ਨਾਰੁਨ੍ਤੁਦਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ ਨृਸ਼ਂਸਵਾਦੀ ਨ ਹੀਨਤਃ ਪਰਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਦਦੀਤ ਯਯਾਸ੍ਯ ਵਾਚਾ ਪਰ ਉਦ੍ਵਿਜੇਤ ਨ ਤਾਂ ਵਦੇਦ੍ਰੁਸ਼ਤੀਂ ਪਾਪਲੌਲ੍ਯਾਮ੍
ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਨਾ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲੇ, ਨਾ ਘੱਟ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਲਏ; ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਹੇ, ਨਾ ਕਠੋਰ ਤੇ ਲਾਲਚੀ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
ਅਰੁਨ੍ਤੁਦਂ ਪੁਰੁषਂ ਤੀਵ੍ਰਵਾਚਂ ਵਾਕ੍ਕਣ੍ਟਕੈਰ੍ ਵਿਤੁਦਨ੍ਤਂ ਮਨੁष੍ਯਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਤਮਂ ਜਨਾਨਾਂ ਮੁਖੇ ਨਿਬਦ੍ਧਂ ਨਿਰृਤਿਂ ਵਹਨ੍ਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਾਲੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਤਿੱਖੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਚੋਟ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬਦਕਿਸਮਤ ਸਮਝੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਨਾਸੀਬੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਸਦ੍ਭਿਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਭਿਪੂਜਿਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਦ੍ਭਿਸ੍ਤਥਾ ਪृष੍ਠਤੋ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਦਾ ਸਤਾਮ੍ ਅਤਿਵਾਦਾਂਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ ਸਤਾਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਪਾਲਯਨ੍ਸਾਧੁਵृਤਃ
ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਅੱਗੇ ਆਦਰ ਪਾਏ, ਪਿੱਛੇ ਰੱਖਿਆ ਪਾਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਹਿਣ ਕਰੇ, ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਚਲ ਕੇ ਚੰਗਾ ਸੁਭਾਅ ਰੱਖੇ।
ਵਾਕ੍ਸਾਯਕਾ ਵਦਨਾਨ੍ਨਿष੍ਪਤਨ੍ਤਿ ਯੈਰ੍ ਆਹਤਃ ਸ਼ੋਚਤਿ ਵਾ ਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨਿ ਪਰਸ੍ਯ ਨੋ ਮਰ੍ਮਸੁ ਤੇ ਪਤਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਨਾਵਸृਜੇਤ੍ਪਰੇषੁ
ਬੋਲ ਤੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਹ ਬੋਲ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।
ਨਾਸ੍ਤੀਦृਸ਼ਂ ਸਂਵਨਨਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਕਿਂਚਨ ਯਥਾ ਮੈਤ੍ਰੀ ਚ ਲੋਕੇषੁ ਦਾਨਂ ਚ ਮਧੁਰਾ ਚ ਵਾਕ੍
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਐਸਾ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਿਤਰਤਾ, ਦਾਨ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਂ ਸਦਾ ਵਾਚ੍ਯਂ ਨ ਵਾਚ੍ਯਂ ਪਰੁषਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪੂਜ੍ਯਾਨ੍ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ ਨਾਭਿਸ਼ਾਪਂ ਕਦਾਚਨ
ਇਸ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲੋ, ਕਦੇ ਵੀ ਕਠੋਰ ਬੋਲੀ ਨਾ ਬੋਲੋ; ਜੋ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰੋ, ਦਾਨ ਦਿਓ, ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾ ਦਿਓ।
ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਮਾਪ੍ਯ ਰਾਜਨ੍ ਗृਹਾਨ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਵਨਂ ਗਤੋ ऽਸਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਨਹੁषਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰ ਕੇਨਾਪਿ ਤੁਲ੍ਯਸ੍ਤਪਸਾ ਯਯਾਤੇ
ਹੇ ਰਾਜਾ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਨਾਹਂ ਦੇਵਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਨ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਮਹਰ੍षਿषੁ ਆਤ੍ਮਨਸ੍ਤਪਸਾ ਤੁਲ੍ਯਂ ਕਂਚਿਤ੍ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਾਸਵ
ਹੇ ਵਾਸਵ! ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਯਦਾਵਮਂਸ੍ਥਾਃ ਸਦृਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੇਯਸਸ਼੍ਚ ਪਾਪੀਯਸਸ਼੍ ਚਾਵਿਦਿਤਪ੍ਰਭਾਵਃ ਤਸ੍ਮਾਲ੍ਲੋਕਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਸ੍ਤਵੇਮੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਪਤਿਤੋ ऽਸ੍ਯਦ੍ਯ ਰਾਜਨ੍
ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰਾਂ ਜਾਂ ਉੱਤਮਾਂ, ਜਾਂ ਨੀਵਿਆਂ ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ, ਘੱਟ ਆਂਕਿਆ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੁੱਕ ਗਏ; ਤੇਰਾ ਪੁੰਨ ਘਟ ਗਿਆ ਤੇ ਅੱਜ ਤੂੰ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਸੁਰਰ੍षਿਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਰਾਵਮਾਨਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਤਾ ਮੇ ਯਦਿ ਸ਼ਕ੍ਰਲੋਕਾਃ ਇਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਸੁਰਲੋਕਾਦ੍ਵਿਹੀਨਃ ਸਤਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਪਤਿਤੁਂ ਦੇਵਰਾਜ
ਮੈਂ ਜਦ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਘੱਟ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਚੰਗਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡਿੱਗਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਸਤਾਂ ਸਕਾਸ਼ੇ ਪਤਿਤੋ ऽਸਿ ਰਾਜਂਸ਼੍ ਚ੍ਯੁਤਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਯਤ੍ਰ ਲਬ੍ਧਾਸਿ ਭੂਯਃ ਏਵਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਯਯਾਤੇ ਨ ਤੇ ऽਵਮਾਨ੍ਯਾਃ ਸਦृਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਚ
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਤੂੰ ਚੰਗਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਡਿੱਗਿਆ ਹੈਂ, ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਗਵਾ ਬੈਠਾ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਮੁੜ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਯਯਾਤੀ, ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਉੱਤਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਘੱਟ ਨਾ ਸਮਝੀਂ।
ਤਤਃ ਪਪਾਤਾਮਰਰਾਜਜੁष੍ਟਾਤ੍ ਪੁਣ੍ਯਾਲ੍ਲੋਕਾਤ੍ਪਤਮਾਨਂ ਯਯਾਤਿਮ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਰ੍षਿਵਰੋ ऽष੍ਟਕਸ੍ ਤਮ੍ ਉਵਾਚ ਸਦ੍ਧਰ੍ਮਵਿਧਾਨਗੋਪ੍ਤਾ
ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ, ਜੋ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਮਿਲੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਡਿੱਗਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਅਸ਼ਟਕ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਖਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਯੁਵਾ ਵਾਸਵਤੁਲ੍ਯਰੂਪਃ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨੋ ਯਥਾਗ੍ਨਿਃ ਪਤਸ੍ਯੁਦੀਰ੍ਣਾਮ੍ਬੁਧਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਃ ਖੇ ਖੇਚਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋ ਯਥਾਰ੍ਕਃ
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਨੌਜਵਾਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵਾਸਵ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈਂ?
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਸੂਰ੍ਯਪਥਾਤ੍ਪਤਨ੍ਤਂ ਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਾਰ੍ਕਦ੍ਯੁਤਿਮਪ੍ਰਮੇਯਮ੍ ਕਿਂਨੁਸ੍ਵਿਦ੍ ਏਤਤ੍ ਪਤਤੀਵ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਤਰ੍ਕਯਨ੍ਤਃ ਪਰਿਮੋਹਿਤਾਃ ਸ੍ਮਃ
ਜਦ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਜੋਤ ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਅਣਮਾਪ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਹੈ? ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤ੍ਵਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਦੇਵਮਾਰ੍ਗੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾਰ੍ਕਵਿष੍ਣੁਪ੍ਰਤਿਮਪ੍ਰਭਾਵਮ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਦ੍ਗਤਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਯਮਦ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾਤੇ ਤਵ ਜਿਜ੍ਞਾਸਮਾਨਾਃ
ਜਦ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਇੰਦਰ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਰਗੀ ਜੋਤ ਵਾਲਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣਣ ਲਈ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਏ ਹਾਂ।
ਨ ਚਾਪਿ ਤ੍ਵਾਂ ਧृष੍ਣਵਃ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਅਗ੍ਰੇ ਨ ਚ ਤ੍ਵਮਸ੍ਮਾਨ੍ਪृਚ੍ਛਸਿ ਕੇ ਵਯਂ ਸ੍ਮ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਸ੍ਪृਹਣੀਯਰੂਪਂ ਕਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਵਾ ਕਿਂਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਵਮਾਗਾਃ
ਅਸੀਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਨਾਂ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੌਣ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਭ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ?
ਭਯਂ ਤੁ ਤੇ ਵ੍ਯੇਤੁ ਵਿषਾਦਮੋਹੌ ਤ੍ਯਜਾਸ਼ੁ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਸਮਾਨਰੂਪ ਤ੍ਵਾਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਹਿ ਸਤਾਂ ਸਕਾਸ਼ੇ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਨ ਸੋਢੁਂ ਬਲਹਾਪਿ ਸ਼ਕ੍ਤਃ
ਤੇਰਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਗਮ ਤੇ ਭੁਲਾਵਾ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ! ਜਦ ਤੂੰ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤੈਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।
ਸਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਹਿ ਸੁਖਚ੍ਯੁਤਾਨਾਂ ਸਤਾਂ ਸਦੈਵਾਮਰਰਾਜਕਲ੍ਪ ਤੇ ਸਂਗਤਾਃ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਦृਸ਼ੇषੁ ਸਤ੍ਸੁ
ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੁਖ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਰਗਾ ਹੈਂ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਚਾਹੇ ਹਿਲਦੇ ਜਾਂ ਅਡੋਲ, ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ।
ਪ੍ਰਭੁਰਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਤਪਨੇ ਭੂਮਿਰਾਵਪਨੇ ਪ੍ਰਭੁਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ਸੂਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਚ੍ਚ ਸਤਾਂ ਚਾਭ੍ਯਾਗਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਸਾੜਨ ਵਿਚ ਅੱਗ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਹਿਣ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਚਮਕਣ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਜੋ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਯਯਾਤਿਰ੍ਨਹੁषਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪੂਰੋਃ ਪਿਤਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਵਮਾਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਭ੍ਰਂਸ਼ਿਤੋ ऽਹਂ ਸੁਰਸਿਦ੍ਧਲੋਕਾਤ੍ ਪਰਿਚ੍ਯੁਤਃ ਪ੍ਰਪਤਾਮ੍ਯਲ੍ਪਪੁਣ੍ਯਃ
ਮੈਂ ਯਯਾਤੀ ਹਾਂ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪੁਰੂ ਦਾ ਪਿਓ। ਜਦ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਪੁੰਨ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਹਂ ਹਿ ਪੂਰ੍ਵੋ ਵਯਸਾ ਭਵਦ੍ਭਯਸ੍ ਤੇਨਾਭਿਵਾਦਂ ਭਵਤਾਂ ਨ ਯੁਞ੍ਜੇ ਯੋ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਤਪਸਾ ਜਨ੍ਮਨਾ ਵਾ ਵृਦ੍ਧਃ ਸ ਵੈ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਮ੍
ਮੈਂ ਉਮਰ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਵਿਚ ਉਹੀ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ, ਤਪੱਸਿਆ ਜਾਂ ਜਨਮ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ।
ਅਵਾਦੀਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਯਸਾਸ੍ਮਿ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧ ਇਤਿ ਵੈ ਰਾਜਨ੍ਨ੍ ਅਧਿਕਃ ਕਥਂਚਿਤ੍ ਯੋ ਵੈ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸ੍ਤਪਸਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਃ ਸ ਏਵ ਪੂਜ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਮ੍
ਤੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਉਮਰ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਹਾਂ', ਪਰ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਪਾਪਮਾਹੁਸ੍ ਤਦ੍ਵਰ੍ਤਿਨਾਂ ਪ੍ਰਵਣਂ ਪਾਪਲੋਕਮ੍ ਸਨ੍ਤੋ ऽਸਤੋ ਨਾਨ੍ਵਵਰ੍ਤਨ੍ਤ ਤੇ ਵੈ ਯਦਾਤ੍ਮਨੈषਾਂ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਵਾਦੀ
ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਰਮ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਾਪ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਉਹ ਰਾਹ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਮੰਦੇਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੇ; ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਉਲਟ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਅਭੂਦ੍ਧਨਂ ਮੇ ਵਿਪੁਲਂ ਮਹਦ੍ਵੈ ਵਿਚੇष੍ਟਮਾਨੋ ऽਧਿਗਨ੍ਤਾ ਤਦਸ੍ਮਿ ਏਵਂ ਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯਾਤ੍ਮਹਿਤੇ ਨਿਵਿष੍ਟੋ ਯੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਸ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਧੀਰਃ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵੱਡਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਲਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਇਹੀ ਰਾਹ ਚੁਣਦੇ ਹਨ।
ਨਾਨਾਭਾਵਾ ਬਹਵੋ ਜੀਵਲੋਕੇ ਦੈਵਾਧੀਨਾ ਨष੍ਟਚੇष੍ਟਾਧਿਕਾਰਾਃ ਤਤ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਵਿਹਨ੍ਯੇਤ ਧੀਰੋ ਦਿष੍ਟਂ ਬਲੀਯ ਇਤਿ ਮਤ੍ਵਾਤ੍ਮਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਰਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖੋ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਮਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸੁਖਂ ਹਿ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਯਦਿ ਵਾਪਿ ਦੁਃਖਂ ਦੈਵਾਧੀਨਂ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਨਾਤ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਬਲਵਨ੍ਮਨ੍ਯਮਾਨੋ ਨ ਸਂਜ੍ਵਰੇਨ੍ਨਾਪਿ ਹृष੍ਯੇਤ੍ਕਦਾਚਿਤ੍
ਜੀਵ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁੱਖ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਮੰਨ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਦੁਃਖੇ ਨ ਤਪ੍ਯੇਤ ਸੁਖੇ ਨ ਹृष੍ਯੇਤ੍ ਸਮੇਨ ਵਰ੍ਤੇਤ ਸਦੈਵ ਧੀਰਃ ਦਿष੍ਟਂ ਬਲੀਯ ਇਤਿ ਮਨ੍ਯਮਾਨੋ ਨ ਸਂਜ੍ਵਰੇਨ੍ਨਾਪਿ ਹृष੍ਯੇਤ੍ ਕਦਾਚਿਤ੍
ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਸਮਝਦਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕਸਾਰ ਰਹੇ, ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ ਕਿ ਕਿਸਮਤ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ।
ਭਯੇ ਨ ਮੁਹ੍ਯਾਮ੍ਯष੍ਟਕਾਹਂ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਸਂਤਾਪੋ ਮੇ ਮਨਸੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਧਾਤਾ ਯਥਾ ਮਾਂ ਵਿਦਧਾਤਿ ਲੋਕੇ ਧ੍ਰੁਵਂ ਤਥਾਹਂ ਭਵਿਤੇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ
ਭੈ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਗੁੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਸ਼ਟਕਾ; ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ।
ਸਂਸ੍ਵੇਦਜਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਣ੍ਡਜਾ ਹ੍ਯ੍ ਉਦ੍ਭਿਦਸ਼੍ਚ ਸਰੀਸृਪਾਃ ਕृਮਯੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਪ੍ਸੁ ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਃ ਤਥਾਸ਼੍ਮਾਨਸ੍ਤृਣਕਾष੍ਠਂ ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਦਿष੍ਟਕ੍ਸ਼ਯੇ ਸ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਭਜਨ੍ਤੇ
ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਅੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਪੌਦੇ, ਰਿੰਗਣ ਵਾਲੇ, ਕੀੜੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ, ਪੱਥਰ, ਘਾਹ ਤੇ ਲੱਕੜ—ਇਹ ਸਭ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਸੁਰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਿਤ੍ਯਤਾਂ ਸੁਖਦੁਃਖਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਂਤਾਪਮष੍ਟਕਾਹਂ ਭਜੇਯਮ੍ ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਂ ਵੈ ਕਿਂਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਨ ਤਪ੍ਯੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਤਾਪਂ ਵਰ੍ਜਯਾਮ੍ਯਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ
ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਵਾਂ, ਅਸ਼ਟਕਾ? ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਾਂ ਕੀ ਕਰ ਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਹੋਵਾਂ? ਇਸ ਲਈ, ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹਾਂ।