ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦਹਰਹਰ੍ਯਜ੍ਞੈਰ੍ ਭੂਤਰ੍षਿਗਣਤਰ੍ਪਣਮ੍
ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹਰ ਰੋਜ਼, ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਜੀਵਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਕਰਕੇ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੈਰਰ੍ਚਯੇਚ੍ਚਰ੍षੀਨ੍ ਹੋਮੈਰ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਯਥਾਵਿਧਿ ਪਿਤॄਞ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧੈਰ੍ ਅਨ੍ਨਦਾਨੈਰ੍ ਭੂਤਾਨਿ ਬਲਿਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਪਾਠ ਰਾਹੀਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਤੇ ਹੋਮ ਰਾਹੀਂ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਬਲੀ ਰਾਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਵਿਹਿਤਾ ਯਜ੍ਞਾਃ ਪਞ੍ਚਸੂਨਾਪਨੁਤ੍ਤਯੇ ਕਣ੍ਡਨੀ ਪੇषਣੀ ਚੁਲ੍ਲੀ ਜਲਕੁਮ੍ਭੀ ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਨੀ
ਇਹ ਪੰਜ ਯਜਨ ਪੰਜ ਘਰ ਦੀਆਂ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ: ਕੂਟਣ ਵਾਲਾ ਥੱਲਾ, ਪੀਸਣ ਵਾਲੀ ਪੱਥਰ, ਚੁੱਲ੍ਹਾ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਤੇ ਝਾੜੂ।
ਪਞ੍ਚ ਸੂਨਾ ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਯ ਤੇਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਤਤ੍ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਾਯਾਮੀ ਪਞ੍ਚ ਯਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਹ ਪੰਜ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਘਰਵਾਲੇ ਲਈ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੁਰਗ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਪੰਜ ਯਜਨ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਤਿਸ੍ਤਥਾष੍ਟੌ ਚ ਯੇ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ਤਦ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ऽਪਿ ਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਗੁਣਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਉਹ ਬਾਈ ਤੇ ਅੱਠ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦਾਤ੍ਮਗੁਣੋਪੇਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਕਰ੍ਮ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ਗੋਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਵਿਤ੍ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਦਾ ਭਦ੍ਰਮਾਚਰੇਤ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰੇ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰੇ।
ਗੋਭੂਹਿਰਣ੍ਯਵਾਸੋਭਿਰ੍ ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯੋਦਕੇਨ ਚ ਪੂਜਯੇਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਰ੍ਕਰੁਦ੍ਰਵਸ੍ਵਾਤ੍ਮਕਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਗਾਂਵਾਂ, ਜਮੀਨ, ਸੋਨਾ, ਕਪੜੇ, ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੂਰਜ, ਰੁਦ੍ਰ, ਅੱਗ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਹੈ।
ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸੈਰ੍ ਵਿਧਿਵਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਚ ਵਿਮਤ੍ਸਰਃ ਯੋ ऽਸਾਵ੍ ਅਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੋ ऽਵ੍ਯਕ੍ਤਃ ਸਨਾਤਨਃ ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਜਗਨ੍ਮੂਰ੍ਤਿਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਭੂਤਯੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਮੀ
ਵ੍ਰਤ, ਉਪਵਾਸ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰੀਤੀਆਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ—ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸੁਖਮ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜਗਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ—ਉਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਮਾਰ੍ਤਣ੍ਡੋ ਵृषਵਾਹਨਃ ਅष੍ਟੌ ਚ ਵਸਵਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ ਏਕਾਦਸ਼ ਗਣਾਧਿਪਾਃ ਲੋਕਪਾਲਾਧਿਪਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਤਰੋ ਮਾਤਰਸ੍ਤਥਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਭਗਵਾਨ, ਸੂਰਜ, ਵਾਹਣ ਵਾਲਾ ਰੁਦ੍ਰ, ਅੱਠ ਵਸੁ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਗਵਾਨ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਮਾਵਾਂ—
ਇਮਾ ਵਿਭੂਤਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ ਚਰਾਚਰਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚਤੁਰੋ ਮੂਲਮ੍ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਧਿਪਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਚਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵਿਚ ਹੈ।
ੴ ੴ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਚਾਥ ਸੂਰ੍ਯੇਣ ਵਿष੍ਣੁਨਾਥ ਸ਼ਿਵੇਨ ਵਾ ਅਭੇਦਾਤ੍ਪੂਜਿਤੇਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪੂਜਿਤਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍
ਓਂ, ਓਂ—ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੂਰਜ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਰਾਹੀਂ, ਜਦੋਂ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਪਰਂ ਧਾਮ ਤ੍ਰਯਾਣਾਮਪਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ ਵੇਦਮੂਰ੍ਤਾਵ੍ ਅਤਃ ਪੂषਾ ਪੂਜਨੀਯਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੀ ਉੱਚੀ ਥਾਂ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਦੀ ਮੂਲ, ਵੇਦ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਪੂਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਗ੍ਨਿਦ੍ਵਿਜਮੁਖਾਨ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦਿਮਾਨ੍ ਦਾਨੈਰ੍ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸੈਸ਼੍ਚ ਜਪਹੋਮਾਦਿਨਾ ਨਰਃ
ਇਸ ਲਈ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਦਾਨ, ਵਰਤ, ਉਪਵਾਸ, ਜਪ, ਹੋਮ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਪਰਾਯਣਸ੍ਯ ਵੇਦਾਨ੍ਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਮृਤਿਵਤ੍ਸਲਸ੍ਯ ਵਿਕਰ੍ਮਭੀਤਸ੍ਯ ਸਦਾ ਨ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵ੍ਯਮਸ੍ਤੀਹ ਪਰੇ ਚ ਲੋਕੇ
ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵੈਦਾਂਤ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸ੍ਰੁਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਅਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਪੁਰਾਣਸਂਖ੍ਯਾਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸੂਤ ਵਿਸ੍ਤਰਸ਼ਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਦਾਨਧਰ੍ਮਮਸ਼ੇषਂ ਤੁ ਯਥਾਵਦਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਵਰਣਾ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਇਦਮੇਵ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषਸ੍ਤਦਾ ਯਦੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਸ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਮਨਵੇ ਤਨ੍ਨਿਬੋਧਤ
ਇਹੀ ਉਪਦੇਸ਼, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣ ਪੁਰਖ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਮਨੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।
ਪੁਰਾਣਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਚ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਵੇਦਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਾਃ
ਪੁਰਾਣਾ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਵੈਦ ਨਿਕਲੇ।
ਪੁਰਾਣਮੇਕਮੇਵਾਸੀਤ੍ ਤਦਾ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਰੇ ऽਨਘ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗਸਾਧਨਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ਼ਤਕੋਟਿਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ, ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਜੋ ਸੌ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੱਡਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਲਕੜਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਸੀ।
ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧੇषੁ ਚ ਲੋਕੇषੁ ਵਾਜਿਰੂਪੇਣ ਵੈ ਮਯਾ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਚਤੁਰੋ ਵੇਦਾਨ੍ ਪੁਰਾਣਂ ਨ੍ਯਾਯਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਸੜ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਘੋੜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੈਦ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲਾ ਪੁਰਾਣਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
ਮੀਮਾਂਸਾਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਮਯਾ ਕृਤਮ੍ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰੂਪੇਣ ਚ ਪੁਨਃ ਕਲ੍ਪਾਦਾਵੁਦਕਾਰ੍ਣਵੇ
ਮੈਂ ਮੀਮਾਂਸਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਬਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੱਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੀਤਾ।
ਅਸ਼ੇषਮ੍ ਏਤਤ੍ਕਥਿਤਮ੍ ਉਦਕਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇਨ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਗਾਦ ਚ ਮੁਨੀਨ੍ ਪ੍ਰਤਿ ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਦੱਸਿਆ; ਚਤੁਰਮੁਖ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯਾਭਵਤ੍ਤਤਃ ਕਾਲੇਨਾਗ੍ਰਹਣਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਤਤੋ ਨृਪ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣਾ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਜੜ ਬਣ ਗਿਆ; ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਅਣਸਵੀਕਾਰਤਾ ਦੇਖ ਕੇ—
ਵ੍ਯਾਸਰੂਪਮਹਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਹਰਾਮਿ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ਚਤੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸਦਾ
ਮੈਂ ਵਿਆਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣਾ ਨੂੰ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਤਥਾष੍ਟਾਦਸ਼ਧਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂਰ੍ਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼੍ਯਤੇ ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਦੇਵਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਞ੍ ਛਤਕੋਟਿਪ੍ਰਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਠਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਇਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੌ ਕਰੋੜਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਤਦਰ੍ਥੋ ऽਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੇਣ ਨਿਵਸ਼ਿਤਃ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਦਸ਼ਾष੍ਟੌ ਚ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਤਦਿਹੋਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਅੱਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਮਤਸ੍ਤਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਭਿਹਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਯਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਮਰੀਚਯੇ
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮੋ, ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਰੀਚੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਂ ਪੁਰਾਣਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ ਲਿਖਿਤ੍ਵਾ ਤਚ੍ਚ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਜ੍ ਜਲਧੇਨੁਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ਵੈਸ਼ਾਖਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਬ੍ਰਾਹਮ ਪੁਰਾਣਾ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਸਾਖ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ 'ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਦੇਵ ਯਦਾ ਪਦ੍ਮਮ੍ ਅਭੂਦ੍ਧੈਰਣ੍ਮਯਂ ਜਗਤ੍ ਤਦ੍ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਾਸ਼੍ਰਯਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪਾਦ੍ਮਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ ਪਾਦ੍ਮਂ ਤਤ੍ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣੀਹ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸ ਵਿਰਤਾਂਤ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਪਾਦਮ ਪੁਰਾਣਾ ਪਚਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਸੁਵਰ੍ਣਕਮਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਮਾਸਿ ਤਿਲੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜੋ ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਰਾਹਕਲ੍ਪਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਧਿਕृਤ੍ਯ ਪਰਾਸ਼ਰਃ ਯਤ੍ਪ੍ਰਾਹ ਧਰ੍ਮਾਨਖਿਲਾਂਸ੍ ਤਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਵਿਦੁਃ
ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਵਾਰਾਹ ਕਲਪ ਦੇ ਵਿਰਤਾਂਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।