ਦੇਵਯਾਨ੍ਯਪਿ ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਨਿਯਮਵ੍ਰਤਚਾਰਿਣਮ੍ ਅਨੁਗਾਯਨ੍ਤੀ ਲਲਨਾ ਰਹਃ ਪਰ੍ਯਚਰਤ੍ਤਦਾ
ਦੇਵਯਾਨੀ ਵੀ, ਜੋ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੀ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਪਞ੍ਚ ਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨ੍ਯੇਵਂ ਕਚਸ੍ਯ ਚਰਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍ ਤਤ੍ਤਤ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਵ੍ਰਤਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਦਾਨਵਾਸ੍ਤਂ ਤਤਃ ਕਚਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਚਾ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਤੀਬਰ ਤਪਸਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ।
ਗਾ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਂ ਵਨੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਹਸ੍ਯੇਨਮਮਰ੍षਿਤਾਃ ਜਘ੍ਨੁਰ੍ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਰ੍ ਦ੍ਵੇषਾਨ੍ ਨਿਜਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਮ੍ ਏਵ ਚ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਚੁਪਚਾਪ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨਾਲ ਵੈਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਤ੍ਵਾ ਸਾਲਾਵृਕੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਯਚ੍ਛਂਸ੍ਤਿਲਸ਼ਃ ਕृਤਮ੍ ਤਤੋ ਗਾਵੋ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤਾ ਅਗੋਪਾਃ ਸ੍ਵਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ, ਭੇੜਿਆਂ ਅਤੇ ਗਿੱਦੜਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਗਾਂਵਾਲੇ ਗਾਂ ਬਿਨਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ।
ਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਹਿਤਾ ਗਾਸ੍ਤੁ ਕਚੇਨਾਭ੍ਯਾਗਤਾ ਵਨਾਤ੍ ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਕਾਲੇ ਦੇਵਯਾਨ੍ਯਥ ਭਾਰ੍ਗਵਮ੍
ਜਦੋਂ ਗਾਂ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਕਚਾ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵਾਪਸ ਆਈਆਂ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਹੁਤਂ ਚੈਵਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਤੇ ਸੂਰ੍ਯਸ਼੍ਚਾਸ੍ਤਂ ਗਤਃ ਪ੍ਰਭੋ ਅਗੋਪਾਸ਼੍ਚਾਗਤਾ ਗਾਵਃ ਕਚਸ੍ਤਾਤ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਤੇਰਾ ਅਗਨਿ-ਹੋਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਗਾਂਵਾਲੇ ਆ ਗਏ, ਪਰ ਕਚਾ, ਪਿਤਾ, ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਹਤੋ ਧृਤੋ ਵਾਪਿ ਕਚਸ੍ਤਾਤ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਤਂ ਵਿਨਾ ਨੈਵ ਜੀਵਾਮਿ ਵਚਃ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍
ਪਿਤਾ, ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਚਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ—ਮੈਂ ਸੱਚ ਆਖਦੀ ਹਾਂ।
ਅਥੇਹ੍ਯੇਹੀਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਮृਤਂ ਸਂਜੀਵਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ ਤਤਃ ਸਂਜੀਵਨੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਚਮਾਹ੍ਵਯਤ੍
ਫਿਰ 'ਆ ਜਾ, ਆ ਜਾ' ਆਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਜੀਵਨੀ ਵਿਦਿਆ ਵਰਤ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਚਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
ਆਹੂਤਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰਭਵਤ੍ ਕਚਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਨਨਾਮ ਸ ਹਤੋ ऽਹਮਿਤਿ ਚਾਚਖ੍ਯੌ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ ਧਿषਣਾਤ੍ਮਜਃ
ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਕਚਾ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਰਾਖਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਧਿਸ਼ਣਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।'
ਸ ਪੁਨਰ੍ਦੇਵਯਾਨ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪੁष੍ਪਾਹਾਰੇ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ਵਨਂ ਯਯੌ ਕਚੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪਠਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਫਿਰ, ਦੇਵਯਾਨੀ ਦੀ ਫੁੱਲ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ 'ਤੇ, ਕਚਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ ਪੜ੍ਹਦਾ ਗਿਆ।
ਵਨੇ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਚਿਨ੍ਵਨ੍ਤਂ ਦਦृਸ਼ੁਰ੍ ਦਾਨਵਾਸ਼੍ਚ ਤਮ੍ ਤਤੋ ऽਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤਂ ਹਤ੍ਵਾ ਦਗ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਚੂਰ੍ਣਵਤ੍ ਪ੍ਰਾਯਚ੍ਛਨ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯੈਵ ਸੁਰਾਯਾਮਸੁਰਾਸ੍ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਚੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਾਰ ਕੇ, ਸਾੜ ਕੇ, ਪੀਸ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਰਾਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੀ।
ਦੇਵਯਾਨ੍ਯਥ ਭੂਯੋ ऽਪਿ ਪਿਤਰਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਪੁष੍ਪਾਹਾਰਪ੍ਰੇषਣਕृਤ੍ ਕਚਸ੍ਤਾਤ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਫਿਰ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਕਚਾ, ਜੋ ਫੁੱਲ ਲਿਆਉਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਿਤਾ, ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।'
ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਹਤੋ ਮृਤੋ ਵਾਪਿ ਕਚਸ੍ਤਾਤ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਤਂ ਵਿਨਾ ਨੈਵ ਜੀਵਾਮਿ ਵਚਃ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਕਚਾ ਮਾਰੇ ਜਾਂ ਮਰੇ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ। ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ—ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ ਸੁਤਃ ਪੁਤ੍ਰਿ ਕਚਃ ਪ੍ਰੇਤਗਤਿਂ ਗਤਃ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਜੀਵਿਤੋ ऽਪ੍ਯੇਵਂ ਹਨ੍ਯਤੇ ਕਰਵਾਣਿ ਕਿਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਕਚਾ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੀਉਣ ਵਾਲਾ ਵੀ, ਜੇ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਮੈਨਂ ਸ਼ੁਚੋ ਮਾ ਰੁਦ ਦੇਵਯਾਨਿ ਨ ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ੀ ਮਰ੍ਤ੍ਯਮਨੁ ਪ੍ਰਸ਼ੋਚੇਤ੍ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ਼੍ਚ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾ ਵਸਵੋ ऽਸ਼੍ਵਿਨੌ ਚ
ਦੇਵਯਾਨੀ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਦੁਖੀ ਹੋ, ਨਾ ਰੋ। ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਮਰਦੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤੇ, ਵਸੁ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨ ਸਭ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਸੁਰਦ੍ਵਿषਸ਼੍ਚੈਵ ਜਗਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਉਪਸ੍ਥਿਤਂ ਮਤ੍ਤਪਸਃ ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ ਅਸ਼ਕ੍ਯੋ ऽਯਂ ਜੀਵਯਿਤੁਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਃ ਸਂਜੀਵਿਤੋ ਯੋ ਵਧ੍ਯਤੇ ਚੈਵ ਭੂਯਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਇਹ ਦੁਜਾਤੀ ਜੀਉਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ—ਜੋ ਮੁੜ ਜੀਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਮਰ ਗਿਆ।
ਯਸ੍ਯਾਙ੍ਗਿਰਾ ਵृਦ੍ਧਤਮਃ ਪਿਤਾਮਹੋ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਿਤਾ ਤਪੋਨਿਧਿਃ ऋषੇਃ ਸੁਪੁਤ੍ਰਂ ਤਮਥਾਪਿ ਪੌਤ੍ਰਂ ਕਥਂ ਨ ਸ਼ੋਚੇ ਯਮਹਂ ਨ ਰੁਦ੍ਯਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਪਰਦਾਦਾ ਅੰਗਿਰਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ; ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਹੈ, ਤਪ ਦਾ ਖਜਾਨਾ। ਐਸੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਦੁਖੀ ਹੋਵਾਂ, ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਰੋਵਾਂ?
ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਚ ਤਪੋਧਨਸ਼੍ਚ ਸਦੋਤ੍ਥਿਤਃ ਕਰ੍ਮਸੁ ਚੈਵ ਦਕ੍ਸ਼ਃ ਕਚਸ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਸ੍ਯੇ ਨ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪ੍ਰਿਯੋ ਹਿ ਮੇ ਤਾਤ ਕਚੋ ऽਭਿਰੂਪਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੈ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਧਨੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਠ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਕਰਤਬ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ। ਮੈਂ ਕਚਾ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਾਂਗਾ, ਖਾਵਾਂਗਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਕਚਾ ਮੇਰਾ ਚਿਰ ਗਿਆ।
ਸ ਤ੍ਵ੍ ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਦੇਵਯਾਨ੍ਯਾ ਮਹਰ੍षਿਃ ਸਂਰਮ੍ਭੇਣ ਵ੍ਯਾਜਹਾਰਾਥ ਕਾਵ੍ਯਃ ਅਸਂਸ਼ਯਂ ਮਾਮਸੁਰਾ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮੇ ਸ਼ਿष੍ਯਾਨਾਗਤਾਨ੍ਸੂਦਯਨ੍ਤਿ
ਦੇਵਯਾਨੀ ਵਲੋਂ ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਕਾਵਿਆ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੋਲੇ: 'ਬੇਸ਼ਕ, ਅਸੁਰ ਮੈਨੂੰ ਵੈਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।'
ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਕਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਰੌਦ੍ਰਾ ਏਭਿਰ੍ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤੋ ਦਾਨਵੈਰ੍ਹਿ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਣਾਪ੍ਯਸ੍ਯ ਭਵੇਦਿਹਾਨ੍ਤਃ ਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਨ ਦਹੇਦਪੀਨ੍ਦ੍ਰਮ੍
ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵ ਮੈਨੂੰ ਅਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਐਸੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਅੰਤ ਆ ਜਾਵੇਗਾ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਕਿਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦਾ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ।
ਸ ਤੇਨਾਪृष੍ਟੋ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਚੋਪਹੂਤਃ ਸ਼ਨੈਰ੍ਵਾਚਂ ਜਠਰੇ ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ਕੇਨ ਚੇਹੋਪਨੀਤੋ ਮਮੋਦਰੇ ਤਿष੍ਠਸਿ ਬ੍ਰੂਹਿ ਵਤ੍ਸ
ਫਿਰ, ਬਿਨਾ ਪੁੱਛੇ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਬੋਲਿਆ; ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਹੈਂ? ਦੱਸ, ਪੁੱਤਰ।'
ਭਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਨ ਜਹਾਤਿ ਮਾਂ ਸ੍ਮृਤਿਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਮਰੇਯਂ ਯਚ੍ਚ ਯਥਾ ਚ ਵृਤ੍ਤਮ੍ ਨ ਤ੍ਵ੍ ਏਵਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਪਸਃ ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਮੇ ਤਤ ਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਘੋਰਤਰਂ ਸ੍ਮਰਾਮਿ
ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ; ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਟੇ ਨਾ—ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਅਸੁਰੈਃ ਸੁਰਾਯਾਂ ਭਵਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਦਤ੍ਤੋ ਹਤ੍ਵਾ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਚੂਰ੍ਣਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਕਾਵ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਂ ਮਾਯਾਂ ਤ੍ਵ੍ ਆਸੁਰੀ ਤ੍ਵ੍ ਅਤ੍ਰ ਮਾਯਾ ਤ੍ਵਯਿ ਸ੍ਥਿਤੇ ਕਥਮ੍ ਏਵਾਭਿਬਾਧਤੇ
ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ, ਮਾਰ ਕੇ, ਸਾੜ ਕੇ, ਕੁੱਟ ਕੇ, ਹੇ ਕਾਵਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਮਾਇਆ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਅਸੁਰ ਮਾਇਆ ਹੈ—ਤੁਸੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਕਿਂ ਤੇ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕਰਵਾਣ੍ਯਦ੍ਯ ਵਤ੍ਸੇ ਵਿਨੈਵ ਮੇ ਜੀਵਿਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਚਸ੍ਯ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਕੁਕ੍ਸ਼ੇਰ੍ਮਮ ਭੇਦਨਾਚ੍ਚ ਦृਸ਼੍ਯੇਤ੍ ਕਚੋ ਮਦ੍ਗਤੋ ਦੇਵਯਾਨਿ
ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਪਿਆਰਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂ, ਪੁੱਤਰ? ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ; ਕਚਾ ਸਿਰਫ ਮੇਰਾ ਪੇਟ ਚੀਰ ਕੇ ਹੀ ਦਿੱਸੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਯਾਨੀ।
ਦ੍ਵੌ ਮਾਂ ਸ਼ੋਕਾਵ੍ ਅਗ੍ਨਿਕਲ੍ਪੌ ਦਹੇਤਾਂ ਕਚਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਸ੍ਤਵ ਚੈਵੋਪਘਾਤਃ ਕਚਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ੇ ਮਮ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਰ੍ਮ ਤਵੋਪਘਾਤੇ ਜੀਵਿਤੁਂ ਨਾਸ੍ਮਿ ਸ਼ਕ੍ਤਾ
ਦੋ ਦੁੱਖ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣਗੇ: ਕਚਾ ਦਾ ਨਾਸ ਤੇ ਤੇਰਾ ਨੁਕਸਾਨ। ਕਚਾ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸਂਸਿਦ੍ਧਰੂਪੋ ऽਸਿ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਃ ਸੁਤ ਯਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਭਕ੍ਤਂ ਭਜਤੇ ਦੇਵਯਾਨੀ ਵਿਦ੍ਯਾਮਿਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਹਿ ਜੀਵਨੀਂ ਤ੍ਵਂ ਨ ਚੇਦਿਨ੍ਦ੍ਰਃ ਕਚਰੂਪੀ ਤ੍ਵਮਦ੍ਯ
ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਯਾਨੀ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵਨ ਵਾਲੀ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੱਜ ਤੂੰ ਕਚਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਨ ਨਿਵਰ੍ਤੇਤ੍ਪੁਨਰ੍ਜੀਵਨ੍ ਕਸ਼੍ਚਿਦਨ੍ਯੋ ਮਮੋਦਰਾਤ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵੈਕਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੁਹਿ
ਮੇਰੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁੜ ਜੀਉਣ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।
ਪੁਤ੍ਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਿष੍ਕ੍ਰਮਸ੍ਵੋਦਰਾਨ੍ਮੇ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਂ ਜੀਵਯ ਮਾਂ ਚ ਤਾਤ ਅਵੇਕ੍ਸ਼ੇਥਾ ਧਰ੍ਮਵਤੀਮਵੇਕ੍ਸ਼ਾਂ ਗੁਰੋਃ ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸਵਿਦ੍ਯਃ
ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪੇਟ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ; ਮੈਨੂੰ ਜੀਉਣਾ, ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾਉ। ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆ ਲੈ ਕੇ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋ।
ਗੁਰੋਃ ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍ਸਮਵਾਪ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਂ ਨਿਰ੍ਵਿਚਕ੍ਰਾਮ ਵਿਪ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਲੇਯਾਦ੍ਰੇਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਮੁਦ੍ਭਿਦ੍ਯ ਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਗਮੇ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸ੍ਯਾਮਿਵੇਨ੍ਦੁਃ
ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਵਿਦਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੇਟ ਚੀਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਮਾਸ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਚੰਦ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਤਂ ਪਤਿਤਂ ਵੇਦਰਾਸ਼ਿਮ੍ ਉਤ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਤਤਃ ਕਚੋ ऽਪਿ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਤਾਮਵਾਪ੍ਯਾਭਿਵਾਦ੍ਯ ਤਤਃ ਕਚਸ੍ਤਂ ਗੁਰੁਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚ
ਉਸ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਕਚਾ ਨੇ ਉਹ ਪੂਰਨ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।