾਨਸੀਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸੁਖਮਾਯੁਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਧਰ੍ਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਉਹ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮਨ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੁਖ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਸੋਹਣਾਪਣ, ਨੇਕੀ ਤੇ ਰਾਜ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਾਨ੍ਤੇषੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਤ੍ਰਿषੁ ਸਰ੍ਵਤਃ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਃ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਦ੍ਵੀਪਾਨਾਂ ਤੁ ਵਿਧਿਃ ਸ਼ੁਭਃ
ਸ਼ਾਲਮਲਾ ਦੇ ਅੰਤਾਂ ਤੇ, ਤਿੰਨ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਲਮਲਾ ਦੇ ਅੰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰਵਤ੍ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਃ ਸੁਰੋਦੇਨ ਸਮੁਦ੍ਰੇਣ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਟਾਪੂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਹੈ, ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰੋਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਗੋਮੇਦਕਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ षष੍ਠਂ ਦ੍ਵੀਪਂ ਤਪੋਧਨਾਃ ਸੁਰੋਦਕਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਗੋਮੇਦੇਨ ਸਮਾਵृਤਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਗੋਮੇਦਕ, ਛੇਵਾਂ ਟਾਪੂ, ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਤਪਸੀਓ। ਸੁਰੋਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਗੋਮੇਦਕ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਸ੍ਯ ਤੁ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਃ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦ੍ਵੀਪੇ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯੌ ਪਰ੍ਵਤੌ ਦ੍ਵੌ ਸਮਾਹਿਤੌ
ਉਸ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਲਮਲਾ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਉਸ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਨ।
ਪ੍ਰਥਮਃ ਸੁਮਨਾ ਨਾਮ ਜਾਤ੍ਯਞ੍ਜਨਮਯੋ ਗਿਰਿਃ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਕੁਮੁਦੋ ਨਾਮ ਸਰ੍ਵੌषਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਪਹਿਲਾ ਪਹਾੜ ਸੁਮਨਾ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਜਲ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਕੁਮੁਦਾ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ਾਤਕੌਮ੍ਭਮਯਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸੁਮਹਾਚਿਤਃ ਸਮੁਦ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ੁਰਸੋਦੇਨ ਵृਤੋ ਗੋਮੇਦਕਸ਼੍ਚ ਸਃ
ਉਹ ਪਹਾੜ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣਯੋਗ ਹੈ। ਗੋਮੇਦਕ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
षष੍ਠੇਨ ਤੁ ਸਮੁਦ੍ਰੇਣ ਸੁਰੋਦਾਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣੇਨ ਚ ਧਾਤਕੀਕੁਮੁਦਸ਼੍ਚੈਵ ਹਵ੍ਯਪੁਤ੍ਰੌ ਸੁਵਿਸ੍ਤृਤੌ
ਛੇਵਾਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸੁਰੋਦਾ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਧਾਤਕੀ ਤੇ ਕੁਮੁਦਾ, ਹਵਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਸੌਮਨਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵਰ੍षਂ ਧਾਤਕੀਖਣ੍ਡਮੁਚ੍ਯਤੇ ਧਾਤਕਿਨਃ ਸ੍ਮृਤਂ ਤਦ੍ਵੈ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਯ ਤੁ
ਪਹਿਲਾ ਖੇਤਰ ਸੌਮਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਾਤਕੀ ਖੰਡ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਧਾਤਕੀ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੋਮੇਦਂ ਯਤ੍ਸ੍ਮृਤਂ ਵਰ੍षਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਰ੍ਵਸੁਖਂ ਤੁ ਤਤ੍ ਕੁਮੁਦਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਕੁਮੁਦਂ ਤਤਃ
ਗੋਮੇਦ ਨਾਮ ਦਾ ਖੇਤਰ ਸਭ ਸੁਖਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ, ਕੁਮੁਦਾ, ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਮੁਦਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਖੇਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤੌ ਦ੍ਵੌ ਪਰ੍ਵਤੌ ਵृਤ੍ਤੌ ਸ਼ੇषੌ ਸਰ੍ਵਸਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤੌ ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਸੁਮਨਾਃ ਪਰ੍ਵਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਹ ਦੋ ਪਹਾੜ ਗੋਲ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਉੱਚੇ ਹਨ। ਉਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੁਮਨਾ ਪਹਾੜ ਖੜਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਯਤੈਃ ਪਾਦੈਰ੍ ਆਸਮੁਦ੍ਰਾਦਿਤਿ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਰ੍ਧੇ ਕੁਮੁਦਸ੍ਤਸ੍ਯ ਏਵਮੇਵ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤੁ ਵੈ
ਉਹ ਪਹਾੜ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਫੈਲਾਏ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਖੜਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੁਮੁਦਾ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਖੜਾ ਹੈ।