ਇਹ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਜੀਵਨ ਦਾਇਨੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਲਯ ਪਹਾੜ ’ਤੇ ਇਹ ਗੁਪਤ ਰਹੀ—ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—even ਇੱਕ ਵਾਰੀ—ਉਹ ਮੁਬਾਰਕ ਅਤੇ ਸੁਖੀ ਜੀਵਨ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰ ਵਿਧੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਉਚਾਰਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮਿਟ ਜਾਣ ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ। ਇਹ ਕਥਾ ਪਵਿੱਰਤਾ, ਯਸ਼ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਵਿਧੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: "ਸੋਮਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ? ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ?" ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ’ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਤ੍ਰਿ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ 'ਅਨੁੱਤਮਾ' ਨਾਮ ਦੀ ਉੱਚਤਮ ਤਪस्या ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਤਪस्या ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਆਤਮਿਕ, ਅਤੀਤਮ ਸੱਤ ਹੈ। ਇਹ ਤਪस्या ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਸ਼ਿਵ—ਉਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਸੋਮਾ, ਇੱਕ ਬੱਚਾ, ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇਜ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਹੇਠਾਂ ਵਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਚਾਂਦਨੀ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਜਗਤ—ਚਲਦਿਆਂ ਅਤੇ ਅਚਲ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਚਮਕ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅਪਣਾਇਆ; ਉਹ ਚਮਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹੀ। ਉਹ ਗਰਭ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਗਰਭ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਜੋੜਿਆ, ਅਤੇ... ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਯੋਧਾ ਬਣਾਇਆ; ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਰਥ ’ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ—ਵੇਦ-ਸੱਤਾ ਨਾਲ—ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ: "ਇਹ ਸਾਡਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋਵੇ!" ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ; ਸੋਮਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਤਕਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਾਲ ਸਲਾਹਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਵਡਿਆਈ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਤੇਜ ਨਿਕਲਿਆ; ਉਸ ਤੇਜ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਵ੍ਯ ਜੜੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਤੇਜ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਮਾ ਜੜੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 'ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ' ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਦਾ ਤੇਜ—ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਧਦਾ-ਘਟਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੁਕਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ। ਦਕਸ਼, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸੱਤਾਈ (27) ਧੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜੋ ਸਭ ਵਧੀਆ ਤੇਜ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਸੋਮਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਧਿਆਨ-ਭਗਤੀ ’ਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਹਜ਼ਾਰ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤਪस्या ਕੀਤੀ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਹਰੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਇਕ ਵਰ ਮੰਗੋ," ਜਨਾਰਦਨ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਸੋਮਾ ਨੇ ਇਹ ਵਰ ਮੰਗੇ: "ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂ; ਮੇਰੇ ਆਸਥਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ।" "ਮੇਰੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੇਰੇ ਪੁਜਾਰੀ ਹੋਣ; ਸ਼ਿਵ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਸਾਡਾ ਰਾਖਾ ਹੋਵੇ।" 'ਐਸਾ ਹੋਵੇ,' ਕਹਿ ਕੇ, ਸੋਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ; ਅਤ੍ਰਿ ਹੋਤ੍ਰ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਧਵਰਯੁ, ਅਤੇ ਚਤੁਰਮੁਖ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਉਦਗਾਤ੍ਰ ਬਣੇ। ਉਹ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ; ਹਰੀ ਆਪ ਨਿਗਰਾਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸਨਕ ਆਦਿ ਰਾਜਸੂਯ ਵਿਧੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਦਸ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਕਾਮਸ ਅਤੇ ਅਧਵਰਯੁ ਪੁਜਾਰੀ ਬਣੇ; ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਨੌ ਦੇਵੀਆਂ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ, ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ’ਚ ਆਈਆਂ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਸਿਨਿਵਾਲੀ ਨੇ ਕਰਦਮ ਨੂੰ, ਦਯੁਤੀ ਨੇ ਵਿਭਾਵਸੂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਤੁਸ਼ਟੀ ਨੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਧਾਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਨੂੰ, ਕਹੁ ਨੇ ਹਵਿਸ਼ਮਤ ਨੂੰ, ਕੀਰਤੀ ਨੇ ਜਯੰਤ ਨੂੰ, ਵਾਸੁ ਨੇ ਮਾਰੀਚਿ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਧ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਾਇਆ; ਸੋਮਾ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਭਾਵੇਂ ਨਰਾਜ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕੇ ਨਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਸੋਮਾ ਨੇ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ; ਤਪस्या ਨਾਲ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਵਿਰਲੇ ਰਾਜ-ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਬਾਗ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਈ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੇ ਚੌੜੇ ਹਿਪ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਲਚਕ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਾਕਤ ਇੰਨੀ ਸੀ ਕਿ ਫੁੱਲ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਵੀ ਥੱਕ ਜਾਂਦੀ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ, ਵੱਡੀਆਂ, ਮੋਹਕ ਅੱਖਾਂ ਸਨ; ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਪਾਗਲ, ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ। ਤਾਰਾ ਵੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋਈ, ਸੋਮਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ; ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੀ, ਉਹ ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜਦੇ ਹੋਏ, ਤਾਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ’ਚ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਸਕਿਆ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ—ਮੰਤਰ, ਹਥਿਆਰ, ਅੱਗ, ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਜਾਦੂ-ਟੋਨਾ ਨਾਲ ਵੀ—ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ, ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਪਰਾਈ ਪਤਨੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਸੜਦੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮੰਗਿਆ; ਪਰ ਸੋਮਾ, ਤਾਰਾ ਦੇ ਸੁਖ-ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਜਦ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ—ਚਤੁਰਮੁਖ (ਬ੍ਰਹਮਾ), ਸਾਧਿਆ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ—ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗਣ ਆਏ, ਸੋਮਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਤੇ, ਸ਼ਿਵ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਜੋ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਵਾਮਦੇਵ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਅਨੇਕ ਰੁਦ੍ਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਪਹਾੜਾਂ ’ਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ—ਉਹ ਵੀ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਲਈ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ।