ਦ੍ਵੀਪਭੇਦਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਪ੍ਤ ਚਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾਨਿ ਚ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕ੍ਰਮੇਣੇਹ ਵਕ੍ਤੁਂ ਵੈ ਸਕਲਂ ਜਗਤ੍
ਟਾਪਿਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵੰਡ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਪੂਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਦੱਸਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਸਪ੍ਤੈਵ ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਗ੍ਰਹੈਃ ਸਹ ਤੇषਾਂ ਮਨੁष੍ਯਤਰ੍ਕੇਣ ਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਪਰ ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਸੱਤ ਟਾਪਿਆਂ ਨੂੰ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੱਸਾਂਗਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਮਨੁੱਖੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਯੇ ਭਾਵਾਸ੍ ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਤਰ੍ਕੇਣ ਸਾਧਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤਿਭ੍ਯਃ ਪਰਂ ਯਚ੍ਚ ਤਦਚਿਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ; ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ, ਉਹ ਅਸੰਭਵਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤ ਵਰ੍षਾਣਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਂ ਯਥਾਵਿਧਮ੍ ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਯਚ੍ਚ ਯੋਜਨੈਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ
ਮੈਂ ਜੰਬੂ ਟਾਪੇ ਦੇ ਸੱਤ ਖੇਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਵਿਸਥਾਰ ਤੇ ਚੱਕਰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਂ ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਃ ਨਾਨਾਜਨਪਦਾਕੀਰ੍ਣਂ ਪੁਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ
ਟਾਪੇ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸਂਕੀਰ੍ਣਂ ਪਰ੍ਵਤੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ਸਰ੍ਵਧਾਤੁਪਿਨਦ੍ਧੈਸ੍ਤੈਃ ਸ਼ਿਲਾਜਾਲਸਮੁਦ੍ਗਤੈਃ
ਇਹ ਸਿਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਰ੍ਵਤਪ੍ਰਭਵਾਭਿਸ਼੍ਚ ਨਦੀਭਿਸ੍ਤੁ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਗਾਯਤਾ ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਃ षਡਿਮੇ ਵਰ੍षਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਨਦੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ; ਇਹ ਛੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਅਵਗਾਹ੍ਯ ਹ੍ਯੁਭਯਤਃ ਸਮੁਦ੍ਰੌ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮੌ ਹਿਮਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚ ਹਿਮਵਾਨ੍ ਹੇਮਕੂਟਸ਼੍ਚ ਹੇਮਵਾਨ੍
ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ, ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ, ਸਮੁੰਦਰ ਹਨ; ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਰਫ਼ੀਲਾ ਹੈ, ਹੇਮਕੂਟ ਤੇ ਹੇਮਵਾਨ ਵੀ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਤਃ ਸੁਮੁਖਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿषਧਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਮਹਾਨ੍ ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸੌਵਰ੍ਣੋ ਮੇਰੁਸ਼੍ਚੋਲ੍ਬਮਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਸ ਚਤੁਰ੍ਦਿਸ਼ਮ੍
ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਸੁਮੁਖਾ ਤੇ ਨਿਸ਼ਧ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ; ਮੇਰੂ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਤੇ ਉੱਚਾ, ਚਾਰ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵृਤ੍ਤਾਕृਤਿਪ੍ਰਮਾਣਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰਸ੍ਰਃ ਸਮਾਹਿਤਃ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣੈਃ ਸਮਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੈਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਸ ਦੀ ਆਕਾਰ ਗੋਲ ਹੈ, ਪਰ ਚਤੁਰਕੋਣ ਵਾਂਗ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਇਕਸਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਨਾਭੀਬਨ੍ਧਨਸਮ੍ਭੂਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਃ ਪੂਰ੍ਵਤਃ ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਤੇਨ ਵੈ
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ; ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇਹ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੀਤਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨਾਸੌ ਤੇਨ ਵੈਸ਼੍ਯਤ੍ਵਮਿष੍ਯੇਤ ਭृਙ੍ਗਿਪਤ੍ਤ੍ਰੀਨਭਸ਼੍ ਚੈਵ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤਾ ਸਿਦ੍ਧਾ ਮੇਰੋਰ੍ ਨਾਮਾਰ੍ਥਕਰ੍ਮਤਃ
ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਹ ਪੀਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਵੈਸ਼ਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਪੱਤੇ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੂਦਰਤਾ ਨਾਮ, ਅਰਥ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮੁਤ੍ਤਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਂ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਭਾਵਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਇਤਿ ਵਰ੍ਣਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਇਸ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਕਸ਼ਤਰੀਤਾ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੰਗ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਨੀਲਸ਼੍ਚ ਵੈਡੂਰ੍ਯਮਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਪੀਤੋ ਹਿਰਣ੍ਮਯਃ ਮਯੂਰਬਰ੍ਹਵਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਤਕੌਮ੍ਭਃ ਸ ਸ਼ृਙ੍ਗਵਾਨ੍
ਇਹ ਨੀਲਾ ਹੈ, ਵੈਡੂਰੀਆ ਪੱਥਰ ਦਾ, ਚਿੱਟਾ, ਪੀਲਾ, ਸੋਨੇ ਦਾ, ਮਯੂਰ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਰੰਗ, ਤੇ ਸ਼ਾਤਕੁੰਭ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਏਤੇ ਪਰ੍ਵਤਰਾਜਾਨਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸੇਵਿਤਾਃ ਤੇषਾਮਨ੍ਤਰਵਿष੍ਕਮ੍ਭੋ ਨਵਸਾਹਸ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਚਰਨ ਆ ਕੇ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯੇ ਤ੍ਵਿਲਾਵृਤਂ ਨਾਮ ਮਹਾਮੇਰੋਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੋ ਯੋਜਨੈਃ ਸਮਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਹਾਂਮੇਰੂ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਨਾਮਕ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯੇ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਮੇਰੁਰ੍ ਵਿਧੂਮ ਇਵ ਪਾਵਕਃ ਵੇਦ੍ਯਰ੍ਧਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਮੇਰੋਰ੍ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧਂ ਤਥੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਂਮੇਰੂ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਧ ਭਾਗ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜਾ ਅਰਧ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ।
ਵਰ੍षਾਣਿ ਯਾਨਿ ਸਪ੍ਤਾਤ੍ਰ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਵਰ੍षਪਰ੍ਵਤਾਃ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਸਹਸ੍ਰੇ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਯੋਜਨੈਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਇਥੇ ਸੱਤ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਰ ਪਹਾੜੀ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ।
ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਸ੍ ਤੇषਾਮਾਯਾਮ ਉਚ੍ਯਤੇ ਨੀਲਸ਼੍ਚ ਨਿषਧਸ਼੍ਚੈਵ ਤੇषਾਂ ਹੀਨਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਪਰੇ
ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੀਲ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਪਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਘੱਟ ਚੌੜੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਵੇਤਸ਼੍ਚ ਹੇਮਕੂਟਸ਼੍ਚ ਹਿਮਵਾਞ੍ਛृਙ੍ਗਵਾਂਸ਼੍ਚ ਯਃ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਪ੍ਰਮਾਣੇਣ ऋषਭਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
ਸ਼੍ਵੇਤ, ਹੇਮਕੂਟ ਅਤੇ ਹਿਮਵਾਨ ਆਪਣੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ਭਾ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਉਲੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਭਾਗੇਨ ਹੇਮਕੂਟੋ ऽਪਿ ਹੀਯਤੇ ਹਿਮਵਾਨ੍ਵਿਂਸ਼ਭਾਗੇਨ ਤਸ੍ਮਾਦੇਵ ਪ੍ਰਹੀਯਤੇ ਅष੍ਟਾਸ਼ੀਤਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਹੇਮਕੂਟੋ ਮਹਾਗਿਰਿਃ
ਹੇਮਕੂਟ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਘੱਟ ਹੈ; ਹਿਮਵਾਨ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਘੱਟ ਹੈ। ਹੇਮਕੂਟ, ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ, ਅਠਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾ ਮਾਪ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ੀਤਿਰ੍ਹਿਮਵਾਞ੍ਛੈਲ ਆਯਤਃ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਮਣ੍ਡਲੀਭਾਵਾਦ੍ ਧ੍ਰਾਸਵृਦ੍ਧੀ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤੇ
ਹਿਮਵਾਨ ਪਹਾੜ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਲੰਬਾ ਹੈ। ਦਵੀਪ ਦੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਕਰਕੇ ਘਟ-ਵਾਧ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਚ ਯਥਾਭੇਦਂ ਤਥੋਤ੍ਤਰਮ੍ ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਜਨਪਦਾਸ੍ ਤਾਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਪ੍ਤ ਵੈ
ਜਿਵੇਂ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਉੱਤਰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਤ ਖੇਤਰ ਹਨ।
ਪ੍ਰਪਾਤਵਿषਮੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਪਰ੍ਵਤੈਰਾਵृਤਾਨਿ ਤੁ ਸਪ੍ਤ ਤਾਨਿ ਨਦੀਭੇਦੈਰ੍ ਅਗਮ੍ਯਾਨਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਇਹ ਸੱਤ ਖੇਤਰ ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਢਲਾਨ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇषੁ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਨਾਨਾਜਾਤੀਨਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਇਮਂ ਹੈਮਵਤਂ ਵਰ੍षਂ ਭਾਰਤਂ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਿਮ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਭਾਰਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਹੇਮਕੂਟਂ ਪਰਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਾਮ੍ਨਾ ਕਿਮ੍ਪੁਰੁषਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਹੇਮਕੂਟਾਚ੍ਚ ਨਿषਧਂ ਹਰਿਵਰ੍षਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ
ਹੇਮਕੂਟ ਤੋਂ ਪਰੇ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਨਾਮਕ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਹੇਮਕੂਟ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਧ ਤੱਕ ਹਰੀਵਰਸ਼ਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰਿਵਰ੍षਾਤ੍ਪਰਂ ਚਾਪਿ ਮੇਰੋਸ੍ਤੁ ਤਦਿਲਾਵृਤਮ੍ ਇਲਾਵृਤਾਤ੍ਪਰਂ ਨੀਲਂ ਰਮ੍ਯਕਂ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਹਰੀਵਰਸ਼ਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮੇਰੂ ਉੱਤੇ, ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਨੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਰਮਯਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਰਮ੍ਯਕਾਦਪਰਂ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਦ੍ਧਿਰਣ੍ਯਕਮ੍ ਹਿਰਣ੍ਯਕਾਤ੍ਪਰਂ ਚੈਵ ਸ਼ृਙ੍ਗਸ਼ਾਕਂਕੁਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਰਮਯਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸ਼੍ਵੇਤ ਹੈ, ਜੋ ਹਿਰਣਯਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਣਯਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਸ਼ਾਕੰਕੁਰਾ ਨਾਮਕ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਧਨੁਃਸਂਸ੍ਥੇ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯੇ ਦੇਵਰ੍षੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰੇ ਦੀਰ੍ਘਾਣਿ ਤਸ੍ਯ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਮਧ੍ਯਮਂ ਤਦਿਲਾਵृਤਮ੍
ਦੇਵਰਸ਼ੇ! ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਲੰਬੇ ਚਾਰ ਖੇਤਰ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਤੋ ਨਿषਧਸ੍ਯੇਦਂ ਵੇਦ੍ਯਰ੍ਧਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਪਰਂ ਤ੍ਵਿਲਾਵृਤਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਵੇਦ੍ਯਰ੍ਧਂ ਤੁ ਤਦੁਤ੍ਤਰਮ੍
ਨਿਸ਼ਧ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇਹ ਦੱਖਣ ਭਾਗ ਹੈ; ਪਰੇ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਹੈ।