ਦੈਤ੍ਯਾਧਿਪਾਨਾਮਥ ਦਾਨਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਮੀਸ਼ਂ ਚ ਯਮਂ ਪਿਤॄਣਾਮ੍ ਪਿਸ਼ਾਚਰਕ੍ਸ਼ਃਪਸ਼ੁਭੂਤਯਕ੍ਸ਼ਵੇਤਾਲਰਾਜਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਥ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਮ੍
ਫਿਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਯਮ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਨੂੰ ਪਿਸਾਚ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਪਸ਼ੂ, ਭੂਤ ਤੇ ਵੇਤਾਲਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।
ਪ੍ਰਾਲੇਯਸ਼ੈਲਂ ਚ ਪਤਿਂ ਗਿਰੀਣਾਮ੍ ਈਸ਼ਂ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਸਸਰਿਨ੍ਨਦਾਨਾਮ੍ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਧਰਕਿਂਨਰਾਣਾਮ੍ ਈਸ਼ਂ ਪੁਨਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਰਥਂ ਚਕਾਰ
ਉਸ ਨੇ ਹਿਮਪਾਤੀ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਫਿਰ ਚਿਤਰਰਥ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ।
ਨਾਗਾਧਿਪਂ ਵਾਸੁਕਿਮੁਗ੍ਰਵੀਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਪਾਧਿਪਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕਮਾਦਿਦੇਸ਼ ਦਿਸ਼ਾਂ ਗਜਾਨਾਮਧਿਪਂ ਚਕਾਰ ਗਜੇਨ੍ਦ੍ਰਮੈਰਾਵਤਨਾਮਧੇਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵਾਸੁਕੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਤਕਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਏਰਾਵਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗਜੇਂਦਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ।
ਸੁਪਰ੍ਣਮੀਸ਼ਂ ਪਤਤਾਮਥਾਸ਼੍ਵਰਾਜਾਨਮੁਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਸਂ ਚਕਾਰ ਸਿਂਹਂ ਮृਗਾਣਾਂ ਵृषਭਂ ਗਵਾਂ ਚ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਵਵਨਸ੍ਪਤੀਨਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸੁਪਰਨ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਉਚੈਸ਼ਰਵਸ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ, ਵੱਛ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਪਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ।
ਪਿਤਾਮਹਃ ਪੂਰ੍ਵਮਥਾਭ੍ਯषਿਞ੍ਚਚ੍ ਚੈਤਾਨ੍ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਵਦਿਸ਼ਾਧਿਨਾਥਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਦਿਕ੍ਪਾਲਮ੍ ਅਥਾਭ੍ਯषਿਞ੍ਚਨ੍ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸੁਧਰ੍ਮਾਣਮ੍ ਅਰਾਤਿਕੇਤੁਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਾਮਾਹ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਫਿਰ ਪੂਰਬ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਲਈ ਸੁਧਰਮਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਰਾਤਿਕੇਤੁ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਮੁੜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।
ਤਤੋ ऽਧਿਪਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤਸ਼੍ਚਕਾਰ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਸ਼ਙ੍ਖਪਦਾਭਿਧਾਨਮ੍ ਸ ਕੇਤੁਮਨ੍ਤਂ ਚ ਦਿਗੀਸ਼ਮੀਸ਼ਸ਼੍ ਚਕਾਰ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਭੁਵਨਾਣ੍ਡਗਰ੍ਭਃ
ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਾਹ ਨੇ ਦੱਖਣ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਲਈ ਸ਼ੰਖਪਦ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਹੈ, ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਪੱਛਮ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਲਈ ਕੇਤੁਮੰਤ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਹਿਰਣ੍ਯਰੋਮਾਣਮ੍ ਉਦਗ੍ਦਿਗੀਸ਼ਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ ਦੇਵਸੁਤਂ ਚਕਾਰ ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਦਿਸ਼ਾਮ੍ ਅਧੀਸ਼ਾਃ ਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ ਦਹਨ੍ਤਸ੍ਤੁ ਭੁਵੋ ऽਭਿਰਕ੍ਸ਼ਾਮ੍
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਹਿਰਣਯਰੋਮਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। ਅੱਜ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ ਏਭਿਃ ਪृਥੁਨਾਮਧੇਯੋ ਨृਪੋ ऽਭਿषਿਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮ੍ ਗਤੇ ऽਨ੍ਤਰੇ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਨਾਮਧੇਯੇ ਵੈਵਸ੍ਵਤਾਖ੍ਯੇ ਚ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸੋ ऽਸ੍ਯ ਚਰਾਚਰਸ੍ਯ ਬਭੂਵ ਸੂਰ੍ਯਾਨ੍ਵਯਵਂਸ਼ਚਿਹ੍ਨਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਥੂ ਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਯੁਗ ਖਤਮ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੈਵਸਵਤ ਯੁਗ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।
ਏਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਨੁਃ ਪ੍ਰਾਹ ਪੁਨਰੇਵ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍ ਪੂਰ੍ਵੇषਾਂ ਚਰਿਤਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਨੂਨਾਂ ਮਧੁਸੂਦਨ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁ ਨੇ ਮੁੜ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮਧੁਸੂਦਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮਨੂਆਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਦੱਸੋ।'
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਨੂਨਾਂ ਚਰਿਤਂ ਚ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚੈਵ ਕਾਲਸ੍ਯ ਤਾਂ ਸृष੍ਟਿਂ ਚ ਸਮਾਸਤਃ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮਨੂਆਂ ਦੇ ਯੁਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤਬ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਤੇ ਉਸ ਰਚਨਾ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ।
ਏਕਚਿਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ृਣੁ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡਨਨ੍ਦਨ ਯਾਮਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾ ਦੇਵਾ ਆਸਨ੍ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਾਨ੍ਤਰੇ
ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਜੋ ਯਾਮਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਸਪ੍ਤੈਵ ऋषਯਃ ਪੂਰ੍ਵੇ ਯੇ ਮਰੀਚ੍ਯਾਦਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਆਗ੍ਨੀਧ੍ਰਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਿਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਸਹਃ ਸਵਨ ਏਵ ਚ
ਪੁਰਾਣੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਗਨੀਧ੍ਰ, ਆਗਨਿਬਾਹੁ, ਸਹਾ, ਸਵਨ ਵੀ ਉਥੇ ਸਨ।
ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਾਨ੍ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ ਹਵ੍ਯੋ ਮੇਧਾ ਮੇਧਾਤਿਥਿਰ੍ ਵਸੁਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮਨੋਰ੍ ਦਸ਼ੈਤੇ ਵਂਸ਼ਵਰ੍ਧਨਾਃ
ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ਮਾਨ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ, ਹਵ੍ਯ, ਮੇਧਾ, ਮੇਧਾਤਿਥਿ, ਵਸੁ — ਇਹ ਦਸੇ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਮਿਮੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਤ੍ਪਰਮਂਪਦਮ੍ ਏਤਤ੍ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषਮਤਃ ਪਰਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀਸਰਗ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ। ਇਹ ਸਵਾਯੰਭੂ ਯੁਗ ਸੀ, ਹੁਣ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਯੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषਸ੍ਯ ਤਨਯਾਸ਼੍ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਦੇਵਵਰ੍ਚਸਃ ਨਭੋਨਭਸ੍ਯਪ੍ਰਸृਤਿਭਾਨਵਃ ਕੀਰ੍ਤਿਵਰ੍ਧਨਾਃ
ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ: ਨਭ, ਨਭਸਿਆ, ਪ੍ਰਸ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਭਾਨਵਾ — ਇਹ ਸਭ ਇਜ਼ਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਦਤ੍ਤੋ ਨਿਸ਼੍ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਤਮ੍ਬਃ ਪ੍ਰਾਣਃ ਕਸ਼੍ਯਪ ਏਵ ਚ ਔਰ੍ਵੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਪ੍ਤੈਤੇ ऋषਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਦੱਤਾ, ਨਿਸ਼ਚਯਵਨ, ਸਤੰਭ, ਪ੍ਰਾਣ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਔਰਵ ਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ — ਇਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਤੁषਿਤਾ ਨਾਮ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇ ऽਨ੍ਤਰੇ ਹਸ੍ਤੀਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸੁਕृਤੋ ਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ ਆਪੋ ਜ੍ਯੋਤਿਰਯਃ ਸ੍ਮਯਃ
ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਨਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹਸਤਿੰਦ੍ਰ, ਸੁਕ੍ਰਿਤ, ਮੂਰਤੀ, ਆਪ, ਜ੍ਯੋਤਿਰਯ, ਤੇ ਸਮਯ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਸੁਤਾਃ ਸਪ੍ਤ ਯੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਮਤਃ ਪਰਮ੍
ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਨ। ਇਹ ਦੂਜਾ ਮਨਵੰਤਰਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਅਗਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਔਤ੍ਤਮੀਯਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਥਾ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਮਨੁਰ੍ਨਾਮੌਤ੍ਤਮਿਰ੍ਯਤ੍ਰ ਦਸ਼ ਪੁਤ੍ਰਾਨਜੀਜਨਤ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉੱਤਮ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਉੱਥੇ, ਉੱਤਮ ਨਾਂ ਦੇ ਮਨੁ ਨੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ।
ਈष ਊਰ੍ਜਸ਼੍ਚ ਤਰ੍ਜਸ਼੍ ਚ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ਮਧੁਸ਼੍ ਚ ਮਾਧਵਸ਼੍ਚੈਵ ਨਭਸ੍ਯੋ ऽਥ ਨਭਾਸ੍ਤਥਾ
ਈਸ਼ਾ, ਊਰਜ, ਤਰਜ, ਸ਼ੁਚਿ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਮਧੁ, ਮਾਧਵ, ਨਭਸਿਆ ਤੇ ਨਭਾ ਵੀ।
ਸਹਃ ਕਨੀਯਾਨੇਤੇषਾਮ੍ ਉਦਾਰਃ ਕੀਰ੍ਤਿਵਰ੍ਧਨਃ ਭਾਵਨਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ ਊਰ੍ਜਾਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਪਰ ਵੱਡਾ ਤੇ ਇਜ਼ਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਉੱਥੇ ਭਾਵਨਾ ਦੇਵਤੇ ਸਨ, ਤੇ ਊਰਜਾ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੌਕੁਰੁਣ੍ਡਿਸ਼੍ਚ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ਙ੍ਗਃ ਪ੍ਰਵਹਣਃ ਸ਼ਿਵਃ ਸਿਤਸ਼੍ਚ ਸਸ੍ਮਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਸਪ੍ਤੈਤੇ ਯੋਗਵਰ੍ਧਨਾਃ
ਕੌਕੁਰੁੰਡਿ, ਦਾਲਭਿਆ, ਸ਼ੰਗਾ, ਪ੍ਰਵਹਣਾ, ਸ਼ਿਵਾ, ਸਿਤਾ ਤੇ ਸਸਮਿਤਾ — ਇਹ ਸੱਤ ਯੋਗ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਤੁ ਤਾਮਸਂ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ਕਵਿਃ ਪृਥੁਸ੍ ਤਥੈਵਾਗ੍ਨਿਰ੍ ਅਕਪਿਃ ਕਪਿਰੇਵ ਚ
ਚੌਥਾ ਮਨਵੰਤਰ ਤਾਮਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਵੀ, ਪ੍ਰਿਥੁ, ਅਗਨੀ, ਅਕਪੀ ਤੇ ਕਪੀ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ।
ਤਥੈਵ ਜਲ੍ਪਧੀਮਾਨੌ ਮੁਨਯਃ ਸਪ੍ਤ ਤਾਮਸੇ ਸਾਧ੍ਯਾ ਦੇਵਗਣਾ ਯਤ੍ਰ ਕਥਿਤਾਸ੍ਤਾਮਸੇ ऽਨ੍ਤਰੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲਪਧੀ ਤੇ ਧੀਮਾਨ ਦੋ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਾਮਸ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ ਸਾਧਿਆ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਕਲ੍ਮषਸ੍ ਤਥਾ ਧਨ੍ਵੀ ਤਪੋਮੂਲਸ੍ਤਪੋਧਨਃ ਤਪੋਰਤਿਸ੍ਤਪਸ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਪੋਦ੍ਯੁਤਿਪਰਂਤਪੌ
ਅਕਲਮਸ਼, ਧਨਵੀ, ਤਪੋਮੂਲ, ਤਪੋਧਨ, ਤਪੋਰਤੀ, ਤਪਸਿਆ, ਤਪੋਦਯੁਤੀ ਅਤੇ ਪਰੰਤਪ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਤਪੋਭਾਗੀ ਤਪੋਯੋਗੀ ਧਰ੍ਮਾਚਾਰਰਤਾਃ ਸਦਾ ਤਾਮਸਸ੍ਯ ਸੁਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਸ਼ ਵਂਸ਼ਵਿਵਰ੍ਧਨਾਃ
ਤਪੋਭਾਗੀ, ਤਪਯੋਗੀ, ਤੇ ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਸ ਤਾਮਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਇਆ।
ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਯ ਮਨੋਸ੍ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਰੈਵਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਂ ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਬਾਹੁਃ ਸੁਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਸੋਮਪੋ ਮੁਨਿਃ
ਹੁਣ ਪੰਜਵੇਂ ਮਨਵੰਤਰ ਰੈਵਤ ਦਾ ਸੁਣ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਬਾਹੁ, ਸੁਬਾਹੁ, ਪਰਜਨਯ ਤੇ ਸੋਮਪਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ।
ਹਿਰਣ੍ਯਰੋਮਾ ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵਃ ਸਪ੍ਤੈਤੇ ऋषਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚਾਭੂਤਰਜਸਸ੍ ਤਥਾ ਪ੍ਰਕृਤਯਃ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਹਿਰਣਯਰੋਮਾ ਤੇ ਸਪਤਾਸ਼ਵ—ਇਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ ਆਭੂਤਰਜਸ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁਦਰਤਾਂ ਸੁਭਾਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਅਰੁਣਸ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ੀ ਚ ਵਿਤ੍ਤਵਾਨ੍ਹਵ੍ਯਪਃ ਕਪਿਃ ਯੁਕ੍ਤੋ ਨਿਰੁਤ੍ਸੁਕਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵੋ ਨਿਰ੍ਮੋਹੋ ऽਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕਃ
ਅਰੁਣ, ਤੱਤਵ ਦੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਧਨਵਾਨ ਹਵਿਆ, ਕਪੀ, ਯੁਕਤ, ਨਿਰੁਤਸੁਕ, ਸਤ੍ਵ, ਨਿਰਮੋਹ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਵੀਰ੍ਯਬਲੋਪੇਤਾ ਦਸ਼ੈਤੇ ਰੈਵਤਾਤ੍ਮਜਾਃ ਭृਗੁਃ ਸੁਧਾਮਾ ਵਿਰਜਾਃ ਸਹਿष੍ਣੁਰ੍ਨਾਦ ਏਵ ਚ
ਧਰਮ, ਵੀਰਤਾ ਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਦਸ ਰੈਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ—ਭਰਗੁ, ਸੁਧਾਮਾ, ਵਿਰਜਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ, ਨਾਦ ਤੇ ਹੋਰ।