ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਾਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਕਾਮਸ਼੍ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵਾਤ੍ਰ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵੇष੍ਵਪਿ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਤਦ੍ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਚ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖ—all ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਲੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਫਲ ਵੀ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੇषੁ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਧਿਕਂ ਹਰੇਃ ਰਾਜਸੇषੁ ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ ਅਧਿਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਿਦੁਃ
ਸਾਤਵਿਕ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧੀਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਸ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵਦਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤਾਮਸੇषੁ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਚ ਸਂਕੀਰ੍ਣੇषੁ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਤਾਮਸ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਅਤੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ ਭਾਰਤਾਖ੍ਯਾਨਮਖਿਲਂ ਚਕ੍ਰੇ ਤਦੁਪਬृਂਹਿਤਮ੍ ਲਕ੍ਸ਼ੇਣੈਕੇਨ ਯਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵੇਦਾਰ੍ਥਪਰਿਬृਂਹਿਤਮ੍
ਸਤਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬਣਾਏ, ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਰਚੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਨਾ ਤੁ ਯਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਰਾਮੋਪਾਖ੍ਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਭਿਹਿਤਂ ਯਚ੍ਚ ਸ਼ਤਕੋਟਿਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਉੱਚੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰਿਆ, ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਆਹृਤ੍ਯ ਨਾਰਦਾਯੈਵਂ ਤੇਨ ਵਾਲ੍ਮੀਕਯੇ ਪੁਨਃ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਨਾ ਚ ਲੋਕੇषੁ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਸਾਧਨਮ੍ ਏਵਂ ਸਪਾਦਾਃ ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਾ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਕਥਾ ਨਾਰਦ ਲਈ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਫਿਰ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦੱਸੀ, ਤੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਪੰਜ ਲੱਖ ਪੌਣੇ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤੀ।
ਪੁਰਾਤਨਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ ਧਨ੍ਯਂ ਯਸ਼ਸ੍ਯਮਾਯੁष੍ਯਂ ਪੁਰਾਣਾਨਾਮਨੁਕ੍ਰਮਮ੍ ਯਃ ਪਠੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਦ੍ਵਾਪਿ ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਯੁਗ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ; ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਸੁਭਾਗੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਆਯੁਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਯਸ਼ਸੋ ਨਿਧਾਨਮ੍ ਇਦਂ ਪਿਤॄਣਾਮਤਿਵਲ੍ਲਭਂ ਚ ਇਦਂ ਚ ਦੇਵੇष੍ਵ੍ ਅਮृਤਾਯਿਤਂ ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵਿਦਂ ਪਾਪਹਰਂ ਚ ਪੁਂਸਾਮ੍
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਇੱਜਤ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਅਮਰਤਾ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਾਨਧਰ੍ਮਾਨਸ਼ੇषਤਃ ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸਸਂਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਯਥਾਮਤ੍ਸ੍ਯੋਦਿਤਾਨਿਹ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਾਨ ਦੇ ਧਰਮ, ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਤਸਯ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਯ ਸਂਵਾਦੇ ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਸਾਧਕਮ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰਾਸੀਨਮ੍ ਅਪृਚ੍ਛਨ੍ਨਾਰਦਃ ਪੁਰਾ ਵਿਨਯਨਮਨਙ੍ਗਾਰਿਮ੍ ਅਨਙ੍ਗਾਙ੍ਗਹਰਂ ਹਰਮ੍
ਇਕ ਵਾਰੀ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹਰਾ, ਜੋ ਕਾਮ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
ਭਗਵਨ੍ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਨਾਯਕ ਸ਼੍ਰੀਮਦਾਰੋਗ੍ਯਰੂਪਾਯੁਰ੍ ਭਾਗ੍ਯਸੌਭਾਗ੍ਯਸਮ੍ਪਦਾ ਸਂਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਵ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਾ ਪੁਮਾਨ੍ਭਕ੍ਤਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਸੁਭਾਗ, ਸਿਹਤ, ਸੋਹਣਾਪਣ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਚੰਗਾ ਭਾਗ ਤੇ ਦੌਲਤ ਹੈ—ਇਨ੍ਹਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜਾਂ ਤੇਰਾ ਭਗਤ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਾਰੀ ਵਾ ਵਿਧਵਾ ਸਰ੍ਵਗੁਣਸੌਭਾਗ੍ਯਸਂਯੁਤਾ ਕ੍ਰਮਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਂ ਦੇਵ ਕਿਂਚਿਦ੍ਵ੍ਰਤਮਿਹੋਚ੍ਯਤਾਮ੍
ਇੱਕ ਔਰਤ, ਭਾਵੇਂ ਵਿਧਵਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਸਭ ਗੁਣ ਤੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵਰਤ ਦੱਸੋ।
ਸਮ੍ਯਕ੍ਪृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਰ੍ਵਲੋਕਹਿਤਾਵਹਮ੍ ਸ਼੍ਰੁਤਮਪ੍ਯਤ੍ਰ ਯਚ੍ਛਾਨ੍ਤ੍ਯੈ ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਰਦ
ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ। ਜੋ ਵਰਤ ਇੱਥੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ—ਨਾਰਦ, ਉਹ ਵਰਤ ਸੁਣ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪੁਰੁषਂ ਨਾਮ ਵ੍ਰਤਂ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਪਾਦਾਦਿ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਧਿਵਦ੍ ਵਿष੍ਣੁਨਾਮਾਨੁਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਨਕਸ਼ਤਰਪੁਰੁਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਵਰਤ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਦਾ ਹੈ, ਪੈਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਮਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਮੂਲਰ੍ਕ੍ਸ਼ਾਦਿषੁ ਚਾਰ੍ਚਯੇਤ੍ ਚੈਤ੍ਰਮਾਸਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਾਚਨਮ੍
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਲੋਂ ਪਾਠ ਕਰਵਾ ਕੇ।
ਮੂਲੇ ਨਮੋ ਵਿਸ਼੍ਵਧਰਾਯ ਪਾਦੌ ਗੁਲ੍ਫਾਵਨਨ੍ਤਾਯ ਚ ਰੋਹਿਣੀषੁ ਜਙ੍ਘੇ ऽਭਿਪੂਜ੍ਯੇ ਵਰਦਾਯ ਚੈਵ ਦ੍ਵੇ ਜਾਨੁਨੀ ਵਾਸ਼੍ਵਿਕੁਮਾਰऋਕ੍ਸ਼ੇ
ਮੂਲ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਧਾਰਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਗੁਲਫਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਟਖਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਗੁਲਫਾਵਨੰਤ ਨੂੰ, ਰੋਹਣੀ ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵਰਦਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਤੇ ਦੋ ਜਾਨੂ ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਿਕੁਮਾਰ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਗੁੱਟਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰਾषਾਢਯੁਗੇ ਤਥੋਰੂ ਨਮਃ ਸ਼ਿਵਾਯੇਤ੍ਯਭਿਪੂਜਨੀਯੌ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰਾਫਲ੍ਗੁਨਿਯੁਗ੍ਮਕੇ ਚ ਮੇਢ੍ਰਂ ਨਮਃ ਪਞ੍ਚਸ਼ਰਾਯ ਪੂਜ੍ਯਮ੍
ਪੂਰਵ ਤੇ ਉਤਰਾਅਸ਼ਾਢਾ ਦੇ ਜੋੜ ਤੇ, ਪੱਟਾਂ ਨੂੰ 'ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਪੂਜੋ; ਪੂਰਵ ਤੇ ਉਤਰਾ ਫਲਗੁਨੀ ਦੇ ਜੋੜ ਤੇ, ਮੈਧਰ ਨੂੰ 'ਪੰਚਸ਼ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਪੂਜੋ।
ਕਟਿਂ ਨਮਃ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਧਰਾਯ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਨ੍ਨਾਰਦ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਸੁ ਤਥਾਰ੍ਚਯੇਦ੍ਭਾਦ੍ਰਪਦਾਦ੍ਵਯੇ ਚ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਨਮਃ ਕੇਸ਼ਿਨਿषੂਦਨਾਯ
ਕਟਿ ਨੂੰ 'ਸ਼ਾਰੰਗਧਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਪੂਜੋ, ਹੇ ਨਾਰਦ; ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਤੇ ਵੀ, ਤੇ ਦੋ ਭਾਦਰਪਦਾਂ ਤੇ ਪਾਰਸ਼ਵਾਂ ਨੂੰ 'ਕੇਸ਼ਿਨਿਸ਼ੂਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਪੂਜੋ।
ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਦ੍ਵਯਂ ਨਾਰਦ ਰੇਵਤੀषੁ ਦਾਮੋਦਰਾਯੇਤ੍ਯਭਿਪੂਜਨੀਯਮ੍ ऋਕ੍ਸ਼ੇ ऽਨੁਰਾਧਾਸੁ ਚ ਮਾਧਵਾਯ ਨਮਸ੍ਤਥੋਰਃਸ੍ਥਲਮੇਵ ਪੂਜ੍ਯਮ੍
ਦੋ ਕੁਖਾਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਰੇਵਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ 'ਦਾਮੋਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਪੂਜੋ; ਅਨੁਰਾਧਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ 'ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਪੂਜੋ।
ਪृष੍ਠਂ ਧਨਿष੍ਠਾਸੁ ਚ ਪੂਜਨੀਯਮ੍ ਅਘੌਘਵਿਧ੍ਵਂਸਕਰਾਯ ਤਚ੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਾਸਿਗਦਾਧਰਾਯ ਨਮੋ ਵਿਸ਼ਾਖਾਸੁ ਭੁਜਾਸ਼੍ਚ ਪੂਜ੍ਯਾਃ
ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਪਿੱਠ ਨੂੰ ਅਘਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੂਜੋ; ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ 'ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਪੂਜੋ।
ਹਸ੍ਤੇ ਤੁ ਹਸ੍ਤਾ ਮਧੁਸੂਦਨਾਯ ਨਮੋ ऽਭਿਪੂਜ੍ਯਾ ਇਤਿ ਕੈਟਭਾਰੇਃ ਪੁਨਰ੍ਵਸਾਵਙ੍ਗੁਲਿਪੂਰ੍ਵਭਾਗਾਃ ਸਾਮ੍ਨਾਮਧੀਸ਼ਾਯ ਨਮੋ ऽਭਿਪੂਜ੍ਯਾਃ
ਹਸਤ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ 'ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਪੂਜੋ; ਪੁਨਰਵਸੂ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਭਾਗ ਨੂੰ 'ਸਾਮਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਪੂਜੋ, ਹੇ ਨਾਰਦ।
ਭੁਜਂਗਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਦਿਨੇ ਨਖਾਨਿ ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਸ਼ਰੀਰਭਾਜਃ ਕੂਰ੍ਮਸ੍ਯ ਪਾਦੌ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਸੁ ਕਣ੍ਠੇ ਹਰਿਰਰ੍ਚਨੀਯਃ
ਸੰਪੂਰਨ ਭੁਜੰਗ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਮਤਸਯ ਰੂਪ ਦੇ ਨਖਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕੂਰਮ ਰੂਪ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਜੇਠ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੇ ਗਲ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਵਰਾਹਾਯ ਨਮੋ ऽਭਿਪੂਜ੍ਯਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪੁष੍ਯੇ ਮੁਖਂ ਦਾਨਵਸੂਦਨਾਯ ਨਮੋ ਨृਸਿਂਹਾਯ ਚ ਪੂਜਨੀਯਮ੍
ਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਾਹਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਯਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਮੋ ਨਮਃ ਕਾਰਣਵਾਮਨਾਯ ਸ੍ਵਾਤੀषੁ ਦਨ੍ਤਾਗ੍ਰਮਥਾਰ੍ਚਨੀਯਮ੍ ਆਸ੍ਯਂ ਹਰੇਰ੍ਭਾਰ੍ਗਵਨਨ੍ਦਨਾਯ ਸਂਪੂਜਨੀਯਂ ਦ੍ਵਿਜ ਵਾਰੁਣੇ ਤੁ
ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਕਾਰਣ ਵਾਮਨ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਵਾਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਕੋਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹਰੀ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਜੋ ਭਾਰਗਵ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਰੁਣ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਰਾਮਾਯ ਮਘਾਸੁ ਨਾਸਾ ਸਂਪੂਜਨੀਯਾ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਸ੍ਯ ਮृਗੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗੇ ਨਯਨੇ ऽਭਿਪੂਜ੍ਯੇ ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਰਾਮ ਵਿਘੂਰ੍ਣਿਤਾਕ੍ਸ਼
ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮਘਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਨੱਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਗਸ਼ਿਰਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅੰਗ 'ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਬੁਦ੍ਧਾਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਯ ਨਮੋ ਲਲਾਟਂ ਚਿਤ੍ਰਾਸੁ ਸਂਪੂਜ੍ਯਤਮਂ ਮੁਰਾਰੇਃ ਸ਼ਿਰੋ ऽਭਿਪੂਜ੍ਯਂ ਭਰਣੀषੁ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਕਲ੍ਕਿਰੂਪਿਣੇ
ਬੁੱਧ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ, ਨਮਸਕਾਰ; ਚਿਤਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁਰਾਰੇ ਦੇ ਲਲਾਟ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ। ਭਰਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਕਲਕੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਆਰ੍ਦ੍ਰਾਸੁ ਕੇਸ਼ਾਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਸ੍ਯ ਸਂਪੂਜਨੀਯਾ ਹਰਯੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਉਪੋषਿਤੇਨਰ੍ਕ੍ਸ਼ਦਿਨੇषੁ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਪੂਜਨੀਯਾ ਦ੍ਵਿਜਪੁਂਗਵਾਃ ਸ੍ਯੁਃ
ਆਰਦਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਦੇ ਕੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਵ੍ਰਤੇ ਸਰ੍ਵਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾਯ ਵਾਗ੍ਰੂਪਸ਼ੀਲਾਯ ਚ ਸਾਮਗਾਯ ਹੈਮੀਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਯਤਬਾਹੁਦਣ੍ਡਾਂ ਮੁਕ੍ਤਾਫਲੇਨ੍ਦੂਪਲਵਜ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਮ੍
ਵਰਤ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਮਗਾਨ ਵਾਲੇ ਰੂਪ, ਬੋਲ ਅਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਸੋਨੇ ਦੀ, ਚੌੜੀ, ਲੰਮੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੋਤੀ, ਚੰਦਨੀਆਂ ਅਤੇ ਹੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਸ਼ੈਯਾ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਜਲਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਣੇ ਕਲਸ਼ੇ ਨਿਵਿष੍ਟਾਮ੍ ਅਰ੍ਚਾਂ ਹਰੇਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਗਵਾ ਸਹੈਵ ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਤਥੋਪਸ੍ਕਰਭਾਜਨਾਦਿਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਿਜਪੁਂਗਵਾਯ
ਪੂਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਕਪੜੇ, ਗਾਂ, ਸ਼ੈਯਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।