ਆਹੂਤਾਧ੍ਯਾਯੀ ਗੁਰੁਕਰ੍ਮਸੁ ਚੋਦ੍ਯਤਃ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਥਾਯੀ ਚਰਮਂ ਚੋਪਸ਼ਾਯੀ ਮृਦੁਰ੍ਦਾਨ੍ਤੋ ਧृਤਿਮਾਨਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸ਼ੀਲਃ ਸਿਧ੍ਯਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ
ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਚੁਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਵੇਰੇ ਉਠਦਾ ਤੇ ਆਖਰੀ ਸੋਦਾ ਹੈ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਦਾ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਵਾਲਾ, ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ, ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਸਵੈ-ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਗਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਧਨਂ ਯਜੇਤ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਦੈਵਾਤਿਥੀਨ੍ਭੋਜਯੇਚ੍ਚ ਅਨਾਦਦਾਨਸ਼੍ਚ ਪਰੈਰਦਤ੍ਤਂ ਸੈषਾ ਗृਹਸ੍ਥੋਪਨਿषਤ੍ਪੁਰਾਣੀ
ਧਰਮ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਯਜਨ ਕਰੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾਏ; ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਨਾ ਲਵੇ। ਇਹ ਘਰ-ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪੁਰਾਣੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਸ੍ਵਵੀਰ੍ਯਜੀਵੀ ਵृਜਿਨਾਨ੍ਨਿਵृਤ੍ਤੋ ਦਾਤਾ ਪਰੇਭ੍ਯੋ ਨ ਪਰੋਪਤਾਪੀ ਤਾਦृਙ੍ਮੁਨਿਃ ਸਿਦ੍ਧਿਮੁਪੈਤਿ ਮੁਖ੍ਯਾਂ ਵਸਨ੍ਨ੍ ਅਰਣ੍ਯੇ ਨਿਯਤਾਹਾਰਚੇष੍ਟਃ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ, ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ — ਉਹ ਮੁਨੀ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਨੂੰ ਨਿਯਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਿਧੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ਿਲ੍ਪਜੀਵੀ ਵਿਗृਹਸ਼੍ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਿਪ੍ਰਮੁਕ੍ਤਃ ਅਨੋਕਸ਼ਾਯੀ ਲਘੁ ਲਿਪ੍ਸਮਾਨਸ਼੍ ਚਰਨ੍ ਦੇਸ਼ਾਨੇਕਚਰਃ ਸ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਃ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਹُنਰ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਰਕਤ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ, ਘੱਟ ਲੋੜ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਭਿਖਾਰੀ ਹੈ।
ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾ ਯਯਾ ਚਾਭਿਰਤਾਸ਼੍ਚ ਲੋਕਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਭਿਜਿਤਾਃ ਸੁਖੇਨ ਚ ਤਾਮੇਵ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਪ੍ਰਯਤੇਤ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਅਰਣ੍ਯਸਂਸ੍ਥੋ ਭਵਿਤੁਂ ਯਤਾਤ੍ਮਾ
ਜਿਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੋਕ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਸੁਖ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਰਾਤ ਵਿਚ ਉਹ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ।
ਦਸ਼ੈਵ ਪੂਰ੍ਵਾਨ੍ਦਸ਼ ਚਾਪਰਾਂਸ੍ਤੁ ਜ੍ਞਾਤੀਂਸ੍ਤਥਾਤ੍ਮਾਨਮਥੈਕਵਿਂਸ਼ਮ੍ ਅਰਣ੍ਯਵਾਸੀ ਸੁਕृਤਂ ਦਧਾਤਿ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵ੍ ਅਰਣ੍ਯੇ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਧਾਤੂਨ੍
ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ, ਦਸ ਪੂਰਵਜ ਤੇ ਦਸ ਉਤਰਜ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕਵੀਹਵਾਂ ਕਰਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚੰਗਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਤਿਸ੍ਵਿਦ੍ ਦੇਵਮੁਨਯੋ ਮੌਨਾਨਿ ਕਤਿ ਚਾਪ੍ਯੁਤ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਤਦਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਾਮਹੇ ਵਯਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਮੌਨ-ਵ੍ਰਤ ਹਨ, ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਹੋਰ ਹਨ? ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ — ਅਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਅਰਣ੍ਯੇ ਵਸਤੋ ਯਸ੍ਯ ਗ੍ਰਾਮੋ ਭਵਤਿ ਪृष੍ਠਤਃ ਗ੍ਰਾਮੇ ਵਾ ਵਸਤੋ ऽਰਣ੍ਯਂ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜਨਾਧਿਪ
ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਜੰਗਲ ਛੱਡ ਆਇਆ ਹੈ — ਉਹ ਮੁਨੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਰਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਥਂਸ੍ਵਿਦ੍ਵਸਤੋ ऽਰਣ੍ਯੇ ਗ੍ਰਾਮੋ ਭਵਤਿ ਪृष੍ਠਤਃ ਗ੍ਰਾਮੇ ਵਾ ਵਸਤੋ ऽਰਣ੍ਯਂ ਕਥਂ ਭਵਤਿ ਪृष੍ਠਤਃ
ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੰਡ ਕਿਵੇਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਜਾਂ, ਜੋ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੰਗਲ ਕਿਵੇਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਨ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਮੁਪਯੁਞ੍ਜੀਤ ਯ ਆਰਣ੍ਯੋ ਮੁਨਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ ਤਥਾਸ੍ਯ ਵਸਤੋ ऽਰਣ੍ਯੇ ਗ੍ਰਾਮੋ ਭਵਤਿ ਪृष੍ਠਤਃ
ਜੋ ਮੂਨਿ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਿੰਡ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਗ੍ਨਿਰਨਿਕੇਤਸ਼੍ ਚਾਪ੍ਯ੍ ਅਗੋਤ੍ਰਚਰਣੋ ਮੁਨਿਃ ਕੌਪੀਨਾਚ੍ਛਾਦਨਂ ਯਾਵਤ੍ ਤਾਵਦਿਚ੍ਛੇਚ੍ਚ ਚੀਵਰਮ੍
ਜੋ ਮੂਨਿ ਅੱਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਘਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਨਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਲੰਗੋਟ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਕੱਪੜਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਮੂਨਿ ਹੈ।
ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਭਿਸਂਧਾਨਂ ਤਾਵਦਿਚ੍ਛੇਚ੍ਚ ਭੋਜਨਮ੍ ਤਦਾਸ੍ਯ ਵਸਤੋ ਗ੍ਰਾਮੇ ऽਰਣ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਪृष੍ਠਤਃ
ਜੋ ਮੂਨਿ ਜਿੰਨਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਨਾ ਹੀ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੰਗਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤੁ ਕਾਮਾਨ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤ੍ਯਕ੍ਤਕਰ੍ਮਾ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ਆਤਿष੍ਠੇਤ ਮੁਨਿਰ੍ ਮੌਨਂ ਸ ਲੋਕੇ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਮੂਨਿ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਧੌਤਦਨ੍ਤਂ ਕृਤ੍ਤਨਖਂ ਸਦਾ ਸ੍ਨਾਤਮਲਂਕृਤਮ੍ ਅਸਿਤਂ ਸਿਤਕਰ੍ਮਸ੍ਥਂ ਕਸ੍ਤਂ ਨਾਰ੍ਚਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਜਿਸਦੇ ਦੰਦ ਸਾਫ਼, ਨਖ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ ਨਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤਪਸਾ ਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ਾਮਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਸ਼ੋਣਿਤਃ ਯਦਾ ਭਵਤਿ ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਂਦ੍ਵੋ ਮੁਨਿਰ੍ਮੌਨਂ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਦ ਮੂਨਿ ਤਪਸਿਆ ਕਰ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਖੂਨ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਦੁਲਤਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਚੁੱਪੀ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਅਥ ਲੋਕਮਿਮਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਲੋਕਂ ਚਾਪਿ ਜਯੇਤ੍ਪਰਮ੍ ਆਸ੍ਯੇਨ ਤੁ ਯਦਾਹਾਰਂ ਗੋਵਨ੍ਮृਗਯਤੇ ਮੁਨਿਃ ਅਥਾਸ੍ਯ ਲੋਕੈਃ ਸਰ੍ਵੋ ਯਃ ਸੋ ऽਮृਤਤ੍ਵਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਅਮਰਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਤਰਸ੍ਤ੍ਵੇਤਯੋਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦੇਵਾਨਾਮੇਤਿ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਤਾਮ੍ ਉਭਯੋਰ੍ਧਾਵਤੋ ਰਾਜਨ੍ ਸੂਰ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋਰਿਵ
ਰਾਜਾ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਇਕੱਠੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।
ਅਨਿਕੇਤਗृਹਸ੍ਥੇषੁ ਕਾਮਵृਤ੍ਤੇषੁ ਸਂਯਤਃ ਗ੍ਰਾਮ ਏਵ ਚਰਨ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ ਤਯੋਃ ਪੂਰ੍ਵਤਰਂ ਗਤਃ
ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਤਾਂ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਮਕਸਦ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਦੀਰ੍ਘਮਾਯੁਸ਼੍ਚ ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਕृਤਿਂ ਚਰੇਤ੍ ਤਪ੍ਯੇਤ ਯਦਿ ਤਤ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਚਰੇਤ੍ਸੋਗ੍ਰਂ ਤਪਸ੍ਤਤਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਨਾ ਪਾ ਸਕੇ ਜਾਂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਦਲਾਅ ਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਤਪ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰੇ।
ਯਦ੍ਵੈ ਨृਸ਼ਂਸਂ ਤਦਪਤ੍ ਹ੍ਯਮਾਹੁਰ੍ ਯਃ ਸੇਵਤੇ ਧਰ੍ਮਮਨਰ੍ਥਬੁਦ੍ਧਿਃ ਅਸਾਵਨੀਸ਼ਃ ਸ ਤਥੈਵ ਰਾਜਂਸ੍ ਤਦਾਰ੍ਜਵਂ ਸ ਸਮਾਧਿਸ੍ਤਦਾਰ੍ਯਮ੍
ਜੋ ਕੁੜਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਲਾਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਰੱਖ ਕੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਹੀ ਸਚਾਈ, ਸਮਾਧੀ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਹੈ।
ਕੇਨਾਦ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਪ੍ਰਹਿਤੋ ऽਸਿ ਰਾਜਨ੍ ਯੁਵਾ ਸ੍ਰਗ੍ਵੀ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਃ ਸੁਵਰ੍ਚਾਃ ਕੁਤ ਆਗਤਃ ਕਤਮਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਤ੍ਵਮੁਤਾਹੋਸ੍ਵਿਤ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ
ਰਾਜਾ, ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਕੌਣ ਭੇਜਿਆ ਹੈ? ਤੂੰ ਨੌਜਵਾਨ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਕਿਸ ਪਾਸੇ? ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਹੈ?
ਇਮਂ ਭੌਮਂ ਨਰਕਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣਪੁਣ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਮ੍ ਊਰ੍ਵੀਂ ਗਗਨਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਃ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾਹਂ ਵਃ ਪ੍ਰਪਤਿष੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਤ੍ਵਰਨ੍ਤ੍ਵਮੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਲੋਕਪਾ ਯੇ
ਜਿਸਦਾ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਸ ਕੇ, ਮੈਂ ਡਿੱਗ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸਤਾਂ ਸਕਾਸ਼ੇ ਤੁ ਵृਤਃ ਪ੍ਰਪਾਤਸ੍ ਤੇ ਸਙ੍ਗਤਾ ਗੁਣਵਨ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾਚ੍ਚ ਲਬ੍ਧੋ ਹਿ ਵਰੋ ਮਯੈष ਪਤਿष੍ਯਤਾ ਭੂਮਿਤਲਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ
ਸੁਭਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤੇਰੀ ਡਿੱਗਣ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਗੁਣਵਾਨ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਇਹ ਵਰ ਪਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗਾਂਗਾ।
ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਪਤਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪਾਤਂ ਯਦਿ ਲੋਕਾਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਸਨ੍ਤਿ ਮੇ ऽਤ੍ਰ ਯਦ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਯਦਿ ਵਾ ਦਿਵਿ ਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਮਨ੍ਯੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਰਾਜਾ, ਕੀ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲੋਕ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
ਯਾਵਤ੍ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਵਿਹਿਤਂ ਗਵਾਸ਼੍ਵਂ ਸਹਾਰਣ੍ਯੈਃ ਪਸ਼ੁਭਿਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਸ਼੍ਚ ਤਾਵਲ੍ਲੋਕਾ ਦਿਵਿ ਤੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਵੈ ਤਥਾ ਵਿਜਾਨੀਹਿ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸਿਂਹ
ਜਿੰਨੇ ਗਾਂ ਤੇ ਘੋੜੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹਨ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉੱਨੇ ਹੀ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਹਨ; ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ।
ਤਾਂਸ੍ਤੇ ਦਦਾਮਿ ਮਾ ਪ੍ਰਪਤ ਪ੍ਰਪਾਤਂ ਯੇ ਮੇ ਲੋਕਾ ਦਿਵਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਨ੍ਤਿ ਯਦ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਯਦਿ ਵਾ ਦਿਵਿ ਸ਼੍ਰਿਤਾਸ੍ਤਾਨਾਕ੍ਰਮ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਮਿਤ੍ਰਹਾऽਥਸਿ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਲੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਡਿੱਗ ਨਾ। ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਿੰਨੇ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਵਿਚ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਲੈ ਲੈ, ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
ਨਾਸ੍ਮਦ੍ਵਿਧੋ ऽਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਚ੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਰਾਜਮੁਖ੍ਯ ਯਥਾ ਪ੍ਰਦੇਯਂ ਸਤਤਂ ਦ੍ਵਿਜੇਭ੍ਯਸ੍ ਤਦਾ ਦਦੇ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਅਹਂ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ
ਮਹਾਰਾਜ, ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵੀ, ਦਾਨ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਰਾਜਨ।
ਨਾਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕृਪਣੋ ਜਾਤੁ ਜੀਵੇਦ੍ ਯਦ੍ਯਪਿ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਵੀਰਪਤ੍ਨੀ ਸੋ ऽਹਂ ਯਦੇਵਾਕृਤਪੂਰ੍ਵਂ ਚਰੇਯਂ ਵਿਵਿਤ੍ਸਮਾਨਃ ਕਿਮੁ ਤਤ੍ਰ ਸਾਧੁਃ
ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਰਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜੀਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਕਰਾਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਸਿੱਖਣ ਲਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਚੰਗਾ ਹੈ?
ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਪृਹਣੀਯਰੂਪ ਪ੍ਰਤਰ੍ਦਨੋ ऽਹਂ ਯਦਿ ਮੇ ਸਨ੍ਤਿ ਲੋਕਾਃ ਯਦ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਯਦਿ ਵਾ ਦਿਵਿ ਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਮਨ੍ਯੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਪ੍ਰਤਰਦਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵਧੀਆ ਹੈ: ਜੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲੋਕ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।
ਸਨ੍ਤਿ ਲੋਕਾ ਬਹਵਸ੍ਤੇ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਅਪ੍ਯੇਕੈਕਂ ਸਪ੍ਤ ਸ਼ਤਾਨ੍ਯਹਾਨਿ ਮਧੁਚ੍ਯੁਤੋ ਘृਤਵਨ੍ਤੋ ਵਿਸ਼ੋਕਾਸ੍ ਤੇਨਾਨ੍ਤਵਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯਨ੍ਤਿ
ਤੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਹਨ, ਰਾਜਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਲੋਕ ਸੱਤ ਸੌ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਮਧੂ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਪਰ ਉਹ ਸਭ ਸੀਮਤ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।