ਯਸ੍ਤ੍ਵਿਦਂ ਕਲ੍ਯ ਉਤ੍ਥਾਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪਠਤੇ ਨਰਃ ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਸ੍ਮਰਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਇਹ ਮਹਾਤਮ ਪੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾਉਂਦਾ ਤੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ।
ਮਮ ਵਾਕ੍ਯਂ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਹਾਰਾਜ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਪਸ੍ਵ ਜੁਹ੍ਵਸ੍ਵ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਃ
ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਮਹਾਰਾਜਾ; ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਜਪ ਕਰ ਤੇ ਹਵਨ ਕਰ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਤਕਲੀਫ ਦੇ।
ਪ੍ਰਯਾਗਂ ਸ੍ਮਰ ਵੈ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਹਾਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਸਾਡੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਯਾਗ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ; ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਖ਼ੁਦ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਯਾਗਮਨੁਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵਾ ਵਸਤੇ ਵਾਪਿ ਯੋ ਨਰਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਯਾਗ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਉਥੇ ਵੱਸਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ ਹੋ ਕੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ।
ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਦੁਪਾਵृਤ੍ਤਃ ਸਂਤੁष੍ਟੋ ਨਿਯਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ਅਹਂਕਾਰਨਿਵृਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ ਤੀਰ੍ਥਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦਾਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਸੰਜਮ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ।
ਅਕੋਪਨਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ ਆਤ੍ਮੋਪਮਸ਼੍ਚ ਭੂਤੇषੁ ਸ ਤੀਰ੍ਥਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਸੱਚਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਸਮਝੇ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ।
ऋषਿਭਿਃ ਕ੍ਰਤਵਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਦੇਵੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ਨ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਦਰਿਦ੍ਰੇਣ ਯਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਂ ਮਹੀਪਤੇ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਯਜਨ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਹੀਪਤਿ, ਗਰੀਬ ਮਨੁੱਖ ਯਜਨ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਬਹੂਪਕਰਣਾ ਯਜ੍ਞਾ ਨਾਨਾਸਮ੍ਭਾਰਵਿਸ੍ਤਰਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵੈਰੇਤੈਃ ਸਮृਦ੍ਧੈਰ੍ਵੈ ਨਰੈਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਯਜਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਮਾਨ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਧਨਵਾਨ ਲੋਕ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਯੋ ਦਰਿਦ੍ਰੈਰਪਿ ਵਿਧਿਃ ਸ਼ਕ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ ਤੁਲ੍ਯੋ ਯਜ੍ਞਫਲੈਃ ਪੁਣ੍ਯੈਸ੍ ਤਨ੍ਨਿਬੋਧ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ
ਪਰ, ਰਾਜਾ, ਇੱਕ ਐਸਾ ਵਿਧੀ ਹੈ ਜੋ ਗਰੀਬ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਇਹ ਯਜਨ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ।
ऋषੀਣਾਂ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਭਰਤਸਤ੍ਤਮ ਤੀਰ੍ਥਾਨੁਗਮਨਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞੇਭ੍ਯੋ ऽਪਿ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ: ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਯਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਹੈ।
ਦਸ਼ ਤੀਰ੍ਥਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਿਸ੍ਰਃ ਕੋਟ੍ਯਸ੍ਤਥਾਪਗਾਃ ਮਾਘਮਾਸੇ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਭਰਤਰ੍षਭ
ਭਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਤੀਹ ਕਰੋੜ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਭਵ ਮਹਾਰਾਜ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਰਾਜ੍ਯਮਕਣ੍ਟਕਮ੍ ਪੁਨਰ੍ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯਜਮਾਨੋ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਮਹਾਰਾਜਾ, ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ; ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵੇਖੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਮਹਾਭਾਗੋ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਮਹਾਤਪਾਃ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਸ੍ਯ ਨृਪਤੇਸ੍ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਉਥੇ ਹੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੁਕ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਪ੍ਲਾਵ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਸਗਣੋ ਨृਪਃ ਯਥੋਕ੍ਤੇਨਾਥ ਵਿਧਿਨਾ ਪਰਾਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮਾਗਮਤ੍
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਸਰੀਰ ਧੋ ਕੇ, ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਪਾ ਲਿਆ।
ਤਥਾ ਤ੍ਵਮਪਿ ਦੇਵਰ੍षੇ ਪ੍ਰਯਾਗਾਭਿਮੁਖੋ ਭਵ ਅਭਿषੇਕਂ ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾਦ੍ਯ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ; ਅੱਜ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਤੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾਥ ਨਨ੍ਦੀਸ਼ਸ੍ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ ਨਾਰਦੋ ऽਪਿ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਯਾਗਾਭਿਮੁਖਸ੍ਤਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਨੰਦੀਸ਼ ਉਥੇ ਹੀ ਲੁਕ ਗਿਆ; ਤੇ ਨਾਰਦ ਵੀ ਤੁਰਕੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਧਿਦृष੍ਟੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਗ੍ਰ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਗਤਃ ਸ੍ਵਭਵਨਂ ਤਦਾ
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।
ਕਤਿ ਦ੍ਵੀਪਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾ ਵਾ ਪਰ੍ਵਤਾ ਵਾ ਕਤਿ ਪ੍ਰਭੋ ਕਿਯਨ੍ਤਿ ਚੈਵ ਵਰ੍षਾਣਿ ਤੇषੁ ਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਟਾਪੂ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਪਹਾੜ ਹਨ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ?
ਮਹਾਭੂਮਿਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਲੋਕਾਲੋਕਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਿਂ ਪਰਿਮਾਣਂ ਚ ਗਤਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਯੋਸ੍ਤਥਾ
ਵੱਡੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਪ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਲੋਕਾਲੋਕ ਦਾ ਵੀ? ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵੀ ਦੱਸੋ।
ਏਤਦ੍ਬ੍ਰਵੀਹਿ ਨਃ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਯਥਾਰ੍ਥਵਿਤ੍ ਤ੍ਵਦੁਕ੍ਤਮੇਤਤ੍ਸਕਲਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਵਯਮ੍
ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹੋ; ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਤ ਪੂਰੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਦ੍ਵੀਪਭੇਦਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਪ੍ਤ ਚਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਾਨਿ ਚ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕ੍ਰਮੇਣੇਹ ਵਕ੍ਤੁਂ ਵੈ ਸਕਲਂ ਜਗਤ੍
ਟਾਪਿਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵੰਡ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਪੂਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਦੱਸਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਸਪ੍ਤੈਵ ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਗ੍ਰਹੈਃ ਸਹ ਤੇषਾਂ ਮਨੁष੍ਯਤਰ੍ਕੇਣ ਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਪਰ ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਸੱਤ ਟਾਪਿਆਂ ਨੂੰ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੱਸਾਂਗਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਮਨੁੱਖੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਯੇ ਭਾਵਾਸ੍ ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਤਰ੍ਕੇਣ ਸਾਧਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤਿਭ੍ਯਃ ਪਰਂ ਯਚ੍ਚ ਤਦਚਿਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਰਕ ਨਾਲ ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ; ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ, ਉਹ ਅਸੰਭਵਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤ ਵਰ੍षਾਣਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਂ ਯਥਾਵਿਧਮ੍ ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਯਚ੍ਚ ਯੋਜਨੈਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧਤ
ਮੈਂ ਜੰਬੂ ਟਾਪੇ ਦੇ ਸੱਤ ਖੇਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਵਿਸਥਾਰ ਤੇ ਚੱਕਰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪ ਯੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ।
ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਂ ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਃ ਨਾਨਾਜਨਪਦਾਕੀਰ੍ਣਂ ਪੁਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ
ਟਾਪੇ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣਸਂਕੀਰ੍ਣਂ ਪਰ੍ਵਤੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ਸਰ੍ਵਧਾਤੁਪਿਨਦ੍ਧੈਸ੍ਤੈਃ ਸ਼ਿਲਾਜਾਲਸਮੁਦ੍ਗਤੈਃ
ਇਹ ਸਿਧਾਂ ਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਰ੍ਵਤਪ੍ਰਭਵਾਭਿਸ਼੍ਚ ਨਦੀਭਿਸ੍ਤੁ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਗਾਯਤਾ ਮਹਾਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਃ षਡਿਮੇ ਵਰ੍षਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਨਦੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ; ਇਹ ਛੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਅਵਗਾਹ੍ਯ ਹ੍ਯੁਭਯਤਃ ਸਮੁਦ੍ਰੌ ਪੂਰ੍ਵਪਸ਼੍ਚਿਮੌ ਹਿਮਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚ ਹਿਮਵਾਨ੍ ਹੇਮਕੂਟਸ਼੍ਚ ਹੇਮਵਾਨ੍
ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ, ਪੂਰਬ ਤੇ ਪੱਛਮ, ਸਮੁੰਦਰ ਹਨ; ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਰਫ਼ੀਲਾ ਹੈ, ਹੇਮਕੂਟ ਤੇ ਹੇਮਵਾਨ ਵੀ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਤਃ ਸੁਮੁਖਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿषਧਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਮਹਾਨ੍ ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸੌਵਰ੍ਣੋ ਮੇਰੁਸ਼੍ਚੋਲ੍ਬਮਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਸ ਚਤੁਰ੍ਦਿਸ਼ਮ੍
ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਸੁਮੁਖਾ ਤੇ ਨਿਸ਼ਧ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਹੈ; ਮੇਰੂ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਤੇ ਉੱਚਾ, ਚਾਰ ਜਾਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵृਤ੍ਤਾਕृਤਿਪ੍ਰਮਾਣਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰਸ੍ਰਃ ਸਮਾਹਿਤਃ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣੈਃ ਸਮਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੈਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਸ ਦੀ ਆਕਾਰ ਗੋਲ ਹੈ, ਪਰ ਚਤੁਰਕੋਣ ਵਾਂਗ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਇਕਸਾਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।