ਅਗ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਮੁਦ੍ਰਮਹਿषੀਂ ਮਹਰ੍षਿਗਣਸੇਵਿਤਾਮ੍ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਚੌਤ੍ਸੁਕ੍ਯਕਾਰਿਣੀਂ ਸੁਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਉਹ ਨਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਲੋਂ ਸੇਵੀ ਜਾਂਦੀ, ਸਭ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮਨ ਮੋਹਣੀ ਸੀ।
ਹਿਤਾਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਨਾਕਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਦਾਯਿਕਾਮ੍ ਗੋਕੁਲਾਕੁਲਤੀਰਾਨ੍ਤਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਸ਼ੈਵਾਲਵਰ੍ਜਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਨਦੀ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿੰਦੀ, ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਸ਼ੈਵਾਲਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ।
ਹਂਸਸਾਰਸਸਂਘੁष੍ਟਾਂ ਜਲਜੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ ਆਵਰ੍ਤਨਾਭਿਗਮ੍ਭੀਰਾਂ ਦ੍ਵੀਪੋਰੁਜਘਨਸ੍ਥਲੀਮ੍
ਉਹ ਨਦੀ ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਸਾਰਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ, ਜਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ, ਤੇ ਕੰਢੇ ਟਾਪੂ ਦੇ ਪੜਦੇ ਵਾਂਗ ਚੌੜੇ ਸੀ।
ਨੀਲਨੀਰਜਨੇਤ੍ਰਾਭਾਮ੍ ਉਤ੍ਫੁਲ੍ਲਕਮਲਾਨਨਾਮ੍ ਹਿਮਾਭਫੇਨਵਸਨਾਂ ਚਕ੍ਰਵਾਕਾਧਰਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ ਬਲਾਕਾਪਙ੍ਕ੍ਤਿਦਸ਼ਨਾਂ ਚਲਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਵਲਿਭ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਹ ਨਦੀ ਨੀਲੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ, ਹਿਮ ਦੇ ਫੇਨ ਨਾਲ ਢੱਕੀ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਭਿਤ, ਬਲਾਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਤੇ ਤਰਦੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭੌਂਹਾਂ ਵਾਂਗ ਲਹਿਰਾਂ ਸੀ।
ਸ੍ਵਜਲੋਦ੍ਭੂਤਮਾਤਂਗਰਮ੍ਯਕੁਮ੍ਭਪਯੋਧਰਾਮ੍ ਹਂਸਨੂਪੁਰਸਂਘੁष੍ਟਾਂ ਮृਣਾਲਵਲਯਾਵਲੀਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਮਸਤਕ ਵਾਂਗ ਉਭਰੇ ਕੁੰਭਾਂ ਵਾਲੀ, ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਪੈਜਬਾਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ, ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਰੂਪਮਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਨੁਗਤਾਃ ਸਦਾ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਸਮਯੇ ਰਾਜਨ੍ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਤ੍ਯਪ੍ਸਰਸਾਂ ਗਣਾਃ
ਉਸ ਥਾਂ, ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ ਦੇ ਮਸਤ ਹੋਏ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਨ।
ਤਾਮ੍ ਅਪ੍ਸਰੋਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਵਹਨ੍ਤੀਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਸ੍ਵਤੀਰਦ੍ਰੁਮਸਮ੍ਭੂਤਨਾਨਾਵਰ੍ਣਸੁਗਨ੍ਧਿਨੀਮ੍
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੰਗੂਮ, ਜੋ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਧੁਲ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉੱਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਾਂ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਰਂਗਵ੍ਰਾਤਸਂਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸੂਰ੍ਯਮਣ੍ਡਲਦੁਰ੍ਦृਸ਼ਮ੍ ਸੁਰੇਭਜਨਿਤਾਘਾਤਵਿਕੂਲਦ੍ਵਯਭੂषਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਸਤਹ ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਚਕਰ ਵੇਖਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦੀ ਰੌਲ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਰੇਭਗਣ੍ਡਸਲਿਲੈਰ੍ ਦੇਵਸ੍ਤ੍ਰੀਕੁਚਚਨ੍ਦਨੈਃ ਸਂਯੁਤਂ ਸਲਿਲਂ ਤਸ੍ਯਾਃ षਟ੍ਪਦੈਰ੍ ਉਪਸੇਵ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭੌਂਰੇ ਆ ਕੇ ਚੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰਭਵਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸੁਗਨ੍ਧਕੁਸੁਮਾਞ੍ਚਿਤਾਃ ਤਥਾਪਕृष੍ਟਸਂਭ੍ਰਾਨ੍ਤਭ੍ਰਮਰਸ੍ਤਨਿਤਾਕੁਲਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰੁੱਖ ਉੱਗਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੀ ਉਲਝਣ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰੀ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰੇ ਰਤਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸਦਾ ਕਾਮਵਸ਼ਾ ਮृਗਾਃ ਤਪੋਵਨਾਸ਼੍ਚ ऋषਯਸ੍ ਤਥਾ ਦੇਵਾਃ ਸਹਾਪ੍ਸਰਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਤਪੋਵਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਲਭਨ੍ਤੇ ਯਤ੍ਰ ਪੂਤਾਙ੍ਗਾ ਦੇਵੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨਿਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਨਾਕਬਹੁਲਾਃ ਪਦ੍ਮੇਨ੍ਦੁਪ੍ਰਤਿਮਾਨਨਾਃ
ਉਥੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਅਤੇ ਕਮਲ ਤੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਅਸਮਾਨੀ ਕੁੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਾ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਸਦਾ ਤੋਯਂ ਦੇਵਸਂਘੈਰਪੀਡਿਤਮ੍ ਪੁਲਿਨ੍ਦੈਰ੍ਨृਪਸਂਘੈਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਵृਨ੍ਦੈਰਪੀਡਿਤਮ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ, ਪੁਲਿੰਦਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਬਾਘਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਬਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤਾਮਰਸਪਾਨੀਯਾਂ ਸਤਾਰਗਗਨਾਮਲਾਮ੍ ਸ ਤਾਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਯਯੌ ਰਾਜਾ ਸਤਾਮੀਪ੍ਸਿਤਕਾਮਦਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੀਣ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਤਾਰੇ ਵਾਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ—ਉਹ ਜੋ ਸਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰਰੁਹੈਃ ਕਾਸ਼ੈਃ ਪੂਰ੍ਣੈਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼ੁਸਂਨਿਭੈਃ ਰਾਜਤੇ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰੈ ਰਮ੍ਯਤੀਰਂ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮੈਃ ਯਾ ਸਦਾ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਵਿਪ੍ਰੈਰ੍ ਦੇਵੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿषੇਵ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਚੰਨ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਪੂਰੀਆਂ ਕਾਂਸ਼ ਘਾਸ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਕੰਢਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾ ਚ ਸਦਾ ਸਕਲੌਘਵਿਨਾਸ਼ਂ ਭਕ੍ਤਜਨਸ੍ਯ ਕਰੋਤ੍ਯਚਿਰੇਣ ਯਾਨੁਗਤਾ ਸਰਿਤਾਂ ਹਿ ਕਦਮ੍ਬੈਰ੍ ਯਾਨੁਗਤਾ ਸਤਤਂ ਹਿ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੈਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯਾ ਹਿ ਸੁਤਾਨਿਵ ਪਾਤਿ ਮਨੁष੍ਯਾਨ੍ ਯਾ ਚ ਯੁਤਾ ਸਤਤਂ ਹਿਮਸਂਘੈਃ ਯਾ ਚ ਯੁਤਾ ਸਤਤਂ ਸੁਰਵृਨ੍ਦੈਰ੍ ਯਾ ਚ ਜਨੈਃ ਸ੍ਵਹਿਤਾਯ ਸ਼੍ਰਿਤਾ ਵੈ
ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਵਾਂਗ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਮ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾ ਚ ਕੇਸਰਿਗਣੈਃ ਕਰਿਵृਨ੍ਦਜੁष੍ਟਾ ਸਂਤਾਨਯੁਕ੍ਤਸਲਿਲਾਪਿ ਸੁਵਰ੍ਣਯੁਕ੍ਤਾ ਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ੁਤਾਪਪਰਿਵृਦ੍ਧਿਵਿਵृਦ੍ਧਸ਼ੀਤਾ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਤੁਲ੍ਯਯਸ਼ਸਾ ਦਦृਸ਼ੇ ਨृਪੇਣ
ਉਹ ਸਿੰਹਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੋਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੰਤਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਤੇ ਗਰਮ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
ਆਲੋਕਯਨ੍ਨਦੀਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਤਤ੍ਸਮੀਰਹृਤਸ਼੍ਰਮਃ ਸ ਗਚ੍ਛਨ੍ਨੇਵ ਦਦृਸ਼ੇ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਮਹਾਗਿਰਿਮ੍
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ ਵੇਖਿਆ।
ਖਮੁਲ੍ਲਿਖਦ੍ਭਿਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ ਵृਤਂ ਸ਼ृਙ੍ਗੈਸ੍ਤੁ ਪਾਣ੍ਡੁਰੈਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਪਿ ਸਂਚਾਰੈਰ੍ ਵਿਨਾ ਸਿਦ੍ਧਗਤਿਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਉਹ ਕਈ ਫਿੱਕੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਖੁਰਚਦੇ ਜਾਪਦੇ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਨਦੀਪ੍ਰਵਾਹਸਂਜਾਤਮਹਾਸ਼ਬ੍ਦੈਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ਅਸਂਸ਼੍ਰੁਤਾਨ੍ਯਸ਼ਬ੍ਦਂ ਤਂ ਸ਼ੀਤਤੋਯਂ ਮਨੋਰਮਮ੍
ਉਸ ਥਾਂ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਹਿਣ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਠੰਢਾ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣਾ ਥਾਂ ਸੀ।
ਦੇਵਦਾਰੁਵਨੈਰ੍ਨੀਲੈਃ ਕृਤਾਧੋਵਸਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਮੇਘੋਤ੍ਤਰੀਯਕਂ ਸ਼ੈਲਂ ਦਦृਸ਼ੇ ਸ ਨਰਾਧਿਪਃ
ਉਥੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਦੇਵਦਾਰ ਦੇ ਨੀਲੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਢਲਾਨ ਧੋ ਕੇ ਸਾਫ, ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਸ਼੍ਵੇਤਮੇਘਕृਤੋष੍ਣੀषਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਮੁਕੁਟਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਹਿਮਾਨੁਲਿਪ੍ਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਧਾਤੁਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਕਦੇ ਉਸ ਨੇ ਸਫੈਦ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਪੱਗ ਵਾਂਗ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਕਦੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮੂੜਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਹਿਮ ਨਾਲ ਲਿਪਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਚਨ੍ਦਨੇਨਾਨੁਲਿਪ੍ਤਾਙ੍ਗਂ ਦਤ੍ਤਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੁਲਂ ਯਥਾ ਸ਼ੀਤਪ੍ਰਦਂ ਨਿਦਾਘੇ ऽਪਿ ਸ਼ਿਲਾਵਿਕਟਸਂਕਟਮ੍ ਸਾਲਕ੍ਤਕੈਰਪ੍ਸਰਸਾਂ ਮੁਦ੍ਰਿਤਂ ਚਰਣੈਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕਦੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤ੍ਹੀ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਜ ਉਂਗਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੱਥ ਲਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਠੰਢਕ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਪੱਥਰੀਲੇ ਤੇ ਢਲਵਾਂ ਰਸਤੇ ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਲਾਲ ਲੱਕ ਲਗੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਦਿਖਦੇ ਸਨ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਸਂਸ੍ਪृष੍ਟਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ੁਂ ਕ੍ਵਚਿਚ੍ ਚ ਤਮਸਾਵृਤਮ੍ ਦਰੀਮੁਖੈਃ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਭੀਮੈਃ ਪਿਬਨ੍ਤਂ ਸਲਿਲਂ ਮਹਤ੍
ਕਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਛੁਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਕਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਪਹਾੜੀ ਨਦੀ-ਨਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਮੂੰਹ ਖੋਲ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਗਣੈਃ ਕ੍ਰੀਡਦ੍ਭਿਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ਉਪਗੀਤਂ ਤਥਾ ਮੁਖ੍ਯੈਃ ਕਿਂਨਰਾਣਾਂ ਗਣੈਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਕਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਟਾਂ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਕਦੇ ਮੁੱਖ ਕਿਨਰਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਆਪਾਨਭੂਮੌ ਗਲਿਤੈਰ੍ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪੁष੍ਪੈਃ ਸਂਤਾਨਕਾਦੀਨਾਂ ਦਿਵ੍ਯੈਸ੍ਤਮ੍ ਉਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਕਦੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਢਲਾਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੰਤਾਨਕ ਆਦਿ ਦਿਵਿਆ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ, ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਸੁਪ੍ਤੋਤ੍ਥਿਤਾਭਿਃ ਸ਼ਯ੍ਯਾਭਿਃ ਕੁਸੁਮਾਨਾਂ ਤਥਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਮृਦਿਤਾਭਿਃ ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਣਾਂ ਮਨੋਰਮਮ੍
ਕਦੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੇਜਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਉਠੇ ਹੋਏ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲ ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਖਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ।
ਨਿਰੁਦ੍ਧਪਵਨੈਰ੍ਦੇਸ਼ੈਰ੍ ਨੀਲਸ਼ਾਦ੍ਵਲਮਣ੍ਡਿਤੈਃ ਕ੍ਵਚਿਚ੍ ਚ ਕੁਸੁਮੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਰੁਚਿਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਕਦੇ ਜਿੱਥੇ ਹਵਾ ਰੁਕ ਗਈ ਸੀ, ਉਥੇ ਜਮੀਨ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਰੇ ਘਾਹ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਸਦੀ ਸੀ।
ਤਪਸ੍ਵਿਸ਼ਰਣਂ ਸ਼ੈਲਂ ਕਾਮਿਨਾਮਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ਮृਗੈਰ੍ਯਥਾਨੁਚਰਿਤਂ ਦਨ੍ਤਿਭਿਨ੍ਨਮਹਾਦ੍ਰੁਮਮ੍
ਉਹ ਪਹਾੜ ਤਪਸਵੀਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਸੀ, ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੀ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਟੋੜ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ।