ਏਤਾਃ ਸਪ੍ਤ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਪ੍ਰਤਿਵਰ੍षਂ ਸ਼ਿਵੋਦਕਾਃ ਭਾਵਯਨ੍ਤਿ ਜਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪਨਿਵਾਸਿਨਮ੍
ਇਹ ਸੱਤ, ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਰ ਸਾਲ ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਦੇ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਭਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾ ਨਦਾ ਨਦ੍ਯਃ ਸਰਾਂਸਿ ਚ ਬਹੂਦਕਪਰਿਸ੍ਰਾਵਾ ਯਤੋ ਵਰ੍षਤਿ ਵਾਸਵਃ
ਹੋਰ ਦਰਿਆ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਾਫਲ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰ ਮੀਂਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਸਾਂ ਤੁ ਨਾਮਧੇਯਾਨਿ ਪਰਿਮਾਣਂ ਤਥੈਵ ਚ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਪਰਿਸਂਖ੍ਯਾਤੁਂ ਪੁਣ੍ਯਾਸ੍ਤਾਃ ਸਰਿਦੁਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਅਤੇ ਮਾਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ।
ਤਾਃ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਸਦਾ ਹृष੍ਟਾ ਨਦੀਰ੍ਜਨਪਦਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਏਤੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਭਯਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਮੋਦਾ ਯੇ ਚ ਵੈ ਸ਼ਿਵਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਨਿਰਭੈ ਅਤੇ ਸਚਮੁਚ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਨਨ੍ਦਾਸ਼੍ਚ ਸੁਖਾਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਾਸ਼੍ਚ ਨਵੈਃ ਸਹ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਯੁਤਾ ਦੇਸ਼ਾਸ੍ਤੇ ਸਪ੍ਤ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਉਹ ਸੱਤ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਖੁਸ਼ੀ, ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਲੋਕ ਵੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਉਥੇ ਕਾਇਮ ਹੈ।
ਆਰੋਗ੍ਯਾ ਬਲਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇ ਮਰਣਵਰ੍ਜਿਤਾਃ ਅਵਸਰ੍ਪਿਣੀ ਨ ਤੇष੍ਵਸ੍ਤਿ ਤਥੈਵੋਤ੍ਸਰ੍ਪਿਣੀ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਸਭ ਲੋਕ ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਘਟਾਈ ਹੈ, ਨਾ ਵਧਾਈ।
ਨ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਯੁਗਾਵਸ੍ਥਾ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਕृਤਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗਸਮਃ ਕਾਲਸ੍ ਤਥਾ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਉਥੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਸਮਾਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪਾਦਿषੁ ਜ੍ਞੇਯਂ ਪਞ੍ਚਸ੍ਵੇਤੇषੁ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਤੁ ਵਿਚਾਰੇਣ ਕਾਲਃ ਸ੍ਵਾਭਾਵਿਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸ਼ਾਕਦਵੀਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤੇषੁ ਸਂਕਰਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਕृਤਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਚਾਵ੍ਯਭੀਚਾਰਾਦ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਸੁਖਿਨਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਜਾਤੀਆਂ ਜਾਂ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਵਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਕੋਈ ਭਟਕਾਵ ਸੀ; ਲੋਕ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਨ ਤੇषੁ ਮਾਯਾ ਲੋਭੋ ਵਾ ਈਰ੍ष੍ਯਾਸੂਯਾ ਭਯਂ ਕੁਤਃ ਵਿਪਰ੍ਯਯੋ ਨ ਤੇष੍ਵਸ੍ਤਿ ਤਦ੍ਵੈ ਸ੍ਵਾਭਾਵਿਕਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਮਾਇਆ ਸੀ, ਨਾ ਲੋਭ, ਨਾ ਈਰਖਾ ਜਾਂ ਵੈਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਡਰ; ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ—ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਹਾਲਤ ਸੀ।
ਕਾਲੋ ਨੈਵ ਚ ਤੇष੍ਵਸ੍ਤਿ ਨ ਦਣ੍ਡੋ ਨ ਚ ਦਾਣ੍ਡਿਕਃ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇਣ ਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਸ੍ ਤੇ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਸਮਾਂ ਸੀ, ਨਾ ਸਜ਼ਾ, ਨਾ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ; ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਪਰਿਮਣ੍ਡਲਸ੍ਤੁ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਦ੍ਵੀਪੋ ਵੈ ਕੁਸ਼ਸਂਜ੍ਞਕਃ ਨਦੀਜਲੈਃ ਪਰਿਵृਤਃ ਪਰ੍ਵਤਸ਼੍ਚਾਭ੍ਰਸਂਨਿਭੈਃ
ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੋਲ ਟਾਪੂ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੁਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਧਾਤੁਵਿਚਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਮਣਿਵਿਦ੍ਰੁਮਭੂषਿਤੈਃ ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰੈ ਰਮ੍ਯੈਰ੍ਜਨਪਦੈਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ, ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਮੂंगे ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਸੋਹਣੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪੁष੍ਪਫਲੋਪੇਤੈਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਧਨਧਾਨ੍ਯਵਾਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁष੍ਪਫਲੋਪੇਤਃ ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਸਮਾਵृਤਃ
ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ, ਸਦਾ ਫੁੱਲ-ਫਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਆਵृਤਃ ਪਸ਼ੁਭਿਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਆਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾਤ੍ਸਮਾਸੇਨ ਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪਂ ਨਿਬੋਧਤ
ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘਰੇਲੂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਕੁਸ਼ ਟਾਪੂ ਬਾਰੇ ਕਮਲ ਕਰਮ ਤੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ।
ਅਥ ਤृਤੀਯਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪਂ ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ ਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪੇਨ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੀਜਾ, ਕੁਸ਼ ਟਾਪੂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਦੁਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸਪ੍ਤ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਰਤ੍ਨਯੋਨਯਃ
ਉਹ ਸ਼ਾਕ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਵੀ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਤ੍ਨਾਕਰਾਸ੍ਤਥਾ ਨਦ੍ਯਸ੍ ਤੇषਾਂ ਨਾਮਾਨਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ ਦ੍ਵਿਨਾਮਾਨਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਾਕਦ੍ਵੀਪੇ ਯਥਾ ਤਥਾ
ਉਥੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ। ਉਹ ਸਾਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਕ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ, ਦੋ-ਦੋ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਥਮਃ ਸੂਰ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ਃ ਕੁਮੁਦੋ ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤਃ ਵਿਦ੍ਰੁਮੋਚ੍ਚਯ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਏਵ ਚ ਮਹੀਧਰਃ
ਪਹਿਲਾ ਪਹਾੜ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਕੁਮੁਦ ਨਾਮ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦ੍ਰੁਮੋਚਚਯ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਧਾਤੁਮਯੈਃ ਸ਼ृਙ੍ਗੈਃ ਸ਼ਿਲਾਜਾਲਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਉਨ੍ਨਤੋ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਦੂਜਾ ਪਹਾੜ ਉਥੇ ਉਨਨਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਾਤ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹੇਮਪਰ੍ਵਤ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਏਵ ਚ ਮਹੀਧਰਃ ਹਰਿਤਾਲਮਯੈਃ ਸ਼ृਙ੍ਗੈਰ੍ ਦ੍ਵੀਪਮਾਵृਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਹੇਮਪਹਾੜ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਰਿਤਾਲ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰਦਾ ਹੈ।
ਬਲਾਹਕਸ੍ਤृਤੀਯਸ੍ਤੁ ਜਾਤ੍ਯਞ੍ਜਨਮਯੋ ਗਿਰਿਃ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ਨਾਮਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ ਏਵ ਚ ਮਹੀਧਰਃ
ਤੀਜਾ ਪਹਾੜ ਬਲਾਹਕ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਜਲ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਦਯੁਤਿਮਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਦ੍ਰੋਣੋ ਯਤ੍ਰੌषਧ੍ਯੋ ਮਹਾਗਿਰੌ ਵਿਸ਼ਲ੍ਯਕਰਣੀ ਚੈਵ ਮृਤਸਂਜੀਵਨੀ ਤਥਾ
ਚੌਥਾ ਪਹਾੜ ਡ੍ਰੋਣ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਜਿਸ 'ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜੜੀਆਂ ਉਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਲਯਕਰਣੀ ਤੇ ਮ੍ਰਿਤਸੰਜੀਵਨੀ।
ਪੁष੍ਪਵਾਨ੍ਨਾਮ ਸੈਵੋਕ੍ਤਃ ਪਰ੍ਵਤਃ ਸੁਮਹਾਚਿਤਃ ਕਙ੍ਕਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਰ੍ਵਤੋ ਨਾਮ ਸਾਰਵਾਨ੍
ਉਹ ਪਹਾੜ, ਬਹੁਤ ਜਿਆਦਾ ਢੇਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੁਸ਼ਪਵਾਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜਵਾਂ ਪਹਾੜ ਕੰਗਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਵ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪੁਨਃ ਸ ਪृਥਿਵੀਧਰਃ ਦਿਵ੍ਯਪੁष੍ਪਫਲੋਪੇਤੋ ਦਿਵ੍ਯਵਿਰੁਤ੍ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਫੁੱਲ-ਫਲ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
षष੍ਠਸ੍ਤੁ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹਿषੋ ਮੇਘਸਂਨਿਭਃ ਸ ਏਵ ਤੁ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਹਰਿਰਿਤ੍ਯਭਿਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਛੇਵਾਂ ਪਹਾੜ ਉਥੇ ਮਹੀਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਹਰੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸੋ ऽਗ੍ਨਿਰ੍ਨਿਵਸਤਿ ਮਹਿषੋ ਨਾਮ ਯੋ ऽਪ੍ਸੁਜਃ ਸਪ੍ਤਮਃ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਕੁਦ੍ਮਾਨ੍ਸ ਹਿ ਭਾषਤੇ
ਉਥੇ ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੱਤਵਾਂ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਕਕੁਦਮਾਨ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਦਰਃ ਸੈਵ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸਰ੍ਵਧਾਤੁਮਯਃ ਸ਼ੁਭਃ ਮਨ੍ਦ ਇਤ੍ਯੇष ਯੋ ਧਾਤੁਰ੍ ਅਪਾਮਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਃ
ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਸ਼ੁਭ ਪਹਾੜ ਜਾਣੋ। 'ਮੰਦਾ' ਉਹ ਤੱਤ ਹੈ ਜੋ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਪਾਂ ਵਿਦਾਰਣਾਚ੍ਚੈਵ ਮਨ੍ਦਰਃ ਸ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ਰ ਰਤ੍ਨਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਸ੍ਵਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤਿ ਵਾਸਵਃ
ਜੋ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੰਦਰ ਖੁਦ ਬਹੁਤ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮੁਪਾਦਾਯ ਪ੍ਰਜਾਭ੍ਯੋ ਵਿਦਧਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ ਤੇषਾਮਨ੍ਤਰਵਿष੍ਕਮ੍ਭੋ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਹਾਰਾ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਵਧਾ ਹੋਇਆ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।